Zondag 24/10/2021

AchtergrondVaccinatie

35 procent ingeënt, maar Brusselse vaccinatiemotor sputtert al. Het tempo ligt slechts half zo hoog als in Vlaanderen: hoe komt dat?

Het vaccinatiecentrum op de Heizel in Brussel. Beeld BELGA
Het vaccinatiecentrum op de Heizel in Brussel.Beeld BELGA

Terwijl Vlaanderen en Wallonië hun vaccinatieritme zwaar opdrijven, daalt het ritme in het Brussels gewest. Het tempo ligt in Vlaanderen momenteel meer dan dubbel zo hoog, terwijl elke regio per inwoner evenveel vaccins krijgt. Bizar genoeg plant Brussel elke week ook minder vaccinaties dan Vlaanderen, hoewel er steeds meer dosissen geleverd worden. De taskforce Vaccinatie erkent dat de Brusselse motor ‘begint te sputteren’.

Is er een probleem met de vaccinatiegraad in Brusel? Minister van Gezondheid Alain Maron (Ecolo) ontkende gisteren in Le Soir nogmaals. “Het vaccinatieritme is overal gelijk. Het verschil is volledig te wijten aan het feit dat wij ook Vlamingen, Walen en Europeanen in Brussel vaccineren. Alle slots zijn gevuld in onze tien vaccinatiecentra.”

Nochtans zeggen alle beschikbare cijfers iets anders.

Het tempo: Vlaanderen piekt, Brussel slabakt

Het vaccinatieritme van Brussel en de andere Belgische regio’s loopt steeds meer uit elkaar. België zit met gemiddeld 145.000 prikken per dag, of 1,25 per 100 inwoners, nu aan zowat het hoogste tempo van de hele Europese Unie. Maar het dankt die koppositie alleen maar aan Vlaanderen, en in mindere mate Wallonië. In Vlaanderen komen er dagelijks 1,4 vaccinaties bij per 100 inwoners, ten zuiden van de taalgrens zijn dat er iets minder met 1,1. Zeker in Vlaanderen zal het ritme deze week bovendien nog wat verder de hoogte ingaan, nu de vaccinatietopweek is begonnen.

Bijzonder opvallend is dan ook hoe het Brusselse ritme nog niet half zo hoog is als het Vlaamse, en bovendien in dalende lijn zit. Het gewest kwam de afgelopen weken nooit boven de 0,8 dagelijkse prikken per 100 inwoners uit, en zit momenteel nog maar aan 0,68, blijkt uit een analyse van de cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano.

De vaccins: elke regio evenveel

In een ideale wereld vaccineren alle Belgische regio’s nochtans aan een gelijk ritme, kleine verschillen door een andere planning niet te na gesproken. Alle vaccins die België binnenkomen, worden levering per levering netjes volgens het bevolkingsaantal verdeeld. Vlaanderen krijgt 57,8 procent, Wallonië 31,3 procent, Brussel 10,2 procent, en de Oostkantons het resterende deeltje van 0,7 procent van de koek.

Ook de voorbije vier weken bijvoorbeeld kreeg elk gewest relatief gezien evenveel vaccins, blijkt uit de meest recente cijfers van het FAGG en de taskforce Vaccinatie. Vlaanderen kreeg er – berekend op het maximale aantal doses dat uit een flacon te halen valt met de zogenaamde 'superspuiten’ – 2.119.755, Brussel 367.410. Per 100 inwoners is dat een klein verschil in het voordeel van Vlaanderen: 39,52 tegenover 38,9 voor Brussel.

De toedieningen: Brussel bouwt overschot op

Dat kleine verschil is echter absoluut niet terug te zien in de toedieningscijfers. In de laatste vier weken zette Vlaanderen 2.026.530 dosissen, of 95,6 procent van wat het ontving. Brussel diende 231.769 dosissen toe, of slechts 63,08 procent van wat het ontving.

Per 100 inwoners komt dat in de afgelopen vier weken neer op 30,46 toegediende dosissen in Vlaanderen, en 19 in Brussel. Het verschil in de laatste volledige week, die van 7 juni, is zelfs dubbel zo groot. Vlaanderen zette 618.187 vaccins, of 9,29 per 100 inwoners, Brussel 52.646 of 4,32 per 100 inwoners.

