Woensdag 11/12/2019

Borstkanker

"Bij 70 procent van de patiënten die normaal gezien chemo zouden krijgen heeft dat geen zin"

Chemotherapie zou voor heel veel borstkankerpatiënten eigenlijk niet nodig zijn. Beeld Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Zeventig procent van de vrouwen die de meest voorkomende vorm van borstkanker hebben en nog in een vroeg stadium van de ziekte zitten, heeft na de operatie eigenlijk geen chemotherapie nodig. Een test kan het risico op herval bepalen, maar die wordt niet terugbetaald. 

Vrouwen die in een vroeg stadium zitten van de hormoongevoelige HER2-negatieve vorm van borstkanker, hebben meestal geen chemotherapie nodig. Nu behoort chemo na de operatie in het gros van de gevallen wel tot de standaardbehandeling. Maar, zo wijst een Amerikaans-Canadese studie bij meer dan 10.000 patiënten uit, heel vaak heeft die chemo geen meerwaarde.

Het onderzoek werd gisteren gepresenteerd op het congres van de American Society of Clinical Oncology en is gepubliceerd in de New England Journal of MedicineDe wetenschappers gebruikten een moleculaire test, waarmee ze kunnen aantonen hoe groot het risico is dat de patiënt hervalt. Het was al geweten dat patiënten met een hoog riscio zeker chemotherapie moeten krijgen en die met een erg laag risico er niet bij gebaat zijn. Maar nu blijkt uit dit onderzoek dat ook de middengroep enkel met een antihormoontherapie behandeld kan worden.

Het gevolg van die ontdekking is groot, zei professor Joseph Sparano van het Montefiore Medical Center in New York gisteren aan The New York Times. Hij leidde het onderzoek. "De resultaten geven aan dat we ongeveer 70 procent van de patiënten die normaal gezien in aanmerking zouden komen voor chemotherapie, die behandeling kunnen besparen."

Professor Jacques De Grève, medisch oncoloog van het UZ Brussel, woonde de voorstelling van de studie bij in Chicago en is enthousiast over de resultaten. De test die zij gebruikt hebben, de TAILORx, is volgens hem namelijk bruikbaarder dan de MammaPrint die bij ons al beschikbaar is. "De MammaPrint geeft enkel een zwart-witresultaat, de TAILORx geeft gradaties aan. Daardoor kun je een genuanceerdere inschatting maken over het al dan niet geven van chemotherapie", legt hij uit.

Maar dat wil niet zeggen dat het aantal chemotherapieën nu plots drastisch zal dalen. Daarvoor is er namelijk nog een groot knelpunt: de prijs van die moleculaire test. De kans op herval van één patiënt inschatten met de TAILORx, kost zo'n 4.000 dollar. De MammaPrint is ongeveer even duur, bijna 3.000 euro. 

Dat is niet goedkoop en een terugbetaling van de test zit er niet direct aan te komen. Het federaal kenniscentrum voor de gezondheidszorg heeft nog een aantal kanttekeningen bij de MammaPrint, tot ergernis van borstkankerorganisatie Think Pink. Zij vragen minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) om de terugbetaling te herbekijken. "Want zo kunnen we patiënten voor wie chemotherapie geen nut heeft, de nadelen van een toxische behandeling besparen", vindt Think Pink.

Prioriteiten

Dat klopt wel, zegt professor De Grève, maar toch tekent hij enig voorbehoud aan. "Mochten de tests goedkoop zijn, dan was ik de grootste voorstander. Helaas zijn ze dat niet en dan moet je prioriteiten afwegen. Want stel dat zo'n moleculaire test straks terugbetaald wordt, dan gaat dat ettelijke miljoenen kosten. Ik vrees namelijk dat de test veel meer gebruikt zou worden dan strikt noodzakelijk is. Er is ook een goedkope pathologietest beschikbaar, die het hiaat voor een groot stuk kan opvangen."

Aangezien de sociale zekerheid in een krimpscenario zit, twijfelt De Grève of een terugbetaling wel zo aangewezen is. "Mijn collega's zullen het niet graag horen, maar het is de realiteit. We zijn nu bijvoorbeeld heel blij met de terugbetaling van de immunotherapie, die willen we toch ook niet opgeven?" 

De Grève hoopt dat het een oplossing kan zijn om de verschillende producenten van dergelijke tests tegen elkaar uit te spelen en een maximumaantal tests op te leggen. "Op die manier kan de prijs dan hopelijk wel gedrukt worden voor de patiënt."

Minister De Block wil de resultaten van het onderzoek eerst bestuderen. Er moet eerst absolute zekerheid zijn over de betrouwbaarheid van de tests, klinkt het, alvorens er verdere maatregelen genomen kunnen worden.

Maddy Vangrieken (43): "Een test om chemo te vermijden, waarom wordt die niet terugbetaald?"

"Maandag 11 december 2017 kreeg ik te horen dat ik borstkanker had. Ik kreeg drie operaties in vier weken. De artsen raadden ook preventieve chemo aan. Daarvan zei ik meteen: als het moet, dan moet het, maar ik wil zeker zijn dat het nodig is. Na een tweede opinie in Leuven werd mij de MammaPrint-test aangeraden: een test die de verwijderde tumoren onderzoekt en zo de kans op herval berekent.

"Ik heb de test zelf betaald: 2.800 euro. Daaruit bleek dat ik met chemotherapie maar 1 procent minder kans had om opnieuw kanker te krijgen.

"Ik vind het niet kunnen dat er zo weinig duidelijkheid over de test is. Wanneer er wordt getwijfeld om chemo te geven, zoals bij mij, vind ik dat de test direct uitgevoerd moet worden. Een arts in Leuven vertelde me dat een chemokuur 30.000 euro per patiënt kost. En dan wordt er nog niet aan de emotionele gevolgen gedacht. Waarom wordt de test dan niet vergoed? Dat begrijp ik echt niet.

"Ik zie bij andere vrouwen hoe zwaar chemotherapie is. Het maakt je leven voor een gedeelte kapot, omdat je er zo ziek van bent. Elke ochtend weer zie je jezelf kaal in de spiegel en word je weer geconfronteerd met de ziekte. Je verliest je vrouwelijkheid helemaal. Ook later in je leven heeft het gevolgen: chemo kan de kans op hartfalen vergroten.

"Ik troost mij vaak met de gedachte dat ik het ergste niet heb gehad. De bestralingen waren zeker niet gemakkelijk, maar in ieder geval geen chemo."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234