Donderdag 19/05/2022

InterviewVincent Gouttebarge

Prof. dr. Vincent Gouttebarge: ‘Kwart van de spelers signaleert psychische problemen’

Dr. Vincent Gouttebarge (FIFPRO) onderzocht depressieve klachten bij voetballers. ‘En dat begint vaak bij de fysieke overbelasting.’ Beeld Hollandse Hoogte
Dr. Vincent Gouttebarge (FIFPRO) onderzocht depressieve klachten bij voetballers. ‘En dat begint vaak bij de fysieke overbelasting.’Beeld Hollandse Hoogte

Thibaut Courtois bond de kat de bel aan na de ‘Final Four’ van de Nations League: de kalender zit overvol, met zware gevolgen voor de fysieke belasting van de spelers. Maar ook de psychische impact voor topvoetballers wordt almaar groter, getuigt prof. dr. Vincent Gouttebarge (46), chief medical officer bij de internationale spelersvakbond FIFPRO.

Rudy Nuyens

Vincent Gouttebarge is zelf een ex-voetballer, onder meer bij Auxerre. Vandaag is hij niet alleen chief medical officer bij FIFPRO, maar ook hoogleraar sportgeneeskunde. Gouttebarge is blij dat Thibaut Courtois zijn stem verheft over de alsmaar drukkere voetbalkalender. “Wij bekijken al een aantal jaren hoe we de internationale matchkalender van FIFA en UEFA optimaal kunnen integreren in de nationale competities”, vertelt hij. “Net voor het WK 2018 in Rusland hebben we een anonieme rondvraag gedaan bij 500 spelers: ‘Wat vind je van het aantal wedstrijden? Wat doet dat met jouw welzijn? Hoelang zou een zomerstop moeten duren? Hoelang de winterstop?’ Uit die enquête bleek duidelijk dat veel wedstrijden met weinig rust ertussen nefast zijn voor het fysieke én het mentale.”

“De resultaten van die rondvraag bevestigden eerder biofysisch onderzoek: een zomerstop moet minimaal 4 weken duren om fysiologisch en mentaal te herstellen, een winterstop 10 tot 14 dagen. We vielen niet uit de lucht bij die onderzoeksresultaten: de visie van de spelers viel samen met die van de wetenschap. Dat bezorgde ons voldoende argumenten om bij UEFA en FIFA aan te kaarten dat voldoende rust voor de spelers moet worden ingebouwd. Je kan bij voetbalkalenders niet enkel rekening houden met de commercie, het aantal wedstrijden moet naar beneden. Een speler als Mbappé heeft een zomerstop van amper twee weken gehad.”

U hebt het over absolute topspelers, maar in België staat Michael Ngadeu zondag al voor zijn achttiende wedstrijd sinds 22 juli met zijn club AA Gent, terwijl hij tussendoor ook nog eens vier interlands ging spelen met Kameroen.

“Zo zijn er veel eliteprofspelers. Het is belangrijk dat spelers met naam als Courtois en De Bruyne al die spelers een stem geven, want dat kan mee richting geven aan het beleid rond de organisatie van de competities. Voor zo’n speler die je net aanhaalt, kan de belasting héél groot worden. Omdat Belgische clubs veel Europese voorrondes spelen voor ze in de groepsfase terechtkomen, moeten spelers heel vroeg op het seizoen aan de bak, terwijl ze tot juni actief zijn met de nationale ploeg. Als je dan ook nog eens van een ander continent komt, komen daar de reizen en de jetlags bovenop. Dat soort spelers krijgt ook nauwelijks rust eens het seizoen begonnen is, want clubs willen constant een beroep doen op hun toppers.”

Michel Ngadeu. Beeld Photo News
Michel Ngadeu.Beeld Photo News

Welke impact heeft dat op het welzijn van de spelers?

“Er is niet alleen de fysieke standaardinspanning van de wedstrijden, het reizen komt daar bovenop. Terwijl het ook maar mensen zijn. Je hebt de impact op het fysieke, zeg maar het bewegingsapparaat van de voetballer. Maar daar komt het psychische bovenop. Je hebt de druk van buiten af, maar je mag niet vergeten dat de grootste druk voor topsporters de eigen druk is, die ze zichzelf telkens weer opleggen. Dát tien of zelfs elf maanden volhouden, een hele carrière lang, dat gáát niet.”

Het wordt er niet beter op. In België hebben we 40 competitiewedstrijden, 5 bekerwedstrijden en de Europese matchen. Van 21 november tot 18 december 2022 is er het WK en in juni volgend jaar zijn er ook nog eens 4 wedstrijden voor de Nations League.

“Het wordt almaar belastender, terwijl de afgelopen covidperiode psychisch al erg zwaar was. Sommigen moesten in afzondering, er waren de voortdurende tests én er werd gewoon verder gevoetbald. Spelers zaten vaak ook nog eens met zorgen over hun familie, die vaak ook nog eens ver weg was. Met het WK dat eraan komt, moeten de nationale competities ook nog eens aangepast worden. Het wordt een héél zwaar jaar.”

Vindt FIFPRO gehoor bij FIFA en UEFA, of stuiten jullie daar op een muur?

“Het zijn onze politieke jongens die met FIFA en UEFA gaan onderhandelen. Wij proberen ons standpunt met wetenschappelijke argumenten te onderbouwen, zodat zij kunnen vechten voor een meer uitgebalanceerde kalender. FIFA baseert zijn kalenders telkens op windows van 4 tot 6 jaar, waarbij nu bepaald wordt dat er in september, oktober, november, februari, maart en juni telkens interlandperiodes zijn. Een paar van die windows zijn nu uitgebreid van 9 naar 10 dagen, maar er moeten in die periode wel 3 interlands gespeeld worden in plaats van 2. Dat maakt de tijd tussen de wedstrijden weer korter, voor de spelers is het prestatiegericht ook niet optimaal. Vanaf 2023 wordt een nieuwe cyclus van 4 tot 6 jaar met nieuwe windows opgestart, we gaan proberen om daar een beter uitgebalanceerde kalender te bewerkstelligen. We willen toch allemaal spelers zien die maximaal kunnen presteren? Daarvoor moet er een evenwichtiger kalender komen.”

Wat is de psychische impact op de spelers?

“Sinds 2013 doen we daar bij FIFPRO onderzoek naar. De psychische klachten nemen toe. En dat begint vaak bij de fysieke overbelasting. Door de snelle opeenvolging van wedstrijden halen spelers op een bepaald moment hun niveau niet meer, wat botst met de druk die ze zichzelf opleggen. Of ze geraken geblesseerd, waardoor ze een tijd in redelijk isolement belanden. Of erger: waardoor ze een belangrijk toernooi missen. Daar is vaak héél moeilijk mee om te gaan. Uit onderzoek blijkt dat 25 procent van de eliteprofspelers psychische problemen signaleert. Met de drukke kalender die eraan komt, verwacht ik nog meer psychische klachten, tot depressies toe.”

Kan daar in afwachting van een evenwichtiger kalender wat aan gedaan worden?

“Ja, bij de clubs. Ze hebben in hun omkadering allemaal een algemene sportarts, een ostheopaat, een voedingsdeskundige, noem maar op. Vandaag is een klinisch psycholoog even onontbeerlijk, zodat spelers met psychische of mentale problemen binnen de club terecht kunnen bij iemand die daar de nodige expertise voor heeft.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234