Zondag 20/10/2019

Wetenschap Vraag van de week

Als je in bed ligt en niet kunt slapen, rust je dan toch uit?

U zoekt een verklaring voor een mysterie over mens, dier, voeding, gezondheid? Hier moet u zijn.

Wie in bed alleen maar ­schaapjes ligt te tellen, kan ­zichzelf altijd troosten met de ­gedachte dat gewoon al liggen ook uitrusten is. Of is dat een praatje voor de vaak?

Ouders zeggen het weleens tegen hun kinderen wanneer ze niet kunnen slapen: ‘Ook als je alleen maar ligt, rust je uit.’ Maar volgens longarts en somnoloog Reinier de Groot klopt dit niet: “Ik bespreek dit veel met patiënten. Zolang je wakker bent, rust je niet uit.”

Slaap heeft een herstellende werking op het lichaam. Er zijn twee belangrijke slaapfases, met elk eigen functies. De eerste fase is de diepe slaap, waarin het zenuwstelsel kan uitrusten. In deze fase vertraagt de activiteit van de hersenen.

De tweede belangrijke fase is de rapid eye movement-fase, ook wel bekend als remslaap. De remslaap is de fase waarin men droomt en zorgt voor het ordenen en herstellen van herinneringen. “Als het je bijvoorbeeld niet lukt om een nare herinnering weg te krijgen, kan die als nachtmerrie voorbijkomen”, vertelt De Groot.

Ook herstelt de remslaap de emoties van de slaper. “We hebben allemaal weleens zo’n dag dat je niet lekker in je vel zit. De volgende ochtend voel je je vaak beter. Dat is de emotionele herstelfunctie”, zegt de somnoloog.

Wie niet slaapt, ontspant hooguit een beetje. Maar een gebrek aan slaap brengt verschillende negatieve effecten met zich mee. Moeheid en de behoefte aan slaap nemen toe en het lichaam verzwakt, maar ook psychische klachten zetten op. Slaapgebrek tast de cognitieve functies aan, zoals concentratie en geheugen. “Het humeur verslechtert door een tekort aan slaap”, voegt De Groot toe.

Op een koude bank

Duidelijk: alleen in bed liggen is niet genoeg om uit te rusten. Maar wat te doen als je de slaap niet kunt vatten? De Groot raadt patiënten met slaapproblemen aan om na zo’n vijftien minuten uit bed te stappen en bijvoorbeeld iets te doen om te ontspannen. Hij noemt yoga en mindfulness als voorbeelden. “Geen alcohol, koffie of een spannende film kort voor je gaat slapen.”

Even op een oncomfortabele plek gaan liggen zou ook kunnen helpen om slaperig te worden. “Ga dan op een koude bank liggen bijvoorbeeld, om het verschil te voelen met je bed”, zegt De Groot. Dit zorgt ervoor dat de behoefte aan slaap toeneemt.

Ook is het belangrijk dat je enkel en alleen in je bed ligt om te slapen. Anders associeert je psyche je bed niet meer met slaap en is het ook moeilijk om te slapen.

Als voorbeeld noemt De Groot jongeren die in bed nog filmpjes kijken of gamen. “Je bed wordt dan bijna een soort leefomgeving. Je psyche krijgt een verkeerde associatie met de plek waar je zou moeten slapen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234