Donderdag 23/09/2021

AnalyseItaliaans voetbal

Zonder grote sterren is Italië onder bondscoach Mancini een offensief collectief

De Italianen vieren een doelpunt van Manuel Locatelli tegen Zwitserland. Italië maakt voorlopig indruk op het EK. Beeld AFP
De Italianen vieren een doelpunt van Manuel Locatelli tegen Zwitserland. Italië maakt voorlopig indruk op het EK.Beeld AFP

Italië ontbrak op het WK van 2018. Een nationale schande. Roberto Mancini werd aangesteld als bondscoach en na een stroeve start kreeg hij de boel aan de praat. Zondag speelt zijn squadra tegen Wales.

Na elke overwinning van Italië duikt er een foto op van bondscoach Roberto Mancini op sociale media. Hij draagt een olijfgroene zwemshort, een spiegelzonnebril en de grijzende volle bos haar is naar achteren gekamd. Vooral opvallend is het gebronsde, volledig afgetrainde bovenlichaam dat je eerder verwacht bij een Californische lifeguard van 21 dan bij een man van 56 jaar.

Het is meer dan ijdelheid van de coach uit het kustplaatsje Jese die ooit het tenue van Sampdoria ontwierp, het is ook om een voorbeeld te stellen voor zijn ploeg. Sterker: Mancini eist niet alleen van zichzelf maar ook van zijn assistenten dat ze er topfit bijlopen. “Wij zijn de trainers, wij zijn de voorbeelden.”

De renaissance van het Italiaanse elftal, dat ontbrak op het WK 2018 maar zich dit EK manifesteert als de attractiefste ploeg, is goeddeels het werk van Mancini, kampioenenmaker bij Internazionale (2006, 2007, 2008) en Manchester City (2012).

Hij werd in mei 2018 bondscoach met nul verwachtingen. De start was stroef met een remise tegen Polen en verlies tegen Portugal, maar sindsdien werd niet meer verloren. Door de 3-0-zeges op Turkije en Zwitserland in de poule werd die reeks uitgebreid tot 29 duels.

Tegenstander opjagen

De stijl is naast energiek opvallend aanvallend, zeker voor Italiaanse begrippen. Het Mancini-systeem is op papier 4-3-3 maar in praktijk gaat het nog verder. In Italië spreken ze van 3,5-3-3,5, omdat linksback Spinazzola vrijelijk op avontuur mag. Anderen lossen zijn verdedigende taken op, gecoördineerd door de ervaren aanvoerder Chiellini. Maar meestal is de marathonman van AS Roma zelf op tijd terug.

Nooit speelde Italië op die manier. Op het gewonnen WK 2006 switchte bondscoach Marcelo Lippi weleens naar 4-3-3, maar was de basis 4-4-2. Op het EK 2012 speelde Italië eveneens vrolijkmakend voetbal, maar het team van Mancini spant in aanvallend opzicht ook de kroon door het opjagen van de tegenstander, waaraan zelfs de ervaren goalgetter Immobile onverdroten meedoet.

Roberto Mancini is geïnspireerd door progressief denkende coaches. Beeld EPA
Roberto Mancini is geïnspireerd door progressief denkende coaches.Beeld EPA

Het is deels uit nood geboren. Italië ontbeert een grote ster waar het team omheen gebouwd kan worden. Mancini werd geïnspireerd door kleinere Italiaanse clubs die succesvol presteren onder progressief denkende coaches. Hij sprak veel met Roberto De Zerbi van Sassuolo, stuntploeg uit een Italiaans plaatsje met 41.000 inwoners dat opstoomde in de Serie A met aanvallend voetbal.

Mancini contacteerde ook Gian Piero Gasperini, coach van Atalanta, dat niet alleen in Italië maar ook op internationaal podium imponeert met extreem energiek voetbal. Gasperini haalt graag een oud Chinees gezegde aan: “Verdedigen maakt je onoverwinnelijk, maar als je wilt winnen moet je aanvallen.”

Daarnaast is er de erfenis van een andere revolutionaire denker: Maurizio Sarri. Veel spelers trainden onder hem bij Empoli, Napoli, Chelsea of Juventus.

Maar Sassuolo, dat met buitenspelers speelt, geldt als blauwdruk. Mancini selecteerde drie Sassuolo-spelers: rechtsbuiten Berardi (26), de jonge spits Raspadori (21, nog bankzitter) en middenvelder Manuel Locatelli (23), de held sinds zijn twee treffers tegen Zwitserland. Centrumverdediger Acerbi (33), nu Lazio, bloeide op bij Sassuolo, zoals Spinazzola zijn carrière herpakte bij Atalanta.

Mancini wil moderne, superfitte, veelzijdige, creatieve spelers. Zelfs de oudere centrumverdedigers Bonucci en Chiellini worden gemaand in te dribbelen en snelle, riskante passes door het midden te spelen.

Controlefreak

“Dit Italië komt heel dicht bij de mens Mancini”, vindt Italiaans voetbalkenner David Endt. Mancini liep twee weken stage bij Ajax aan het begin van de eeuw, Endt begeleidde hem en hield daarna contact.

Mancini was als speler een aanvallende vrijbuiter, een stilist, die nooit compromissen sloot. Zo miste hij het WK 1986 doordat hij tijdens een trip door Amerika een nacht wegbleef en weigerde zijn excuses aan te bieden. “Maar hij is ook een warme, innemende persoonlijkheid, slim en een tikje sluw”, schetst Endt.

Giorgio Chiellini (36) is nog altijd de onvermoeibare centrale verdediger van de Italiaanse ploeg. Beeld Getty Images
Giorgio Chiellini (36) is nog altijd de onvermoeibare centrale verdediger van de Italiaanse ploeg.Beeld Getty Images

Heel anders dan hoe hij als coach aanvankelijk te boek stond. Een controlefreak met extreem veel aandacht voor de defensieve organisatie. Zelfs de opwarming moesten zijn spelers al volgens het systeem doen, met backs en middenvelders op de juiste afstand van elkaar. De nul was heilig.

Vooral bij Manchester City worstelde hij met de druk. Oogde hij wantrouwend en defensief. De Nederlander Nigel de Jong zei over hem bij beIN Sports: “Hij was gepassioneerd door voetbal, zichzelf en winnen. We hadden een haat-liefdeverhouding, we waren allebei grote ego’s met een grote mond, er waren clashes, maar hij hield het team samen en ik heb hem altijd gerespecteerd.”

De afgelopen jaren heeft Mancini een bijna zen-achtige aanpak. De katholiek bezoekt vaak het populaire bedevaartsoord Medjugorje in Bosnië en is een toegewijde van de maagd Maria.

Mancini heeft nieuwlichters in zijn staf, maar ook veel oud-spelers van Sampdoria, de club die als speler hij het langst diende. Lombardo, Evani, Vialli en keeperstrainer Battara staan ook nu om de oud-spits heen. Met geen grammetje vet aan hun lijven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234