Zaterdag 19/10/2019

Wetenschap

België en Noord-Frankrijk lanceren tienjarenplan om wilde bestuivers te redden: ‘Met wat kleine ingrepen redt ook u de bij’

Het roodgatje. Beeld Jean-Sébastien Rousseau-Piot

Weinig bedreigde soorten krijgen zoveel aandacht als de bijen. Toch gebeurt er volgens natuurorganisaties weinig dat echt helpt. Een Belgisch-Frans tienjarenplan moet soelaas bieden.

Red de bij. Steeds meer mensen willen dat gaan doen. Want het dringt door dat ‘we’ zonder bestuivers geen eten hebben en dat de zoemende diertjes zwaar in de verdrukking zitten. Ze roepen dan ook steeds minder angst en almaar meer medelijden op.

Zo kun je nu ook op bol.com een ‘bijenhotel’ kopen, zijn er cursussen bijvriendelijk tuinieren en zijn er in Wallonië ‘Maya’-gemeentes. “Steeds meer mensen vragen ons wat ze kunnen doen”, zegt Jorg Lambrechts van Natuurpunt.

Toch gebeurt er volgens hem weinig dat zoden aan de dijk zet.

Zo zijn de bijenhotels maar beperkt nuttig omdat 70 procent van de soorten ondergronds een nest maakt. Ook zaaien mensen goedbedoelend bloemen in hun tuin maar zijn het nog te vaak de verkeerde soorten om onze inheemse wilde bijen aan te trekken.

Paardenbloem

Van de vergruisde paardenbloem wil iedereen dan weer af, terwijl die net cruciaal is voor wilde bijen omdat ze al vroeg in het jaar voorhanden is.

Omdat de bestuivers geen rekening houden met landsgrenzen, stellen Franse en Belgische organisaties in Noord-Frankrijk en België nu een tienjarig actieplan voor om ze beter te helpen. Het is gebaseerd op de gaten die specialisten zien in zowel het beleid en de landbouw als in wat wij in onze tuinen uitspoken.

De tuinbladsnijder. Beeld Jean-Sébastien Rousseau-Piot

Eén belangrijk werkpunt is kennis verzamelen en verspreiden. Het is bijvoorbeeld geweten dat bijen last kunnen hebben van pesticides, iets waar vooral de honingbij aandacht voor krijgt. “Maar veel minder bekend is dat er zo’n 370 inheemse soorten wilde bijen leven in ons land”, zegt Lambrechts. “En er zijn geen tien experts die ze allemaal kennen. Informatie uit Nederland voorspelt niet veel goeds over hun toestand hier. Ook onze fruitteelt hangt erg af van die bestuivers, dus we moeten dit dringend in kaart brengen.”

Kalender van bestuivers

De 35 actiepunten in het plan richten zich op landbouwers, burgers, overheden en natuurbeheerders.

Zo kunnen landbouwers en natuurbeheerders bijvoorbeeld rekening houden met de kalender van bestuivers en bepaalde bloemen en planten langer laten staan. Lambrechts: “Sommigen soorten vliegen maar een paar weken en zoeken bijvoorbeeld alleen op wilgen stuifmeel. Wat meer laten zitten wanneer je wilgen knot, maakt een heel verschil.”

Het vosje Beeld Jean-Sébastien Rousseau-Piot

Ook voedergewassen planten is een aanrader. “Het zijn gewassen die dienen als  veevoeder (bijvoorbeeld bepaalde bieten, BDB) en zo de import van soja vermijden, en tegelijk zijn er veel bijensoorten die zich ermee voeden”, zegt specialist Jean-Sébastien Rousseau-Piot van de Waalse natuurorganisatie Natagora, die ook aan het plan werkte.

Gemeentes en overheden zouden pesticides in de publieke ruimte moeten verbieden, zoals nu al in Wallonië geldt, of komaf maken met de oude verplichting om distels te verwijderen. En het is volgens dit actieplan absurd dat bepaalde wilde bijensoorten in Wallonië en Frankrijk wel en in Vlaanderen niet beschermd zijn.

Leemtes in je grasmat

Het beheer van openbaar groen is een ander actiepunt. “Aan het Gentse Sint-Pietersstation zag ik net talloze wilde bloemen”, zegt Rousseau-Piot. “Dat is hoe het moet maar je ziet het nauwelijks.” Juist daarom moeten groendiensten meer rekening houden met de kalender van bestuivers. “Net nu de meeste bloemen voorhanden zijn, zie je dat er overal langs de wegen gemaaid wordt.”

Niets doen blijkt eveneens een aanrader. Zoals minder vaak het gras maaien zodat er langer bloemen in staan en leemtes in je grasmat zo laten, zodat de wilde bijen er hun nest in kunnen maken. Een gemeente moet ook weerstaan aan de onweerstaanbare drang om alles piekfijn te houden.

“Bloemenperken op rotondes en in parken worden meteen gesnoeid wanneer nog maar de eerste bloem wat verschrompelt, maar in de stelen bouwen bestuivers nesten”, zegt Rousseau-Piot. “Laat de natuur gewoon wat meer haar gang gaan. Dat kost niets.”

De grote wolbij. Beeld Colette Seignez
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234