Zaterdag 21/09/2019

Voetbal Racisme

Waarom oerwoudgeluiden in het stadion blijven klinken

Inter-spits Romelu Lukaku scoort zijn strafschop tegen Cagliari, vorig weekend. Door de thuissupporters wordt hij racistisch uitgejouwd. Beeld Getty Images

In weinig andere ploegsporten klinken de verwensingen vanuit de tribunes zo grof als in het voetbal. We denken zo onze ploeg te ondersteunen, stellen sportpsychologen, maar in het voetbal loopt iets grondig mis. ‘Daar moeten we streng tegen optreden.’

De Belgische voetbalbond staat als één blok achter Romelu Lukaku, die zondag in zijn tweede match voor Inter oerwoudgeluiden hoorde opstijgen uit de tribune van thuisploeg Cagliari. De KBVB liet weten ideeën van jongeren om racisme te bestrijden in zijn nieuwe beleidsplan te willen gieten. “Voor veel supporters blijft een voetbalwedstrijd een uitlaatklep waar ze denken te mogen roepen wat ze willen. Dat is niet zo. We moeten duidelijk maken dat het ons menens is”, verduidelijkte de bond die actie. Ook vanuit de UEFA loopt al jaren de campagne ‘No to Racism’.

Volgens sportpsycholoog Filip Boen (KU Leuven) zit de soms grove inhoud van de spreekkoren ingeworteld in het voetbal. “Op veel tegenstanders met een uiterlijk kenmerk wordt geroepen, of ze nu blank of zwart zijn, met rood haar, een grote kin. Het draait om een gebrek aan respect. Onlangs werd tijdens een match tegen Napoli gezongen dat de Vesuvius nog eens moest uitbarsten. Dat is ook erg. In andere sporten, zoals hockey en rugby, komt dat niet voor. Die kleinere sporten moeten zich wat meer verdedigen, daar heerst eenheidsgevoel. Voetbal krijgt meer media-aandacht en weegt voor de supporters zwaarder door.”

Zelfs langs de lijnen van het jeugdvoetbal zijn racisme en scheldpartijen geen ongekend fenomeen, stelt Boen. “Ouders gaan ver in wat ze de scheidsrechter en de tegenstrever toewensen. Wie dat al vroeg hoort tijdens een match, zal het nooit anders weten.”

Waarom supporters het nodig achten de schuif bagger te openen? “We hebben altijd gefloreerd in groepen van ongeveer 150 mensen”, stelt evolutiebioloog Dirk Draulans. “Tegenover een groep met andere kenmerken koesteren we nog steeds een zeker wantrouwen en zetten we ons af. In zo'n stadion heb je al wat gedronken, voel je je onkwetsbaar en ga je op in de anonimiteit. Dan komt het slechtste in een mens naar boven.”

Boen verklaart het fenomeen vanuit sportief oogpunt. “Op dat ene moment is de tegenpartij de vijand. Stellen dat het normbesef in de tribunes vervaagt, klopt niet. Wel nemen supporters andere normen aan. Vergelijk het met een aan- en uitknop in onze hersenen. Tijdens een match nemen we een identiteit aan, met de normen en waarden van onze groep. We denken dat we onze groep steunen door ons tegen de andere partij te keren.”

De spionkop van Inter schreef hun nieuwe spits een brief waarin ze de apengeluiden ook op die manier verduidelijken en racisme ontkennen. “Hoewel ik de gebeurtenissen absoluut niet goedkeur, geloof ik die supporters”, stelt Boen. “Ze doen er alles aan om de tegenpartij net vóór die penalty te destabiliseren. Het probleem is dat dat in het voetbal gebeurt door de tegenstanders verrot te schelden. Het kan ook anders, bijvoorbeeld door de eigen ploegnaam te scanderen. Of zoals de erehaag die Fiorentina een tijd geleden vormde toen de tegenpartij won.”

Strenger straffen

Campagnes zoals die van de UEFA brengen voorlopig geen zoden aan de dijk. Boen: “Toch niet zolang er geen strenge, consequente maatregelen worden genomen. Scheidsrechters moeten hard genoeg durven optreden. Wat als hij consequent de match stillegt bij wangedrag? Ook supporters moeten het oneens durven zijn met wat andere supporters roepen. Zet mensen in de tribunes die aansporen niet mee te doen als er iets fout gezongen wordt.”

In het jeugdvoetbal kunnen ouderen dan weer een voorbeeld stellen. “Sommige voetbalclubs manen ouders aan om ouders van de tegenpartij op voorhand de hand te schudden, om op een symbolische manier te benadrukken dat respect belangrijk is.”

Ook clubs moeten tegen de haren in strijken. Draulans: “Gebruik camera's om de roepers te identificeren. Met een paar stadionverboden als drastisch voorbeeld kom je al ver.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234