Vrijdag 03/02/2023

AchtergrondWK-kansen in Qatar

Waarom België (geen) wereldkampioen wordt: ‘Rode Duivels mogen van meer dromen dan iedereen denkt’

null Beeld dm
Beeld dm

Het is nu of nooit voor wat men bij de voetbalbond de ‘gouden generatie’ blijft noemen. ­Raken de Duivels verder dan het brons uit 2018 of blijft dit de generatie van ‘net niet’? ‘Als Lukaku nu alsnog moet afhaken, verliezen de Duivels 30 procent van hun waarde.’

Frank Van Laeken

Laten we beginnen met het goede nieuws: de nummer twee op de wereldranglijst wordt af en toe ook wereldkampioen. De FIFA-ranking werd in december 1992 ingevoerd. In juni 1994, vlak voor de start van het WK in de Verenigde Staten, stond Duitsland op een, Nederland op twee. Maar het was nummer drie, Brazilië, dat wereldkampioen werd na een oervervelende finale tegen nummer vier, Italië. In juni 1998 stond Duitsland op twee, gastland Frankrijk (pas achttiende!) won dat WK. Vier jaar later was Brazilië nummer twee van de wereld, de Seleçao werd ook effectief wereldkampioen.

In juni 2006 stond zowaar Tsjechië op die weinig benijdenswaardige tweede plaats, maar het was Italië dat wereldkampioen werd. In 2010 lukte het wel voor nummer twee Spanje, dat de finale won van Nederland. In 2014 deed Duitsland dat nog eens over. Brazilië slaagde daar vier jaar geleden in Rusland niet in, omdat ze onderweg de Rode Duivels tegenkwamen. Frankrijk zegevierde.

Eden Hazard in actie. De Rode Duivels tellen minder spelers uit een Europese topclub dan vier jaar terug, en ze moeten er dan ook nog vaak knokken om een basisplaats. Beeld BELGA
Eden Hazard in actie. De Rode Duivels tellen minder spelers uit een Europese topclub dan vier jaar terug, en ze moeten er dan ook nog vaak knokken om een basisplaats.Beeld BELGA

Op de zeven WK’s sinds de invoering van de ranglijst werd de nummer twee bij aanvang van het toernooi dus drie keer wereldkampioen. Dat is mooi. Nog mooier is dat het enige WK tot nog toe op het Aziatische continent, in 2002 in Japan en Zuid-Korea, gewonnen werd door de nummer twee op de ranking. En op welk continent bevindt Qatar zich? Ha! Afspraak maandag 19 december op de Brusselse Grote Markt, helden op het balkon, juichende menigte op straat.

Bedrieglijke cijfers

Ho maar, laten we onszelf nog niet rijk rekenen. De bookmakers schatten de kansen van de Rode Duivels niet al te hoog in. Brazilië is de grote favoriet. Zij staan 4-tegen-1 geboekt, of, zoals dat tegenwoordig wordt weergegeven, +400. Voor België varieert dat van 12 tegen 1 tot 17 tegen 1, pas de negende plaats op die ranking. Zelfs Nederland doet het beter, en dat was de jongste jaren toch anders.

Volgens de supercomputer van het onlineplatform The Analyst heeft onze nationale ploeg 7,9 procent kans om wereldkampioen te worden. Zo’n supercomputer klutst alle mogelijke resultaten – vertrekkend van de meest verwachte scenario’s – door elkaar en trekt daar conclusies uit. Topfavoriet is dan Frankrijk (17,93 procent kans), vóór Brazilië (15,73 procent), Spanje (11,53 procent) en Engeland (8,03 procent). België volgt op de vijfde plaats. Hou daarbij wel liefst een slag om de arm, want vorig jaar gaf The Analyst Italië ook maar 7,6 procent kans om Europees kampioen te worden. Zo super blijkt die computer ook weer niet te zijn.

Trouwens, computerwetenschappers van de KU Leuven geven ons nationale team maar 6 procent kans om te winnen. Ze voorspellen dat Brazilië de tegenstand zal overvleugelen (21 procent). Hoe ze tot die conclusie komen? Een combinatie van de resultaten van recente wedstrijden en de marktwaarde van de basiself van elk land. Zo kan ik het ook!

