Donderdag 05/12/2019

synoniemen.net

Altijd en overal het juiste woord

De homepage van synoniemen.net. Beeld Screenshot

"Waarom zou je, anders dan uit gemakzucht, het Engelse 'epic' willen vertalen met het weinigzeggende 'episch', als je iets in plaats daarvan kunt omschrijven als 'heldendichtwaardig'?" Arjen van Kol is beheerder van synoniemen.net. De site trekt 1,2 miljoen bezoekers per maand en bezorgt je altijd en overal het juiste woord.

Het besef van de kracht en de lol van taal kwam relatief laat, zegt Arjen van Kol. "Als kind had ik grote moeite om zinnen die ik enthousiast begon uit te spreken tot een goed eind te brengen. Later ging ik begrijpen dat het kwam doordat ik er erg aan hecht om me heel precies uit te drukken. Mij ontbrak domweg soms precies het juiste woord."

Het zal van Kol niet snel meer overkomen. Sinds 2006 is hij aanjager van synoniemen.net, de populairste synoniemenenzoekmachine van het Nederlandse taalgebied. Dankzij de site vind je altijd en overal het juiste woord. Voortaan is de site ook op tablet en smartphone gemakkelijk te gebruiken.

"Ik ben volop bezig met een geheel nieuwe opmaak voor de site", zegt van Kol. "Die moet beter schalen naar gelang de grootte van iemands scherm. Mobiele gebruikers zullen met een paar klikken een pictogram voor directe toegang op het startscherm van hun smartphone of tablet kunnen toevoegen, als ware het daadwerkelijk een app."

Een aparte app komt er voorlopig niet. Van Kol gelooft voor een site als de zijne niet zo in het belang van sociale media. Welgeteld 99 Facebook-likes heeft hij. Het zegt hem weinig. Imposanter zijn de bezoekerscijfers van de site.

"Tijdens de vakanties is het wat minder", zegt van Kol. "Maar in een normale maand bezoeken zo'n 1,2 miljoen mensen de site. Een vriend rekende me laatst voor dat het per werknemer ongeveer dertig keer zo veel unieke bezoekers zijn als Google iedere maand heeft."

Ongeveer 70 procent van de gebruikers komt uit Nederland, 25 uit België en 5 procent van elders. Vooral scholieren, studenten en mensen die om welke reden ook teksten vervaardigen: journalisten, ondertitelaars, vertalers, communicatiemedewerkers binnen overheid en bedrijfsleven, marketeers.

"In september is er altijd een instroom met nieuwe bezoekers", zegt Van Kol. Eerstejaarsstudenten, die vervolgens blijven komen. Er zijn wat seizoenspieken en -dalen, maar voorts gaat het sinds de oprichting eigenlijk alleen maar opwaarts."

De site is ontstaan uit eigen behoefte, zegt van Kol. Bij het vertalen en schrijven van liedjes ondervond hij de beperkingen van papieren synoniemenboeken.

"Ik speel een beetje huis-, tuin- en keukenpiano", zegt hij. "Daar komen rijm- en synoniemenwoordenboeken aan te pas. Snelheid is van groot belang om je gedachtegang niet te verliezen, terwijl je het juiste woord zoekt. Papieren woordenboeken werkten daarvoor simpelweg te traag, dus ben ik zelf wat gaan bouwen."

Ouderwets

Hij maakte beginnersfouten, zegt hij, maar kon ze goed camoufleren. In 2009 volgde de eerste grote uiterlijke verandering. Later volgde alleen nog een update van de manier waarop woordverbanden grafisch worden weergegeven. "Die grafische weergave oogst nog altijd veel lof."

Vandaag ziet de site er sober uit. De opmaak is modieus noch wervelend, maar het gebruiksgemak is ongezien. Je tikt een woord in het balkje en krijgt binnen de seconde een lijst synoniemen op je scherm. Alle afkomstig uit eigen garing.

"Een deel van de synoniemen stamt uit oude synoniemen- en andere woordenboeken die inmiddels rechtenvrij zijn", zegt van Kol. "Een ander deel is, deels via automatische processen, deels met tijdrovend handwerk, bijeengegaard en vervolgens grotendeels handmatig geredigeerd."

Van Kol houdt de site voortdurend bijdetijds. Gebruikers wijzen hem op feitelijke onjuistheden of schrijffouten, die hij uiteraard herstelt. "Verder ben ik conservatief in het schrappen. Natuurlijk bevat de verzameling daardoor ook ouderwetse woorden, maar die staan niet in de weg." Toevoegingen doet hij slechts af en toe. "Het komt wel voor dat mensen een nieuw woord bedenken en mij dan mailen of ik het wil toevoegen aan de site. Mijn antwoord is altijd dat ik nieuwe woorden aanmoedig, maar dat ik ze pas kan toevoegen als ze daadwerkelijk worden gebruikt."

Spagaat

De jongste aanvullingen die online staan, zegt hij, zijn al van wat langer terug: 'balen', 'in het kader van', 'provider', 'tabak', 'verstarring' en 'voorproefje'. Niet wat je noemt modegrillen.

Ooit heeft hij wel een keer een lijstje met favoriete woorden gemaakt: 'gevaarte', 'moedwil', 'schrijlings', 'slabakken', 'verdonkeremanen', 'wiedes'. "Er is veel lelijkheid en vooral luiheid in het taalgebruik van mensen", zegt hij. "Waarom zou je, anders dan uit gemakzucht, het Engelse 'epic' willen vertalen met het weinigzeggende 'episch', als je iets in plaats daarvan kunt omschrijven als 'heldendichtwaardig'?"

Synoniemen.net is een eenmansonderneming. In het eerste jaar werkte van Kol er vrijwel fulltime aan. Tegenwoordig varieert het van vijf of tien uur per week tot elke dag. Advertenties maken de moeite die hij in de inhoud steekt rendabel.

"Het blijft een ongemakkelijke spagaat dat de site de meeste advertentie-inkomsten genereert via gebruikers die maar een enkele keer de site bezoeken", zegt hij. "Terwijl juist de vaste gebruikers het meeste last hebben van de reclame. De enige manier om dat te ondervangen, zou zijn om de site om te zetten in een betaalde dienst, maar dat wil ik pertinent niet."

Van Kol probeert het advertentieaanbod zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de interesses van de gebruikers. Hoofdregel is dat advertenties geschikt moeten zijn voor alle leeftijden: niets gerelateerd aan erotiek, drugs, geweld, wapens, alcohol, tabak of kansspelen.

"De manier waarop een deel van de advertentieruimte wordt gevuld", zegt hij, "maakt dat ik daarover geen 100 procent controle vooraf heb en dat er dus in uitzonderlijke gevallen ooit wat mis kan gaan. In zo'n geval overtreedt een adverteerder de regels van de advertentiemakelaar. Daar kan ik weinig aan doen, maar de advertentiemakelaars treden er hard tegen op."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234