Zondag 25/08/2019

Maanlanding

50 jaar geleden werd Apollo 11 gelanceerd: 11 dingen die u nog niet wist over de maanmissie

Neil Armstrong, Michael Collins en Buzz Aldrin Beeld AP

Op 16 juli 1969 schoot de Saturnus V-raket met veel gebulder en gedreun richting de ruimte. Aan boord drie Amerikaanse astronauten – Neil Armstrong, Buzz Aldrin en Michael Collins – die de hoge verwachtingen van maar liefst 600 miljoen toeschouwers moesten inlossen: voor het eerst voet op de maan zetten. Deze elf details werden niet (meteen) met die toeschouwers gedeeld. 

1. Wat met Apollo 1,2,3,….?

Apollo 11 was dan wel de eerste missie van het Apolloprogramma waarbij de mens voor het eerst voet op de maan zette, de landing kende een lange voorbereiding. Het Apolloprogramma liep van 1961 tot 1972, telde zes maanlandingen waarbij twaalf astronauten effectief op de maan zijn geweest en zes in de buurt van de maan. Daarnaast waren Apollo 4 tot en met 6 onbemande testvluchten. 

Apollo 8 was de eerste bemande missie richting de maan. De drie astronauten (Frank Borman, Jim Lovell en William Anders) draaiden gedurende twintig uur tien keer rond het hemellichaam, waarna ze terugkeerden naar de aarde. Zij landden niet op het maanoppervlak. 

Apollo 13, de vijfde bemande missie die een jaar na de Apollo 11-missie gelanceerd werd, ging eveneens de geschiedenisboeken in. Jammer genoeg op een minder goede manier dan de Apollo 11. De woorden “Okay Houston, we’ve got a problem”, werden uitgesproken door commandant Jim Lovell nadat een zuurstoftank ontplofte. Gelukkig kon het vluchtplan nog gewijzigd worden waarna de drie astronauten veilig terugkeerden naar de aarde. 

Apollo 17, die gelanceerd werd op 11 december 1972, zou uiteindelijk de laatste maanmissie worden.

2. Drie (wereld)beroemde bemanningsleden

Aan boord van de Apollocapsule zaten Neil Armstrong (overleden op 82-jarige leeftijd), wellicht de bekendste astronaut van de drie, Buzz Aldrin (89) en Michael Collins (88). Armstrong en Aldrin zouden beiden vrij beroemd worden en blijven na hun ruimtereis. Collins wordt af en toe vergeten.

Dat is niet zo eigenaardig. Op 20 juli, vier dagen na de lancering, scheidden de wegen van Armstrong en Aldrin van die van Collins. De derde astronaut bleef alleen achter in de Apollo CSM (commando-servicemodule). Op zo'n honderd kilometer afstand van het maanoppervlak bleef hij rondjes rond de maan cirkelen totdat Armstrong en Aldrin terugkeerden van het maanoppervlak. 

Neil Armstrong en Buzz Aldrin zouden beroemd worden, Michael Collins wordt af en toe vergeten. Beeld AP

3. Moon Disaster

Al kende de maanmissie een jarenlange voorbereiding, zowel de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA als toenmalige president Richard Nixon hield rekening met een mislukking. NASA stuurde hun voorstel ter afhandeling van zo’n fiasco onder de titel ‘In Event of Moon Disaster’, op naar het Witte Huis. En president Nixon had alvast een alternatieve speech voorbereid waarin hij de wereld inlichtte over het noodlot van de drie dappere astronauten.

4. Omgeblazen vlag

De beelden van de Amerikaanse vlag die op het maanoppervlak ‘wappert’, zijn (bijna) even legendarisch als die van Armstrong en Aldrin op de maan. De mannen poseerden in een wit ruimtepak trots bij de vlag die voor altijd op de maan zou blijven staan.

Voor altijd was echter maar van korte duur. Bij het opstijgen zagen Armstrong en Aldrin de vlag omvallen. Door de kracht van de raketmotor belandde de vlag al snel op de grond. Dat (ongelukkige) detail hebben de twee astronauten lange tijd voor zichzelf gehouden.