Hoe dan ook: die tweede plaats op de wereldranglijst en daarvoor nog die vier jaar ononderbroken op nummer een geven een vertekend beeld. Als je vooral tegen kleinere Europese voetballanden speelt (en wint), scoor je gemakkelijker punten voor die ranking. Brazilië en Argentinië hebben het een pak moeilijker, omdat ze in de Zuid-Amerikaanse voorronde niet alleen tegen elkaar spelen, maar ook tegen andere kleppers als Uruguay en Colombia. Dat is toch net iets moeilijker dan tegen pakweg Wales, Tsjechië of Estland. De ranglijst verblindt.

Er is ook de sportieve realiteit: de Rode Duivels zijn verzwakt vergeleken met vorige toernooien. Vincent Kompany en Thomas Vermaelen zijn gestopt, Eden Hazard speelt nauwelijks bij Real, Toby Alderweireld en Jan Vertonghen zijn ouder en trager geworden. Alleen Thibaut Courtois, Kevin De Bruyne en Romelu Lukaku behoren nog tot de wereldtop, en die laatste zal dan nog geblesseerd zijn wanneer het WK begint. Vier jaar geleden zaten er in de selectie dertien spelers die actief waren bij Europese topclubs, de meesten speelden toen ook effectief bij hun team. Vandaag zijn er nog zeven Rode Duivels in dienst van clubs uit de top 20, maar ze spelen daar niet altijd. Dat zegt veel.

Momentum gemist

In 2014 mochten de Rode Duivels voor het eerst in twaalf jaar nog eens afreizen naar een groot toernooi. Dat WK in Brazilië kwam misschien net iets te vroeg voor de huidige generatie. Eden Hazard was 23, Kevin De Bruyne bereikte die leeftijd tijdens het toernooi, Thibaut Courtois was een maand voordien 22 geworden, Romelu Lukaku 21. Vincent Kompany was nog altijd maar 28. In de kwartfinales moest al dat talent het afleggen tegen een leper ­Argentinië, dat achteraf verliezend finalist werd.

Hét momentum had in 2016 moeten liggen, op het EK in Frankrijk. Toen stonden de meeste Rode Duivels op de top van hun kunnen, maar vooral: door de resultaten in de eerste ronde lag de weg naar de finale open op de tabelhelft van de Belgen. U weet hoe het hen vergaan is: Wales was te sterk in de kwartfinales. Wales, ocharme, nummer 26 van de wereld toen. Maar ja, zij hadden Gareth Bale, op het veld. En wij hadden Marc Wilmots, naast het veld. En ook wel een beetje pech met de blessures van Kompany en Vertonghen, en de schorsing van Vermaelen, waardoor Jason Denayer centraal in de verdediging moest depanneren en Jordan Lukaku op linksback. Denayer (27) verdient tegenwoordig de kost in de Verenigde Arabische Emiraten, Lukaku (28) bij een Spaanse tweedeklasser.

Jan Vertonghen is nu ouder, en dat tikkeltje trager. Beeld Photo News
Jan Vertonghen is nu ouder, en dat tikkeltje trager.Beeld Photo News

In 2018 lag het eindpunt pas in de halve finales, nadat de Rode Duivels eerder een 0-2-achterstand hadden opgehaald tegen Japan en daarna met de nodige bravoure, een portie geluk en een bijna niet te passeren Courtois topfavoriet Brazilië naar huis hadden gestuurd. Toen kwam Frankrijk en dat ene moment van halve onoplettendheid. Vorig jaar op de uitgestelde Euro 2020 vormde Italië het eindpunt in, alweer, de kwartfinales. Dat Frankrijk (in 2018) en Italië (in 2021) achteraf het toernooi wonnen, is maar een magere troost. Het was gewoon (net) niet goed genoeg.