Brussel laat dus veel vaccins ongebruikt liggen en bouwt stelselmatig een overschot op. Daar hoort weliswaar de bekende kanttekening bij dat Brussel ook onder andere Vlaamse en Waalse zorgverleners en politieagenten heeft gevaccineerd die in Brussel werken. De taskforce Vaccinatie schat dat aantal op 130.000 dosissen. Maar dan nog vertoont Brussel op de officiële grafieken van de taskforce Vaccinatie een grote kloof tussen de geleverde vaccins en de toegediende.

Het huidige ritme staat bovendien los van de hele kwestie van de in Brussel gevaccineerde niet-Brusselaars, aangezien het grootste deel van de groep ondertussen zowel voor de eerste als tweede dosis gepasseerd is.

De kloof tussen geleverde en toegediende dosissen in Brussel. Het gele vlak toont eerste dosissen, het groene vlak tweede, en het grijze de vaccins die Brussel bij Vlamingen en Walen zette, geschat op 130.000. De paarse lijn toont het aantal geleverde vaccins, de paarse stippellijn het maximale aantal dosissen dat met de superspuiten uit de flacons gehaald kan worden. De kloof tussen het grijze vlak en de paarse stippellijn is de huidige overschot.  Beeld Belvax
De kloof tussen geleverde en toegediende dosissen in Brussel. Het gele vlak toont eerste dosissen, het groene vlak tweede, en het grijze de vaccins die Brussel bij Vlamingen en Walen zette, geschat op 130.000. De paarse lijn toont het aantal geleverde vaccins, de paarse stippellijn het maximale aantal dosissen dat met de superspuiten uit de flacons gehaald kan worden. De kloof tussen het grijze vlak en de paarse stippellijn is de huidige overschot.Beeld Belvax
De kloof tussen geleverde en toegediende dosissen in Vlaanderen. De kloof tussen het gele vlak en de paarse stippellijn is de huidige overschot.  Beeld Belvax
De kloof tussen geleverde en toegediende dosissen in Vlaanderen. De kloof tussen het gele vlak en de paarse stippellijn is de huidige overschot.Beeld Belvax

De planning: Brussel voorziet in minder vaccinaties

Brussel probeert de mogelijke drempels voor vaccinatie nochtans zo klein mogelijk te houden. Sinds vrijdag kunnen alle inwoners van 31 jaar en ouder een afspraak maken voor hun vaccinatie, en álle 18-jarigen kunnen zich nu op de wachtlijst BruVax inschrijven. 65-plussers die nog niet gevaccineerd zijn, hoeven zelfs geen afspraak meer te maken en mogen gewoon zo een van de tien Brusselse vaccinatiecentra binnenwandelen om zich te laten prikken. Morgen en vrijdag vinden er ‘vaccinatienocturnes’ plaats waar Brusselaars van 41 jaar en ouder zich zonder afspraak kunnen laten inenten in het vaccinatiecentrum van Sint-Pieters-Woluwe.

Het is ook niet dat Brussel zijn eigen planningen niet haalt. Dat gebeurt wel degelijk, maar het gewest plant week per week gewoon veel minder vaccinaties in dan Vlaanderen. Zo plande Vlaanderen in de week van 31 mei om 608.000 vaccins te zetten, of 9,14 procent van de bevolking. Brussel plande (en haalde) er 68.000, of slechts 5,6 procent.

Hetzelfde verhaal vorige week: plande Vlaanderen tien procent van de bevolking een prik te geven, dan wilde Brussel opnieuw slechts 5,7 procent inenten. En ook deze week is er een verschil te zien: Vlaanderen wil 677.000 vaccins of 10,2 procent van de bevolking inenten, Brussel 74.000 of 6,1 procent.

De capaciteit: elke regio gelijk

Een capaciteitsprobleem is het evenmin. Volgens Inge Neven, hoofd van de Brusselse gezondheidsinspectie, kan Brussel tot 120.000 dosissen per week toedienen, zo zei ze eerder al aan Het Laatste Nieuws. Dat zijn er net geen 10 per 100 inwoners, of dichtbij de Vlaamse piek van deze week.

