Woensdag 18/09/2019

Ecologie

2017 in 4 bijzondere eco-projecten

Een ijsstoepa in het Indiase Ladakh. Met zulke kunstmatige gletsjers kan het smeltwater, nodig voor de irrigatie van akkers en boomgaarden, maandenlang worden gestockeerd. Beeld rv

De klimaatverandering is niet voor iedereen fake news. Wat als alleen kunstmatige gletsjers je oogst nog kunnen redden of als je bij gebrek aan grondwater maar beter zelf regen opwekt? Vier wetenschappers over hun inspanningen om de opwarming van de aarde te vertragen of zelfs terug te draaien.

1. Zo stockeren ze hun water in Ladakh

In het bergachtige woestijngebied van Ladakh in India is smeltwater van gletsjers nodig om de fruitbomen en gerstvelden te irrigeren die de lokale gemeenschappen moeten voeden. Maar de dorpen in de Indiase Himalaya zien hoe de gletsjers geleidelijk verdwijnen door de opwarming van de aarde, waardoor er op cruciale momenten in het jaar grote watertekorten ontstaan. Met zijn project ‘IJsstoepa’ – een stoepa is een koepelvormig boeddhistisch bouwwerk – werkt ingenieur Sonam Wangchuk sinds 2014 aan een oplossing. Kunstmatige gletsjers moeten het water in de vorm van ijs tot de lente stockeren.

Suryanarayanan Balasubramanian, projectmanager en onderzoeker voor de IJsstoepa, vertelt hoe het project zijn inspiratie haalde bij de eeuwenoude praktijk om gletsjers te beheren. “De mensen van Ladakh stockeren hun water al lang hoog in de bergen in de vorm van ijs. Bij die methode vormde ijs zich horizontaal en leverden de valleien de nodige schaduw. We perfectioneerden dat systeem zodat de kunstmatige gletsjers het zouden uithouden tot de zomer. En we bouwden op lagere hoogten, waar de boeren makkelijker bij het gestockeerde water konden.

“Het was onze bedoeling een structuur te bouwen die niet zou smelten in de zon, en de mensen een model aan te reiken om hun eigen kunstmatige gletsjers te bouwen. Het leek een wat krankzinnig idee om een kunstmatige gletsjer te maken die het tot mei zou volhouden.

“Sonam begon een kunstmatige gletsjer te ontwerpen gebaseerd op verticale ijsvorming. Daarna experimenteerden we met een buizensysteem om het smeltwater van de gletsjer naar de structuur te halen. Ter plaatse spuit een naar boven gerichte buis water in de ijskoude lucht. Op die manier vormt het ijs geleidelijk een kegelstructuur.

“Er lopen ijsstoepa-experimenten in de Himalaya, en ondertussen ook in de Alpen en de Andes. Mensen beschouwen meren met smeltwater als een risico, wij als een opportuniteit. Kunstmatige gletsjers zijn geen permanente oplossing, maar een strategie om ons aan te passen aan de klimaatverandering. IJsstoepa’s kunnen het leven een beetje makkelijker maken.”

Het Palmeiland voor de kust van Dubai in de Verenigde Arabische Emiraten. Het land kreunt onder een gebrek aan regenwater. Beeld AFP/Getty Images

2. De regenmakers van de Verenigde Arabische Emiraten

Door de klimaatverandering wordt de waterbevoorrading een absolute prioriteit voor de Verenigde Arabische Emiraten. Om het teruglopende grondwater te compenseren wordt ingezet op regenbevordering. In 2016 begon het overheidsinitiatief UEA Research Program for Rain Enhancement Science beurzen uit te reiken aan wetenschappers die bezig zijn met onderzoek naar weersbeïnvloeding in de regio. Professor Linda Zou was een van de eerste begunstigden, voor haar interesse in ‘wolken bezaaien’, waarbij kunstmatige deeltjes in de wolken gespoten worden om neerslag op te wekken.

Linda Zou, een professor ingenieurswetenschappen aan het Masdar Institute van de Khalifa University of Science and Technology, legt uit hoe haar experimenten nabootsen en verbeteren wat op natuurlijke wijze in wolken gebeurt. “Wolken hebben nood aan natuurlijk optredende deeltjes zoals stof of pollen om waterdamp te condenseren tot druppels, die uiteindelijk groot genoeg worden om neer te vallen als regen. In landen met een droog klimaat, zoals de Verenigde Arabische Emiraten, kan het helpen om wolken te bestoken met kunstmatige deeltjes.