Sta me toe een gewaagde en volstrekt oncontroleerbare uitspraak te doen. Zonder corona, met een EK zoals gepland in 2020, had België kúnnen winnen. Met een Hazard die net terug fit was na blessure, met Kompany die op zijn 34ste een laatste kunstje had kunnen tonen als speler, met Vertonghen en Alderweireld die nog net iets scherper waren. Dat momentum was ons dus niet gegund.

Hopen op een verrassing

Bij de openbare omroep kijken ze enorm uit naar het toernooi, dat breed uitgesmeerd zal worden over tv, radio en online. We vroegen aan vijf Sporza-speerpunten hoe ze de kansen van de Rode Duivels inschatten. Realisme troef, zo blijkt.

“Mijn verwachtingen zijn beperkt, maar dat lijkt me eerder positief na de voorbije toernooien”, zegt Aster Nzeyimana, die als commentator mee mag naar het WK. “Tegen jonge, dynamische aanvallers wil ik nog weleens zien hoe onze oudere verdedigers zullen standhouden. Gelukkig is Kevin De Bruyne in topvorm en groeit ook iemand als Youri Tielemans naar zijn beste niveau toe.”

Eddy Snelders, cocommentator en analist op de radio, klinkt al even afwachtend. “In totaliteit is de kwaliteit afgenomen in vergelijking met vier jaar geleden. Hazard en Witsel zijn net iets minder, de verdedigers worden een jaartje ouder, er is een blessuregolf. De scharnierspelers zullen op een hoog toerental moeten draaien, willen we ver kunnen raken. Ik denk dan aan De Bruyne, Courtois en Lukaku.”

Kevin De Bruyne steekt in topvorm. 'Als onze leiders opstaan, kan er veel gebeuren.' Beeld Photo News
Kevin De Bruyne steekt in topvorm. 'Als onze leiders opstaan, kan er veel gebeuren.'Beeld Photo News

“In het verleden was het vanzelfsprekend dat de Belgen makkelijk de eerste ronde overleefden en dan in de achtste finales ook een eitje kregen voorgeschoteld”, werpt Imke Courtois op, die op dit WK zowel zal presenteren als analyseren. “Al viel dat laatste soms nogal tegen. Denk aan de Verenigde Staten of Japan. Maar we keken altijd al verder richting kwartfinales. Nu niet, met die achtste finale tegen Spanje of Duitsland in het verschiet. Tegen grote landen hebben we nog maar zelden iets kunnen neerzetten. Dat wordt hopen op een verrassing.”

Heroes of zeroes?

“Ik zie het meestal vooraf iets te somber in, maar laten we toch maar eerst door die eerste ronde proberen te geraken”, blijft radiocommentator en reporter Tom Boudeweel voorzichtig. “Ik geloof nooit dat ze freewheelend naar groepswinst zullen gaan. Stel dat Romelu Lukaku nog moet afhaken, dan verliezen de Rode Duivels 30 procent van hun waarde.”

Voor de positieve noot moeten we bij analiste Heleen Jaques zijn. “Als iedereen fit raakt en we blessures op het WK zelf kunnen vermijden, zie ik het zeker niet negatief in. Thibaut Courtois en Kevin De Bruyne zijn in topvorm, Youri Tielemans groeit stap voor stap. Als onze leiders opstaan, kan er veel gebeuren.”

Wat zeggen andere kenners over de Belgische kansen? De eeuwige optimist in tweevoudig ex-bondscoach Georges Leekens vindt het een voordeel dat er de komende weken minder van de Rode Duivels verwacht wordt. “De druk van buitenaf zal minder zijn. Waar het verwachtingspatroon in het verleden te hoog lag, ligt dat nu te laag. Wij hebben geen 60 of 70 spelers waaruit we kunnen selecteren, zoals Brazilië, maar er lopen toch vijf wereldtoppers bij ons rond. De meeste Rode Duivels hebben nu meer toernooi-ervaring, zijn slimmer geworden, leper. Voor sommigen zal het hun laatste WK zijn, wees maar zeker dat die er een erezaak van zullen maken. We scoren altijd wel een paar doelpunten, zaak is dat we defensief voor clean sheets kunnen gaan. Ik zeg niet dat we een grote mond moeten opzetten, maar we mogen stiekem hogere ambities koesteren dan iedereen lijkt te denken.”

