Donderdag 20/02/2020

Mazelen

Antivaccinatiebeweging groeit in VS: hoe zit het in Vlaanderen?

Beeld THINKSTOCK

Terwijl in de Verenigde Staten een zware uitbraak van mazelen woedt, doet de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) er alles aan om de ziekte in Europa volledig uit te roeien. Het plan om dat tegen 2015 te doen, is niet gelukt. Maar in Vlaanderen staan we er helemaal niet slecht voor, zo blijkt uit cijfers van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

Verspreid over veertien Amerikaanse staten werden de voorbije maand meer dan honderd gevallen van mazelen vastgesteld. Dat is meer dan anders in een heel jaar. In 2000 werd de ziekte nochtans uitgeroeid verklaard, maar steeds meer ouders in de VS weigeren hun kinderen principieel te laten vaccineren tegen de gevaarlijke ziekte.

Ook in Europa is de ziekte opnieuw opgedoken. Uit cijfers van het Agentschap Zorg en Gezondheid blijkt dat de mazelen voor het eerst weer de kop opstaken in 2010. Dat jaar werden zestien gevallen vastgesteld, gevolgd door een piek van 142 het jaar nadien. Sindsdien zit het aantal in dalende lijn, al was er ook vorig jaar nog een kleine opstoot.

In ons land worden kinderen sinds 1985 gevaccineerd met het combinatievaccin MBR (mazelen, bof, rubella). Voordien kreeg 95 procent van de kinderen de ziekte, gemiddeld op vijfjarige leeftijd. Door de vaccinatie is de ziekte bij kinderen afgenomen en komt ze nu meer voor op latere leeftijd. Vooral adolescenten en jonge volwassenen die niet voldoende gevaccineerd werden en de ziekte niet tijdens hun kinderjaren kregen, lopen risico.

De piek in 2011 was volgens Kind en Gezin te verklaren doordat de vaccinatiegraad in de jaren 80 en 90 minder hoog lag dan nu. De ziekte dook vooral op bij jongeren tussen tien en negentien jaar, die in die periode geen vaccin gekregen hadden.

Eliminatie

Ook in de rest van Europa waren mazelen dat jaar in opmars. In amper drie maanden tijd werden er in heel Europa liefst 6.500 gevallen gemeld. Vooral Frankrijk werd zwaar getroffen: driekwart van de gevallen werd gemeld in dat land.

Sindsdien duiken, dankzij de hoge vaccinatiegraad, niet meer zo veel gevallen van mazelen op. Omwille van de daling achtte de WHO het mogelijk om de ziekte in Europa tegen 2015 volledig uit te roeien. Daarvoor moet minstens 95 procent van de bevolking gevaccineerd zijn. Dan spreekt men van eliminatie omdat men er vanuit gaat dat de ziekte niet meer kan circuleren, maar zover is het nog niet gekomen.

"In Vlaanderen zitten we vrij goed, maar uitgeroeid is de ziekte nog niet", zegt woordvoerder Ria Vandenreyt van het Agentschap Zorg en Gezondheid, dat al jaren campagne voert om de mazelen uit te roeien. "Ook in april houden we weer een campagne naar aanleiding van de Europese Vaccinatieweek. Maar als een aantal personen niet gevaccineerd is, of als mensen met de ziekte Vlaanderen binnenkomen, kan je besmetting niet voorkomen."

Om de drie à vier jaar houdt het Agentschap een vaccinatiegraadstudie. Uit de cijfers van 2012 blijkt dat 96,6 procent van de baby's in België gevaccineerd wordt. Bij adolescenten gaat het om 92,5 procent. Bij die laatste groep blijken vooral de herhalingsvaccinaties wel eens vergeten te worden. De vaccinatiegraad is in de loop der jaren altijd gestegen.

Anders dan bij onze noorderburen, waar in de zogenaamde Bible Belt veel mensen om ideologische redenen weigeren hun kinderen te laten vaccineren, ligt bij ons meestal een vergetelheid aan de basis van niet-vaccinatie. "Zowel bij baby's als bij adolescenten schatten ouders de vaccinatietoestand van hun kind vaak fout in", aldus Vandenreyt. "80 tot 84 procent was zich niet bewust van de onvolledige vaccinatietoestand. Die onwetenheid lijkt dus de belangrijkste reden voor niet-vaccinatie."

De studie uit 2012 schrijft 14 procent van de niet-vaccinaties toe aan een bewuste keuze. Aangehaalde redenen waren dat het vaccin niet als belangrijk of niet dringend werd beschouwd en angst voor nevenwerkingen. De reden die echter het vaakst opduikt als oorzaak van een uitgestelde of niet toegediende vaccinatie, is "geen tijd en te druk". Ook een gebrek aan juiste informatie over het nut van het vaccin werd vermeld als reden.

Gezien er geen behandeling bestaat tegen de mazelen, heeft het vaccin wel degelijk zijn nut. De ziekte is immers niet ongevaarlijk. De meeste kinderen zijn er één à twee weken ziek van en herstellen daarna volledig. Bij volwassenen is de ziekte ernstiger.

De cijfers van het Agentschap Zorg en Gezondheid tonen dat in tien tot twintig procent van de gevallen complicaties optreden, zoals een oorontsteking of een longontsteking. In één op duizend gevallen treedt zelfs een acute hersenontsteking op, die dodelijk kan zijn of blijvende schade kan veroorzaken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234