Woensdag 19/02/2020

Wetenschap

Alles wat u moet weten over de tornado die drie Nederlandse boerderijen vernielde

Archiefbeeld van een naderende tornado. Die ontstaat pas als er uit een storm een supercel ontstaat.Beeld Thinkstock

In het Noord-Hollandse Wieringerwerf heeft een tornado gisterenmiddag drie boerderijen vernield. Waar kwam die tornado vandaan? Hoe wordt hij gevormd? En valt zoiets te voorspellen? Weerexpert Tim Van Damme legt het uit.

De krachtige depressiekern, die maandag via het Kanaal naar de Noordzee trok en ook in ons land voor flink wat windstoten had gezorgd, lag aan de oorzaak van de tornado. Er vielen geen gewonden, omdat het vooral de bedrijfsgedeeltes van de boerderijen waren die eraan moesten geloven. Toch moet de kracht van de tornado enorm zijn geweest. Wanneer we de wervelwind zouden indelen op de aangepaste schaal van Fujita, zou die overeenstemmen met een EF2 tornado, waarbij windsnelheden kunnen worden bereikt van 178 tot 217 kilometer per uur.

Archiefbeeld van een tornadoBeeld Thinkstock

Euh, wat is de aangepaste schaal van Fujita?

De schaal van Fujita is een krachtindeling van tornado's, bepaald door de Japanse meteoroloog en natuurkundige Ted Fujita. De schaal is gebaseerd op de schade en de windsnelheden die een tornado veroorzaken. Sinds 1 februari 2007 is die schaal aangepast omdat men sinds dan ook rekening houdt met de kwaliteit van de bouwconstructies. De schaal loopt van EF0 tot EF5, waarbij de schade en windsnelheid stijgt naargelang het indexerende getal. Een EF0 tornado haalt windsnelheden van 105 tot 137 kilometer per uur en veroorzaakt lichte schade. Een EF5 tornado haalt daarentegen windsnelheden boven 322 kilometer per uur. De gevolgen zijn dan gewoonlijk catastrofaal.

Archiefbeeld van een tornadoBeeld Thinkstock

Hoe wordt een tornado gevormd?

Vooraleer een tornado ontstaat is er een storm nodig, die meestal uitgroeit tot wat men een supercel noemt. Die supercel wordt op haar beurt gevormd door de aanwezigheid van een krachtige en aanhoudend roterende stijgstroom van warme, vochtige lucht: een mesocycloon. De aangezogen roterende lucht stijgt dan verticaal, waardoor de groeiende supercel horizontaal begint te draaien, terwijl al dat vocht condenseert en verandert in regen of hagel.

Wanneer de roterende stijgstroom van zo'n supercel krachtig genoeg draait, kan er vanaf de onderkant van de wolk, de basis, een slurfje tevoorschijn komen. Dat slurfje noemt men in het vakjargon een funnel cloud, en bestaat eigenlijk uit kleine waterdruppeltjes die meedraaien in die luchtkolom. Een steeds langer wordende funnel cloud kan uiteindelijk de grond raken waardoor het een tornado wordt. Funnel clouds komen in onze streken wel vaker voor en zijn ongevaarlijk. Wanneer deze echter uitgroeit tot een tornado is de schade vaak groot.

Kan je een tornado voorspellen?

Meteorologie is nog steeds geen exacte wetenschap, maar door gebruik te maken van de modernste technologieën kunnen meteorologen aan de hand van diverse weermodellen voorspellen of er eventueel gevaar dreigt. Toch blijft het tot op vandaag nog steeds moeilijk om een tornado daags op voorhand aan te kondigen. Het is een weerfenomeen met een eigen willetje dat afhankelijk is van heel wat factoren.

Er zijn echter twee belangrijke elementen waardoor men alsnog kan bepalen of er al dan niet kans is op een tornado. Een supercel kan immers niet ontstaan zonder convectie - warme opstijgende luchtbellen - en sterke windschering - plotse veranderingen van windrichting en/of -snelheid. Die atmosferische eigenschappen zijn wat eenvoudiger te zien op computermodellen, maar zeker is dat nooit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234