Maandag 27/06/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Sovjet-voetbalheld draagt geweer voor Oekraïne

Igor Belanov (links) en drie militairen in een loopgraaf in Odessa. Beeld Facebook
Igor Belanov (links) en drie militairen in een loopgraaf in Odessa.Beeld Facebook

Igor Belanov scoorde in 1986 drie keer tegen België in de achtste finale van het WK. Nu staat hij in uniform in Odessa, dat zich schrap zet voor een Russische aanval.

Marcel van Lieshout

De Oekraïense, in Nederland woonachtige ex-voetballer Jevgeni Levtsjenko hoeft niet als proefkonijn te dienen bij onderzoeken naar welke schade het koppen van de bal mogelijk heeft toegebracht. Levtsjenko formuleert mooi en zegt veel verstandigs.

“Ik krijg weleens te horen: waarom zit je nu in Nederland? Ben je steeds op tv? Waarom ben je niet met een mitrailleur daar?” Het interessante antwoord: “Je kunt oorlog op verschillende niveaus voeren.” Hijzelf doet dat als ‘min of meer bekende persoon’ door in zijn tweede vaderland aandacht te vragen voor wat er daar gebeurt.

Hij is veel op tv, tot ergernis van bepaalde buitenlanddeskundigen, die kennelijk vinden dat (ex-)voetballers zich aanmeten een internationale crisis te kunnen duiden. Levtsjenko zegt dat helemaal niet te kunnen. “Maar ik heb continu contact met de frontlinie.”

Aan zo’n soort frontlinie, waar nu nog niet wordt gevochten maar vanwege het strategische belang op termijn waarschijnlijk wél, dook onlangs een van de grootste Oekraïense voetballers aller tijden op. Igor Belanov (61) werd in 1986 wereldspeler van het jaar. In zijn geboortestad Odessa mengde hij zich tussen de militairen. In gevechtsuniform, onder meer bewapend met de Gouden Bal van 1986. De beelden belandden via sociale media in tal van kranten.

Misser in EK-finale

Belanov is een man die in Odessa aan de Zwarte Zee Oekraïense militairen kwam bedanken en moed inspreken. Belanov heeft ook iets met Nederland. In de EK-finale Nederland-Sovjet-Unie in 1988 miste hij een strafschop tegenover de wel erg opgewonden keeper Hans van Breukelen. Was die bal erin gegaan, dan had althans dat stuk geschiedenis een ander verloop gehad. Het uiteindelijk winnende Nederland speelde in die finale verre van goed.

Gaat Belanov daadwerkelijk op Russen schieten, daar in Odessa, zoals – soms uit zijn mond – in meerdere internationale kranten stond opgetekend? Dat lijkt Levtsjenko sterk. “We moeten niet gaan romantiseren. Hoe oud is hij nu?” Maar bagatelliseren moeten we het ook niet, vindt hij. “Dit is dat oorlog voeren op een ander niveau. Belanov steunt onze militairen. Dat doet ze goed.”

En wie weet, bouwt Levtsjenko voorzichtigheidshalve in, gaat Belanov straks wel degelijk op Russen vuren. De strijd woedt nu vooral in het oosten, “Odessa willen de Russen ook inlijven”.

Igor Belanov scoort een strafschop tegen Jean-Marie Pfaff op het WK 1986 in Mexico. België wint die partij uiteindelijk wel met 3-4. Beeld Bongarts/Getty Images
Igor Belanov scoort een strafschop tegen Jean-Marie Pfaff op het WK 1986 in Mexico. België wint die partij uiteindelijk wel met 3-4.Beeld Bongarts/Getty Images

Igor Belanov is een van de grootste voetballers uit de Oekraïense geschiedenis. Hij is klein van postuur, een razendsnelle aanvaller die in de jaren tachtig grote bekendheid verwierf. In 1986 werd hij, tot veler verrassing en vooral van die van Diego Maradona, tot wereldvoetballer van het jaar verkozen.

Hij dankte die eer onder meer aan zijn optreden tijdens het WK van dat jaar. Hij scoorde er driftig op los namens de Sovjet-Unie. De legendarische Rik De Saedeleer herinnerde zich in 2011 in Het Nieuwsblad nog zijn commentaar daarbij. “De Russen (sic) openden de score met een doelpunt van Igor Belanov, dat ik omschreef als een SS 20-raket die zelfs Jean-Marie Pfaff niet kon tegenhouden.” Toch waren drie doelpunten tegen België niet toereikend voor de winst.

Belanov scoorde heel veel in die jaren. Voor Oekraïners is de nu 61-jarige een historische figuur, die enkele jaren voor de val van de Muur en het uiteenvallen van de Sovjet-Unie al naar het Westen was gekomen. Hij mocht in Duitsland gaan voetballen (Borussia Mönchengladbach), toen een tamelijk uitzonderlijk privilege; nu zijn goede voetballers kosmopolieten.

“Ik herinner me twee stukken over Belanov”, graaft de Nederlandse journalist Hugo Borst in zijn herinnering. “In 1986 heb ik hem voor het kerstnummer van Voetbal International geïnterviewd.” Een stille man, die Belanov, staat Borst bij. “Later in Duitsland ben ik hem ook nog eens gaan opzoeken, naar aanleiding van een winkeldiefstal waarvan hij werd verdacht.”

Westerse luxe

Sjablonen, associaties, flauwe grappen, ze vechten om voorrang nu Belanov – alleen de zeer fanatieke voetballiefhebber weet dat hij aan de Oekraïense voetbalbond is verbonden – zomaar weer in het nieuws is opgedoken. Hij was de gemuilkorfde Oost-Europeaan die zich in het rijke Westen niet alleen vergaapte aan de luxe, maar zich er ook aan vergreep.

Levtsjenko: “Ik ben natuurlijk niet zo’n grootheid als hij. Belanov is een volksheld. Maar ik probeer op dezelfde manier bij te dragen aan de strijd.” Levtsjenko heeft de foto’s vanuit Odessa, verspreid via sociale media, ook voorbij zien komen. Tussen zandzakken poseert Belanov met drie (echte) militairen. Met een wapen, losjes op de rechterarm rustend.

Allerlei kranten hebben er zo hun eigen draai aan gegeven in de bijpassende tekst. Volgens de Britse Daily Mail heeft Belanov de verwachting uitgesproken dat zijn Oekraïne “snel zal overwinnen”. Belanov deed volgens de krant, net als vele Russische oligarchen, aan buitenlandse investeringen. Hij zou grootaandeelhouder zijn geweest van de Zwitserse voetbalclub FC Wil. In Die Welt vertelt Belanov dat hij enkele jaren geleden de huidige Russische minister van Defensie heeft ontmoet. “Als ik hem nu zou ontmoeten, zou ik hem vragen of hij gek is geworden!”

Wat is waar? Wat is niet waar? Levtsjenko herhaalt nog maar eens: “Oorlog kun je op allerlei verschillende manieren voeren. Ook publicitair.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234