Zaterdag 27/11/2021

AchtergrondVeiligheid in F1

Zonder die vervloekte maar onverwoestbare halo was Hamilton nu dood

De Red Bull van Max Verstappen landt op Lewis Hamiltons Mercedes, zondag in Monza. Beeld AFP
De Red Bull van Max Verstappen landt op Lewis Hamiltons Mercedes, zondag in Monza.Beeld AFP

Lewis Hamilton leeft nog. In 2017 was dat anders geweest. Zondag in Monza dankte de formule 1-wereldkampioen de ‘halo’ die aan zijn Mercedes gemonteerd zit. Wat is dat precies?

De beelden gingen ondertussen de wereld rond. Eigenlijk was het een onschuldige aanvaring tussen twee auto’s, die van Max Verstappen (23) en Lewis Hamilton (36). Alleen ging de Red Bull even van de grond, raakte de linkerachterband van de Mercedes en huppelde dan nog iets hoger. Hoog genoeg om boven op de Mercedes terecht te komen. Eerst met de onderkant maar dan vooral met de linkerachterband landde de Red Bull op het hoofd van Hamilton.

De klap werd gelukkig voor iets meer dan 90 procent opgevangen door de zogeheten halo, een soort onverwoestbare ring die net boven het hoofd van de coureur komt. Omdat een band rond is, kreeg Hamilton er nog iets minder dan 10 procent van op de bovenkant van zijn helm en knikte zijn hoofd vooruit van de druk. Hij hield er nekpijn aan over. Zonder halo was hij echter dood geweest. Een F1-machine met coureur aan boord, en nog een halve tank benzine, weegt al snel 850 à 900 kilogram.

Psychologie

Henry Surtees kreeg in 2009 een band met volle snelheid op zijn hoofd. Jules Bianchi ging in 2014 te hard op een bocht af en schoot rechtdoor onder een kraanwagen. Er zijn er nog. Ga het zwarte lijstje van de kampioenschappen in eenzitters (open koersauto’s) af en je merkt dat nogal wat coureurs zijn verongelukt als gevolg van een impact op het hoofd.

Waarom staat er dan niet al langer een bescherming voor het hoofd in die formule 1-machines? De verklaring is eerder psychologisch. Eén: in de autosportwereld werd het zelfs tot de introductie van de halo als godslaster beschouwd om iets boven het hoofd van de coureur te zetten. Een echte racewagen hoort ‘open’ te zijn, zoiets.

Twee: in de jaren zeventig en tachtig waren F1-auto’s per definitie doodskisten. Bijna iedere serieuze klap was fataal en of dat nu kwam doordat de coureur een stuurfout maakte en in de vangrails dreunde of op zijn hoofd terechtkwam, wat was het verschil? Dood was hij toch. Zo was de mindset.

De crash van Ayrton Senna in Imola veranderde veel in de F1. Beeld Sygma via Getty Images
De crash van Ayrton Senna in Imola veranderde veel in de F1.Beeld Sygma via Getty Images

Maar toen verongelukte Ayrton Senna, in 1994, en werd veiligheid een absolute prioriteit. Tegen het jaar 2000 waren F1-auto’s zo sterk dat verongelukken niet meer kon, tenzij de coureur met zijn hoofd iets raakte na een crash of salto. Of een op hol geslagen object vol in het gezicht kreeg. Ach ja, het gebeurde zo zelden. Tot de Japanse grand prix van 2014: de jonge Fransman Bianchi had dat fatale hersenletsel ongetwijfeld niet opgelopen als zijn auto met doeltreffende hoofdbescherming was uitgerust.

Externe ingenieurs

De internationale autosportfederatie FIA draaide de knop om: er moest en zou hoofdbescherming komen. Externe ingenieursbureaus werden ingeschakeld en kregen de heikele opdracht om iets te ontwerpen dat er écht toe deed en tegelijk die viriele machines niet zou ‘ontsieren’. Er werd met een schelp van onverwoestbaar glas geprobeerd, maar Sebastian Vettel klaagde over een vervormd zicht en duizeligheid. Afgevoerd.

En dan kwam iemand op de proppen met de halo: een gebogen stang boven het hoofd van de coureur, achteraan vastgemaakt aan het chassis en vooraan met een fijne rail – om het zicht niet te belemmeren – rustend op de voorkant van de auto, meer bepaald de overlevingscel. Na succesvolle tests kwam hij vanaf 2018 verplicht op de bolides. Het was even wennen, veel coureurs vonden het maar niets, maar ondertussen hoort de halo erbij. En vooral: redde hij al drie keer het leven van een F1-coureur. Na Leclerc (Francorchamps 2018) en Romain Grosjean (Bahrein 2020) was het zondag dus de beurt aan halfgod Hamilton.

De halo is inderdaad zo goed als onverwoestbaar. De stang is gemaakt van titanium ‘graad 5', wat vooral gebruikt wordt in de ruimtevaart. Grootste kwaliteit van het materiaal: onwaarschijnlijk sterk, vooral in verhouding tot zijn gewicht. De halo op de F1-auto’s weegt amper 9 kilo.

Vijf componenten

De verschillende componenten aan elkaar solderen kan alleen in een kamer met afgesloten atmosfeer, zodat er geen enkel ander partikeltje van welke stof of materiaal ook in het proces kan kruipen. Een halo omvat immers vijf componenten die aan elkaar worden bevestigd: de halve ring boven het hoofd van de coureur bestaat uit twee keer een kwart van een cirkel, dan zijn er twee uiteinden die achter het hoofd van de coureur op de auto worden bevestigd, en centraal voorin is er dus de verticale houder. Iedere afgewerkte halo ondergaat een strenge kwaliteitscontrole, onder andere met röntgenstralen.

Zodra hij goedgekeurd is, wordt de halo verankerd in de overlevingscel (de cockpit waar de coureur in zit) van kevlar en koolstofvezel, zodat de twee nooit van elkaar kunnen worden gescheiden bij een impact. Het wrak van Grosjeans auto, vorig jaar in Bahrein, bewees dat het werkt: de halo stond, weliswaar geschaafd maar niet vervormd, nog altijd perfect op de overlevingscel na een impact met 225 per uur, frontaal doorheen de vangrail.

De halo moet een zijdelingse impact aankunnen van 125 kilonewton en een even grote kracht moet er vijf seconden lang bovenop kunnen rusten zonder dat het ding ook maar een millimeter beweegt. Anders bekeken: je mag er twee Afrikaanse olifanten op zetten.

Dat was zondag in Monza meer dan genoeg. Maar die 850 kilo van de Red Bull had het hoofd van Hamilton zonder halo nooit kunnen incasseren.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234