“Ik maak materialen om wolken te bezaaien, door zoutkristallen – een conventioneel materiaal – te bekleden met een tita­nium­dioxide­schil van een nanometer dik. De schil trekt vocht aan, waardoor het wolkenzaad waterdamp beter absorbeert en condenseert om regen te vormen.

“De klimaatverandering is zoals een trein die je niet kunt stoppen, maar we moeten alles doen wat we kunnen om goed te leven. In de VAE is wolken be­zaaien slechts één maatregel, maar het kan wel een oplossing worden. Onder­tussen is elke regendruppel welkom.”

Een duiker bestudeert de massale verbleking van het Australische Great Barrier Reef. Beeld AFP/Getty Images

3. Het Great Barrier Reef kan misschien wel zichzelf redden

In maart meldden wetenschappers dat grote delen van het Great Barrier Reef waren afgestorven door de stijgende temperatuur van het zeewater. Het nieuws volgde op de vaststelling van de Australische overheid dat het rif in 2016 én 2017 verbleekt was – de eerste keer dat het verwoestende ecologische effect twee jaar na elkaar plaatsvond. Onderzoekers aan het Australian Institute of Marine Science zijn aan een wedloop bezig om natuurlijke oplossingen uit te testen om het grootste rif ter wereld te helpen om zichzelf te herstellen en te beschermen.

Ken Anthony, een van de wetenschappers, heeft het over enkele nieuwe ingrepen waarvan hij veel verwacht. “Ik heb geen enkele twijfel dat de klimaatverandering achter de verwoesting zit die we de voorbije jaren hebben gezien bij het Great Barrier Reef. Bij het Australian Institute of Marine Science proberen we het rif weerbaarder te maken tegen de opwarming van de aarde. Ik verwacht vooral veel van assisted gene flow (AGF), de geleide genmigratie die koralen die zich hebben aangepast aan het warmere klimaat in Noord-Australië naar de koelere zuidelijke wateren kan brengen, waardoor de riffen een kleiner risico op verbleking lopen.

“Een andere ingreep die we uittesten is geleide evolutie, waarbij we het evolutionaire proces versnellen door de meest resistente koralen te kruisen die verblekingsprocessen overleven. Dat houdt in dat we kunstmatig selecteren, een techniek die al eeuwen wordt toegepast in de landbouw, wat minder risicovol is dan genetische modificatie.

“Koraalriffen zijn de regenwouden van de zee, een enorme concentratie van diversiteit. We hebben de verantwoordelijkheid om al het mogelijke te doen om ze te beschermen.”

Beeld rv

4. De tijd terugdraaien in de steppe van Siberië

Nikita Zimov en zijn vader Sergei, twee wetenschappers in het wetenschapsstation in Tsjerski in het noordoosten van Rusland, proberen het steppe-ecosysteem uit de ijstijd opnieuw tot leven te wekken in het hedendaagse Siberië. In die barre omgeving is het een helse klus om dieren en vegetatie opnieuw te introduceren in hun pleistoceenpark. Niettemin hopen ze de planeet zo een duurzaam model aan te bieden om zich aan te passen aan de klimaat­verandering.

Nikita Zimov, de directeur van het pleistoceenpark, over zijn ambitieuze plannen. “Tijdens het pleistoceen was het Siberische poolgebied een extreem productief ecosysteem, met een grote dichtheid van dieren. De menselijke aanwezigheid heeft daar een grotendeels negatieve impact op gehad.

“Een herstel van het steppe-eco­systeem kan helpen om de temperatuur in de wereld te verlagen door de permafrost in stand te houden. Als het ijs smelt, dan geven de microben in de grond veel broeikasgassen vrij. Ons ecosysteem vertraagt dat proces, doordat grote massa’s dieren de sneeuw aanstampen, waardoor de koude naar beneden gaat en de diepe permafrost­lagen koel blijven. De herstelde omgeving zou het albedo-effect (vermogen om zonlicht te weerkaatsen, red.) vergroten, de methaanproductie verkleinen en het potentieel voor CO2-opslag van de bodem vergroten.

“Op dit moment richten we ons vooral op een toename van de dierenpopulatie. We hopen meer bizons en muskus­ossen te introduceren, daarna meer roofdieren. Het wordt een hele uitdaging. Het park is erg afgelegen, we krijgen geen steun van de overheid en hebben beperkte financiële middelen.

“Het pleistoceenpark is een vertrekpunt. Als je een ecosysteem wilt creëren dat groot genoeg is om een impact op het klimaat te hebben, dan moeten mensen begrijpen dat ook zij een rol te spelen hebben.”

© 2017. The New York Times. Distributed by The New York Times Syndicate.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234