Armstrong en Aldrin zagen de Amerikaanse vlag omvallen nadat ze opstegen. Dat detail hebben ze lange tijd voor zichzelf gehouden. Beeld AP

5. Verwarring over legendarische zin

Neil Armstrong wist dat hij – op voorwaarde dat alles goed zou verlopen – als eerste mens voet op de maan zou zetten. Daarom dacht hij op voorhand goed na over de eerste woorden die hij daar zou uitspreken. Dat werd uiteindelijk de legendarische zin: “That’s one small step for (a) man, one giant leap for mankind”. En het zijn de haakjes in die zin die voor tal van taalfanaten een probleem vormden.

Op de opname waarop Armstrongs beroemde woorden staan, lijkt de ‘a’ voor ‘man’ weg te vallen. Dat zou betekenen dat Armstrong een tautologische stijlfout had gemaakt: hij zei twee keer hetzelfde in één zin.

Terwijl NASA die stijlfout lange tijd ontkende, gaf Armstrong uiteindelijk toe dat hij inderdaad een fout had gemaakt.

6. Originele videotapes verloren

In 2006 kwam aan het licht dat de originele videotapes van de Apollo 11-missie en bijhorende eerste stap op de maan, zoek waren. De Amerikaanse krant The Sydney Morning Herald pakte uit met de titel: “One giant blunder for mankind: how NASA lost moon pictures”. Met de ‘gigantische blunder’ speelde de krant gretig in op de wereldberoemde woorden van Neil Armstrong ‘One small step for (a) man, one giant leap for mankind’.

Het gaat om de originele SSTV-videotapes. Door de lage snelheid konden die zwart-witbeelden destijds niet rechtstreeks uitgezonden worden op televisie. Daarom werden ze geconverteerd, om zo op de beeldbuis te verschijnen. Het gaat dus om de tapes, niet zozeer om de beelden want daar bestaan talloze kopieën van.

7. Auto

De Apollocapsule waar de drie mannen acht dagen doorbrachten, was maar zo groot als een ruime auto. Dat lijkt vrij krap, in werkelijkheid waren de drie astronauten veel kleinere capsules gewoon. Dat is waarschijnlijk de voornaamste reden waarom ze niet ruimteziek zijn geworden in de (iets) grotere Apollocapsule.

8. Drie weken quarantaine

De beroemde astronauten konden na hun landing op aarde niet meteen van hun verworven sterrenstatus genieten. Uit voorzorg moesten ze drie weken lang in quarantaine verblijven. Zo wilden de autoriteiten vermijden dat ze de Amerikaanse bevolking besmetten met een of andere ruimteziekte. 

Nadat de astronauten terug op aarde landden, genoten ze niet meteen van hun sterrenstatus. Uit voorzorg moesten ze drie weken lang in quarantaine verblijven. Beeld AP

9. Honderden handtekeningen

Rijk was Neil Armstrong nog niet geworden van zijn astronautenleven. Daardoor was hij niet in staat om de (dure) levensverzekering voor astronauten te betalen. Toch wilde hij zijn familie enige financiële zekerheid bieden.

Daarom liet hij honderden foto’s afdrukken die hij ondertekende. Zo zou zijn familie de foto’s, handtekeningen incluis, kunnen verkopen als hij zou sterven tijdens de maanmissie.

10. Geluk

De drie dappere astronauten waren niet enkel bijzonder intelligente geschiedenisschrijvers, het waren simpelweg de grootste geluksvogels. Als de landing enkele seconden langer had geduurd, zouden Aldrin en Armstrong onvoldoende brandstof hebben gehad.

Ook hun onbekende bestemming bracht gevaarlijke uitdagingen met zich mee. Zo zag Armstrong zo’n 300 meter boven het maanoppervlak vanuit zijn raampje dat de boordcomputer hen richting een grote krater stuurde. Hij nam de besturing net op tijd over en leidde de maanlander naar een veiligere locatie. Dat had zomaar anders kunnen aflopen. 

11. De maan stinkt

Enkel Armstrong en Aldrin brachten tijd door op de maan. Dat was bijzonder spannend, vervolgens ook onaangenaam door het vieze geurtje dat er hing en hen in de vorm van maanstof tot in de capsule achtervolgde. “De geur deed denken aan verbrande houtskool”, zei Aldrin later. “Of aan as uit een open haard, as waar water op was gesprenkeld.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden