Maandag 26/09/2022

NieuwsNieuwe biografie Jan Ullrich

Waar liep het fout voor ‘de grootste Duitse wielrenner aller tijden’?

Jan Ullrich, hier op de fiets in de Tour van 2004. Beeld AP
Jan Ullrich, hier op de fiets in de Tour van 2004.Beeld AP

Jan Ullrich was de grootste Duitse wielrenner aller tijden. Tot hij in de ban werd gedaan en afgleed. De laatste jaren zag hij de dood in de ogen, vertelde hij zelf. Nu, 25 jaar na zijn enige Tourzege, is er een nieuwe, uitgebreide biografie.

Kick Hommes

Toen hij kwam, ging hij als een raket. Jan Ullrich kon zo stampen op de pedalen dat de fiets leek te breken. Hij won op 23-jarige leeftijd de Tour. Zijn toekomst leek groots. Hij zou jarenlang domineren, werd geroepen. ‘Ulle’ werd de Duitse publiekslieveling nummer één, nog voor tennisser Boris Becker en voetballer Franz Beckenbauer. Maar het ging mis.

Het is 25 jaar geleden dat ‘Der Jan’ als enige Duitser ooit de Tour de France won. Maar Ullrich had moeite de weelde van zijn snel gegroeide status te dragen en het leven van een toegewijde prof te leiden. Bijna jaarlijks kwam hij door het gebrek aan discipline kilo’s te zwaar uit de winter waardoor hij al een achterstand had op de man die hem van een nieuwe Tourzege zou blijven afhouden, Lance Armstrong.

Van publiekslieveling naar paria

Uiteindelijk raakte ook Ullrich verwikkeld in dopingschandalen. Alle mensen die hem op handen hadden gedragen, trokken de handen van hem af. Der Kaiser van het wielrennen werd een paria en belandde in diepe crises.

De ARD vatte dat verhaal afgelopen week al in een documentaire samen, maar de lijvige biografie Jan Ullrich. De man, de mythe, de waarheid van wielerjournalist Daniel Friebe vormt het zwaartepunt van de huidige terugblikperiode.

Ullrich werkte zelf niet mee aan de biografie, noch zijn naaste familie. Tientallen mensen weigerden bovendien hun verhaal te vertellen, deels uit angst dat elke pen ‘nog in vergif gedoopt was’. Toch gaf Ullrich zijn zegen aan de mensen die wél wilden praten, onder wie zijn eerste trainer en zijn naaste managers bij de T-Mobile-ploeg.

Geletruidrager Jan Ullrich hier op de rustdag in 1997, langs de rand van het zwembad van zijn hotel in St. Etienne.  Beeld ANP /  ANP
Geletruidrager Jan Ullrich hier op de rustdag in 1997, langs de rand van het zwembad van zijn hotel in St. Etienne.Beeld ANP / ANP

Veel talent, maar ook veel Nutella

Al die verhalen leiden tot een diepgravende zoektocht naar de persoon Ullrich, en vooral ook naar de mechanismen die de jongen uit het Oost-Duitse Rostock deden afglijden. De reis naar de top, toen Ullrich het hele Duitse wielrennen wás. En de snelle val, waardoor Ullrich – onder meer na zijn dopingbekentenis – zo diep viel dat het bijna tot de dood leidde.

Want Ullrich kon ook zelfdestructief zijn. Zijn lievelingssnack was een pot Nutella, waarvan de inhoud na een paar ogenblikken in de magnetron veranderde in een smeuïge en met een rietje makkelijk op te slurpen chocolademelk. Toch had hij talent genoeg om zich elk jaar weer op te richten. Na zijn zege in 1997 werd hij vijf keer tweede, een keer derde en een keer vierde, en dat tussen 1996 en 2005.

Ullrich in 2012, tijdens een persconferentie na zijn schorsing. Beeld AP
Ullrich in 2012, tijdens een persconferentie na zijn schorsing.Beeld AP

Gevangen in DDR-systeem

Friebe beschrijft alles in een van de beste literaire wielerboeken van de laatste jaren. Hij weet Ullrich en de wereld om hem heen intrigerend met elkaar te verweven. Hoe een rossige jongen vastzat in het keiharde DDR-systeem, maar daarna in een westers georiënteerde wereld een gevangene werd van zijn eigen leven. Alles werd voor hem geregeld, vooral door Deutsche Telekom (later T-Mobile), waar hij de grote man was. En tegelijkertijd was de grote druk altijd een probleem, zelfs als er geen druk was. Ullrich was de ‘superman die niet wist hoe je een eenvoudige cape moest omknopen’.

De laatste jaren, waarin Ullrich wordt opgenomen in klinieken om af te kicken van zijn alcohol- en drugsverslaving en er regelmatig slecht voor staat, komen mondjesmaat aan bod in het boek. Ook de auteur gunt Ullrich de rust om zichzelf te vinden, zo lijkt het. Dit jaar verschijnt Ullrich soms weer in het openbaar. Hij veilde bijvoorbeeld nog een fiets voor 40.000 euro, ten behoeve van kinderen in Oekraïne. Hij fietst ook weer, af en toe. Vlak voor de Tour liet hij via Instagram weten dat alle herinneringen weer boven komen nu hij opnieuw in de schijnwerpers staat. Hij sloot af met een groet, voor hij verder fietste: ‘Liefs, jullie Jan’.

Wie is Ullrich, en hoe werd hij zo? Friebe komt met zijn werk dicht bij de antwoorden. Hij brengt meerdere lagen aan in het beeld van de dikke, Oost-Duitse zwoeger die in alles de tegenpool was van Armstrong, de perfectionistische en onaantastbaar geachte Amerikaan. Het boek is alleen toch als wat de eerder genoemde pot Nutella was voor Ullrich: het is verslavend en tegelijk smaakt het telkens weer naar meer. Alsof het hele verhaal toch nog net niet is verteld.

Daniel Friebe
Jan Ullrich. De man, de mythe, de waarheid
Thomas Rap; 528 blz.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234