‘Beperkte stock opbouwen’

Waarom plant Brussel dan niet meer wekelijkse toedieningen, aangezien de vaccins er zijn? Het kabinet van gezondheidsminister Maron verwijst voor commentaar door naar de Covid-19-cel van de Gemeenschappelijke Gemeenschapscommissie GGC, die de Brusselse vaccinatiecampagne beheert.

De GGC benadrukte eerder bij nieuwssite Bruzz dat “alle beschikbare vaccins ook echt worden toegediend”. Volgens woordvoerster Anna Mellone klopt dat ook, maar bouwt Brussel effectief wel een beperkte reserve aan vaccins op voor de veiligheid. “Dat kon in het verleden niet wegens een te laag quotum (het aandeel vaccins voor Brussel, red.) in verband met de vaccinatie van niet-Brusselaars in het Brussels gewest. Nu is de stock iets hoger omdat we geen risico willen nemen rond de tweede dosissen, onder andere ook door de wispelturige leveringen van AstraZeneca.”

Bovendien is het volgens Mellone “onmogelijk om de hoge levering van de week van 31 mei (de 146.000 dosissen, red.) in twee weken tijd weg te werken”.

34,5 procent gevaccineerd

Het tragere ritme maakt wel dat Brussel steeds meer achterstand vertoont in de totale vaccinatiegraad. Waar in Vlaanderen nu bijna 51 procent van de bevolking minstens een eerste prik kreeg, en in Wallonië 49,5 procent, is dat in Brussel nog maar 34,5 procent.

Motor sputtert

De federale taskforce Vaccinatie volgt de situatie in Brussel op de voet op, net als in de andere regio’s, zegt woordvoerster Gudrun Briat. Grote zorgen maken ze zich nog niet, maar ook de experten in de taskforce merken wel dat “de motor in Brussel effectief begint te sputteren”, ook al is nog maar 34,5 procent van de bevolking deels gevaccineerd. Er is dus nog wel wat te gaan om aan groepsimmuniteit te geraken.

“Men is er nu volop bezig de twijfelaars te mobiliseren, aangezien de groep enthousiastelingen stilaan uitgeput geraakt”, zegt Briat. “Met allerhande lokale initiatieven, zoals mensen aanspreken op de markt, slaagt Brussel er in om ook vandaag nog mensen die eigenlijk niet meer aan de beurt zijn, zoals 65-plussers, toch nog te overtuigen. De vaccinatiegraad bij hen groeit nog dag na dag, weliswaar met kleine stapjes. De drempels worden zo laag mogelijk gelegd, en geleidelijk aan groeit de vaccinatiegraad er verder.”

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

“Ofwel is Maron niet op de hoogte van hoe zijn eigen vaccinatiecampagne in Brussel loopt, ofwel heeft hij wetens en willens het parlement en het publiek misleid. Hij loopt al wekenlang te zeggen dat het verschil met Vlaanderen en Wallonië zuiver komt door Vlamingen en Walen die in Brussel gevaccineerd werden, maar in Vlaanderen en Wallonië geteld worden. Ik vraag al wekenlang duidelijkheid omdat mijn eigen berekeningen dat tegenspreken, maar hij bleef volhouden dat er niets aan de hand was en het zuiver daar aan lag”, reageert Gilles Verstraeten (N-VA).

“Maar met de 120.000 compensatiedosissen die hij vraagt van Vlaanderen en Wallonië kan je nog niet eens de achterstand in eerste prikken van Brussel (45% tov 63% 18-plussers in Vlaanderen) inhalen. Daarvoor heb je er al ongeveer 170.000 nodig. Tel je de tweede prikken, dan moet je 220.000 bijkomende vaccins zetten om de kloof dicht te rijden met Vlaanderen. Ik vroeg of men geen grote overschot AstraZeneca of andere vaccins aan het opbouwen is en hij ontkende dat. Deze cijfers tonen nu zwart op wit aan dat zijn verklaringen niet sporen met de werkelijkheid. Hij spuwt onwaarheden in het parlement en hoopt dan dat het overwaait, maar de feiten halen hem in.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234