Aimé Anthuenis, een andere voormalige bondscoach, ziet het eveneens zitten. “We hebben al vijf, zes jaar een prachtige generatie, met als exponent daarvan de wereldranglijst. We mogen die nummeréénplaats niet minimaliseren, vind ik. In de lengteas hebben we ondanks het afhaken van Kompany en Vermaelen nog altijd genoeg toppers rondlopen. De groepsfase zal niet makkelijk zijn, maar daarna wordt alles mogelijk. Waar we op vorige toernooien 70-30-kans hadden om door te gaan in rechtstreekse duels, zal dat nu 50-50 zijn, maar het kan. Eén tegen één kan een voordeel zijn voor ons.”

Ook voetbalanalist Eric Van Meir, die er als speler op drie wereldbekers en één EK bij was, is van nature positief. “Het is spijtig dat we onze kans vier jaar geleden gemist hebben, maar toch zijn we niet kansloos. Thibaut Courtois en Kevin De Bruyne zijn onze beste spelers, hopelijk kunnen we daar ook Romelu Lukaku weer aan toevoegen, kan Eden Hazard nog eens toveren, barst Leandro Trossard uit zijn voegen en zullen onze centrale verdedigers nog één keer schitteren. Het zal van de vorm van de dag afhangen. Vergeet toch niet dat andere landen niet blij zijn, wanneer ze tegen België moeten spelen. Zo onbescheiden mogen we wel zijn.”

Minder optimisme bij Jan Mulder en Marc ­Degryse. De Nederlandse helft van dat duo toonde zich in deze krant “sceptisch voor de kansen van de Rode Duivels”, de Belgische helft zei dat het op papier “een zware dobber voor ons” wordt.

En de spelers? “Wij zijn niet de grote favoriet”, zei Jan Vertonghen in Het Laatste Nieuws. “Ik denk dat we een categorie daaronder zitten. Willen we kans maken, dan moet iedereen superfit zijn en een superhoog niveau halen.”

Ook Simon Mignolet zag in deze krant kansen. “Een WK is, net als de Champions League, een toernooi waarin je eerst een poulefase speelt en daarna een knock-outfase. Je kunt groeien in een toernooi, de juiste landen tegenkomen, geluk afdwingen omdat alles goed zit. Ook op een WK gaat het om details. Penalty of niet, buitenspel of niet, rode kaart of niet. In Rusland verloren we in de halve finales van Frankrijk door één klein detail.”

Kortom, het kan vriezen, het kan dooien. ­Figuurlijk dan toch, want het zullen Belgische zomertemperaturen zijn in Doha de komende weken. Ons ook welbekend is de underdogpositie, waarin de Rode Duivels zich opnieuw gemanoeuvreerd hebben. Daar zijn we vertrouwd mee. Dat is, in tegenstelling tot al onze buurlanden, blijkbaar onze eeuwige voetbalrol in het leven. Al kan het snel gaan en is, zoals u weet, ‘dog’ gewoon god op zijn kop. (Under)dogs kunnen dus gods worden, zeroes heroes.

Eerst de groep overleven

O ja, er zijn ook nog tegenstanders op zo’n WK. Een detail waar we het toch even over moeten hebben. Onmiddellijk na de loting waren alle waarnemers het erover eens: het wordt lastig om dit WK te winnen. In de achtste finales zal de tegenstander van een iets hoger kaliber worden dan de Verenigde Staten, Hongarije of Japan in het verleden. Wint België zijn groep (F), dan speelt het tegen de tweede uit groep E, waarin we Spanje, Duitsland, Japan en Costa Rica terugvinden. Zeg dus maar: Spanje of Duitsland. Wordt België tweede in de groep, dan wacht de winnaar van groep E. Inderdaad, opnieuw Spanje of Duitsland. Wordt die klip succesvol omzeild, dan is de kans groot dat Brazilië of Portugal de tegenstander wordt in de kwartfinales. Daarna een halve finale tegen Nederland of Engeland, en een finale tegen Frankrijk of Argentinië.

