Zaterdag 21/09/2019

Wetenschap

Bij volle maan vangen witte kerkuilen meer muizen dan hun donkergevederde soortgenoten

Een witte kerkuil. Beeld Siemens

Bij hun nachtelijke jacht hebben witte kerkuilen meer succes dan soortgenoten met donkere veren. Althans, als het volle maan is. Dan laten veldmuizen – hun belangrijkste voedsel – zich makkelijker te grazen nemen. Die “bevriezen” als ze worden belaagd door een uil met witte veren.

De kleur van kerkuilen, vogels die in grote delen van de wereld voorkomen, varieert van wit tot okerkleurig. Uit onderzoek van een internationaal team, gepubliceerd in Nature Ecology & Evolution, blijkt dat de kleur van hun veren invloed heeft op het vangen van een prooi. In nachten met een volle maan vangen witte uilen meer muizen dan uilen met donkere veren. Dat verschil is er niet bij nieuwe maan. In donkere nachten vangen witte uilen evenveel als andere kerkuilen.

Het voordeel van witte uilen is opmerkelijk omdat ze zichtbaarder zijn dan donkerder gekleurde soortgenoten, waardoor een potentiële prooi eerder wordt gealarmeerd en op de vlucht kan slaan. De onderzoekers ontdekten dat dit bij volle maan dus niet gebeurt, integendeel. Veldmuizen “bevriezen” langer als ze worden belaagd door een witte dan door een donkergekleurde uil. Dat maakt ze tot een makkelijke prooi voor de witte uil, die daardoor meer voedsel heeft voor zijn jongen.

Voor hun onderzoek volgden de wetenschappers uilen met zendertjes en infraroodcamera’s. Ze analyseerden gegevens over lichaamsgewicht, omvang van nageslacht en overlevingskansen die in twintig jaar zijn verzameld. In het laboratorium zagen ze bevestigd wat ze in de natuur hadden waargenomen. Daar lieten ze veldmuizen onder verschillende lichtcondities schrikken van opgezette uilen. Bij een ‘volle maan’ bleven muizen seconden langer verlamd als ze een witte uil zagen. Dit voordeel voor de jager verdween als hun veren minder licht reflecteerden. Dan profiteren donkerder gekleurde uilen meer van hun camouflage.

‘Logisch’

“Een ontzettend goed, degelijk artikel”, reageert René Dekker, ornitholoog bij Naturalis en kenner van uilen. “Eerst ben je verbaasd, maar dan denk je aan stropers met hun lichtbakken: zet een dier in het licht, het dier doet niets en je schiet hem af. Dan is de uitkomst van dit onderzoek heel logisch.”

De studie roept de vraag op waarom er nog donkergekleurde uilen bestaan als de witte in het voordeel zijn. Waarom zijn de donkerder gekleurde kerkuilen in de evolutie niet weggedrukt door de witte? Volgens de auteurs worden uilen met donkerder veren overdag mogelijk minder lastig gevallen door andere vogels, zoals zwarte kraaien. Ze leggen ook hun eieren later, zodat die uitkomen bij nieuwe maan – een voor hen gunstigere periode.

Dekker relativeert bovendien het voordeel van witte uilen. “Het gaat vooral over het voordeel tijdens het broedseizoen. Die periode heeft maar twee volle manen. De rest van het jaar moet een uil genoeg muizen vangen om zelf te overleven, maar dat zijn minder muizen dan in het broedseizoen. Het voordeel van de extra vangst bij volle maan valt dan weg. Omdat het voordeel beperkt is, blijven de witte en de okerkleurige kerkuil naast elkaar bestaan.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234