Maandag 06/02/2023

Astronomen meten tweede zwaartekrachtgolf

null Beeld epa
Beeld epa

Een internationaal team van wetenschappers heeft opnieuw een zwaartekrachtgolf gemeten. Het is pas de tweede keer dat dit lukt. Zulke golven zijn misschien wel het grootste mysterie van het universum. De wetenschap heeft jaren geploeterd en gespeurd, maar nu wordt duidelijk dat ze inderdaad bestaan. De bijzondere meting is gisteren bekendgemaakt op een persconferentie in San Diego naar aanleiding van de jaarlijkse bijeenkomst van de American Astronomical Society.

De nieuwe zwaartekrachtgolf, waarvan het signaal zwakker was dan dat van de eerste gedetecteerde ooit, werd in de nacht van eerste op tweede kerstdag opgepikt door geavanceerde sensoren van het Ligo-instrument in het zuiden en in het westen van de Verenigde Staten, 3000 km van elkaar verwijderd. Het signaal is in feite een schokgolf die door de vezels van het heelal trekt.

Zwarte gaten
De golf werd verstuurd op het moment dat twee zwarte gaten samensmolten. Dat gebeurde ongeveer 1,4 miljard jaar geleden. Het ene zwarte gat woog veertien keer zo veel als onze zon, het andere zwart gat ongeveer acht keer zo veel. Bij elkaar wegen ze dus 22 'zonnen', maar het nieuwe object blijkt 21 keer zo zwaar als onze ster. De ene resterende 'zonnenmassa' werd weggeslingerd als energie, naar alle hoeken van het heelal, en komt nu in onze omgeving.

Er is mogelijk ook al een derde zwaartekrachtgolf gemeten, op 2 oktober, maar dat staat nog niet helemaal vast. De wetenschappers hebben tijd nodig om die meting na te pluizen.

De onderzoekers hadden in februari voor het eerst bekendgemaakt dat ze een zwaartekrachtgolf hadden gemeten. Die kwam van de fusie van twee andere zwarte gaten. Door de golf verschoof een speciale laserstraal een miljoenste van een miljoenste van een miljoenste van een meter.

Ruimtetijd
Albert Einstein had in 1915 geopperd dat het heelal bestaat uit ruimte en tijd en dat die één geheel vormen. Na een heftige gebeurtenis kan die 'ruimtetijd' trillen. De schokgolven, de zwaartekrachtgolven, gaan dan door het heelal als rimpelingen na een steen in een vijver. Bij zo'n rimpeling rekt de ruimte iets uit of krimpt hij iets. Pas nu kan het gelijk van Einstein worden bewezen, dankzij de meest geavanceerde laserapparatuur.

Wetenschappers kunnen met zwaartekrachtgolven op een hele nieuwe manier naar het heelal kijken. Dan zien ze dingen die tot nu toe verborgen bleven, zoals objecten die geen licht uitstralen.

Wetenschappers van het Amsterdamse onderzoeksinstituut Nikhef, de Radboud Universiteit in het Nederlandse Nijmegen en de Vrije Universiteit in Amsterdam zijn bij het onderzoek betrokken.

undefined

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234