Wacht eens even. Eerst moet dus die groep overleefd worden. Op papier ligt dat voor de hand: België staat, zoals gezegd, tweede op de wereldranglijst, Kroatië twaalfde, Marokko 22ste en Canada 41ste. Maar goed, op papier liggen veel dingen voor de hand die achteraf niet blijken te kloppen.

null Beeld rv
Beeld rv

Kroatië bereikte op het vorige WK nog de finale. Luka Modric werd in 2018 uitgeroepen tot wereldvoetballer van het jaar. Op zijn 37ste draait die nog altijd vrolijk mee bij Real Madrid. 154 interlands heeft Modric al gespeeld. Ook Mateo Kovačić, Marcelo Brozović en Ivan Perišić hebben tonnen ervaring bij topclubs. De Kroatische bondscoach, Zlatko Dalić, werd in oktober 2017 aangesteld en is intussen een routinier, naar het schijnt met gelukbrengende paternoster in de broekzak. Kroatië werd onlangs in de Nations League groepswinnaar vóór Denemarken en Frankrijk. En vergeet ook niet dat Kroatië – dat in 1996 voor het eerst mocht meedoen op een EK – uit de Joegoslavische voetbalschool stamt: technisch verzorgd voetbal, leep, brutaal als het moet. Joegoslavië was, heel lang geleden intussen, twee keer verliezend finalist op een EK. België één keer, ook lang geleden.

Geen flauwekul deze keer

Marokko dan, dat voor de zesde keer aanwezig is op een WK. In 1970 was Marokko het allereerste Afrikaanse land dat mocht deelnemen. Alleen in 1986 slaagde het erin de groepsfase te overleven. In 1976 won het wel de Afrika Cup. Ze zijn sterk in een-tegen-eensituaties, merkte de Belgische bondscoach Roberto Martínez al op in deze krant. Pingelaars voorin, Hakim Ziyech van Chelsea op kop, en met Achraf Hakimi van PSG en Noussair Mazraoui van Bayern München hebben ze twee verdedigers in huis die bij topclubs spelen. Zonde dat de geblesseerde Tarik Tissoudali er niet bij zal zijn. Technisch directeur van de Marokkaanse voetbalbond is een oude bekende: Chris Van Puyvelde, de man die in de zomer van 2016 nog in dienst was van de Belgische voetbalbond en die Roberto Martínez toen uitkoos om Marc Wilmots op te volgen.

Canada, ten slotte, is er pas voor de tweede keer bij op een WK. De eerste keer, in 1986, waren ze snel terug thuis. Nul punten, nul doelpunten. De twee spitsen van nu zijn goede bekenden. Cyle Larin is bankzitter bij Club Brugge, maar wel alltime topschutter van Canada met 25 doelpunten. Jonathan David kennen we nog van bij AA Gent, nu speelt hij bij Lille in de Franse competitie. Op de flanken draaft Tajon Buchanan, ook al Club, op en neer. Dé ­vedette is de nog altijd maar 22-jarige Alphonso Davies (Bayern), die zowel centraal achterin als op de linksback en in een vrije rol voorin kan spelen, al is de vraag of Davies de eerste wedstrijd tegen de Rode Duivels haalt. Hij liep vorig weekend een spierscheurtje in de dij op.

Snelheid en dribbelvaardigheid, dat worden de belangrijkste hindernissen voor de Rode Duivels in die eerste ronde. Slagen ze erin hun eerste twee wedstrijden (Canada en Marokko) te winnen en doet Kroatië hetzelfde, dan krijgen we in de derde match een vergelijkbaar dilemma met vier jaar geleden. Toen stond winst tegen Engeland in de groepsfase gelijk aan een kwartfinale tegen Brazilië, zelfs voetbaljournalisten pleitten er in die dagen voor om een slimme nederlaag te lijden tegen de Engelsen om de Brazilianen te kunnen ontlopen. Hopelijk blijft die flauwekul ons nu bespaard. Naar een WK ga je om alle wedstrijden te winnen. Laat het tactisch redeneren maar aan de bondscoach over. Dan kunnen we daar weer over zeuren. Ieder zijn rol.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234