Zondag 29/01/2023

AchtergrondProtest tegen regime Iran

Oud-voetballer: ‘Het zou goed zijn als Iran niet naar het WK in Qatar gaat’

Voor de interland tussen Senegal en Iran, eind september in Oostenrijk, betogen toeschouwers tegen het religieuze regime. Beeld AFP
Voor de interland tussen Senegal en Iran, eind september in Oostenrijk, betogen toeschouwers tegen het religieuze regime.Beeld AFP

Tijdens het WK van 1978 speelde hij voor Iran. Nu roept Hassan Nayebagha op tot steun aan het verzet tegen de religieuze leiders van zijn land. ‘De situatie is verschrikkelijk.’

Willem Vissers

Al 43 jaar is oud-voetballer Hassan Nayebagha niet in Iran geweest. Over de dood van zijn ouders hoorde hij van anderen. Hij woont en werkt in ballingschap, in Parijs, waar hij schrijft, boeken vertaalt, interviews geeft en het verzet tegen de mullahs aanwakkert. Dat verzet is sinds vorige maand opgelaaid na de gewelddadige arrestatie en de daaropvolgende dood van Mahsa Amini, die haar hoofdbedekking niet volgens de voorschriften droeg in het openbaar.

Sindsdien zijn vooral de vrouwen van Iran dapper, door zonder hoofddoek de straat op te gaan en te demonstreren, en soms door hun haren in het openbaar af te knippen en portretten van Amini mee te dragen.

De 72-jarige Nayebagha prijst hun moed. “Dit is het moment om te protesteren, om te laten weten dat we het regime niet meer willen. Iraniërs zijn geen fundamentalisten. Nooit geweest. We zullen het ook nooit zijn. Een klein percentage fundamentalisten is aan de macht en beneemt het volk de vrijheid. Weet je hoe erg het is als je niet kunt zeggen wat je wilt zeggen, als je niet kunt dansen op de muziek waarop je wilt dansen, als je je niet kunt kleden op de wijze waarop je gekleed wilt gaan?

“De situatie is verschrikkelijk. Volgens de tellingen van het verzet zijn de laatste maand al meer dan vierhonderd personen overleden door geweld van de politie. Terwijl Iran een grote beschaving is waarvan de mensen willen leven in democratie, in een republiek. Joden, christenen, mannen, vrouwen, allemaal met dezelfde rechten en vrijheden.”

WK in Argentinië

Nayebagha was voorheen voetballer. International van Iran. WK-ganger. “Ik heb alleen goede herinneringen aan Argentinië 1978. Met Iran waren wij nog de enige Aziatische deelnemer aan het WK, toen nog gehouden met zestien landen. Heel Azië keek naar ons.”

Een maand lang verbleef de ploeg destijds in Argentinië. “Ons land was totaal veranderd toen we terugkeerden in Teheran. ‘Dood aan de sjah’ stond op de muren gekalkt. Wat was hier gebeurd, en hoe snel was dat gegaan?” Uiteindelijk verdween koning Reza in 1979 en kwam de religieuze leider Khomeini aan de macht. Sindsdien heersen de ayatollahs.

Nayebagha vluchtte na de machtsovername, studeerde sociologie en antropologie in Californië, schreef zijn autobiografie Dromen en antidromen, gaf lezingen en zet zich in de National Council of Resistance vooral in voor de sporters, van wie velen zijn gestraft voor hun oppositie. “Habib Khabiri, eind jaren zeventig een van de beste voetballers van Iran, is in 1984 vermoord. Hij is slechts een van de velen.”

Nayebagha hield door de jaren heen een overzicht bij van tal van gefolterde en overleden oud-sporters, onder wie nationale sterren in populaire sporten in Iran als gewichtheffen en worstelen.

Sociale media

Hoe cynisch ook is gedaan over de actie van westerse vrouwen om haarlokken af te knippen in het openbaar, Nayebagha steunt elke vorm van verzet. “Juist nu is het belangrijk dat de situatie in Iran wordt gezien door de wereld. De jonge generatie pikt de overheersing niet meer en wil vrij kunnen leven.”

Blij was hij met het statement van internationals als Sardar Azmoun (Leverkusen) en Alireza Jahanbakhsh (Feyenoord), die zich op sociale media uitspraken tegen het geweld van de staat en openlijk hun steun uitspraken voor de vrouwen van Iran. Ook verschenen ze voor een oefenduel met Senegal in zwarte trainingsjasjes. In de Bundesliga is veel protest van Iraanse spelers, gesteund door supporters op de tribune.

“Ook topvoetballers stellen zich kwetsbaar op”, zegt Nayebagha. “Ze kunnen worden gestraft, de bond kan ze zelfs uit de WK-selectie verwijderen. Het zou in mijn ogen goed zijn als Iran niet naar het WK in Qatar gaat. Dan zou de wereld volledige aandacht hebben voor de problematiek. Maar ook als deelnemer is protest mogelijk. Ik weet nog dat Iran tijdens het WK van 1998 in Frankrijk tegen de Verenigde Staten speelde, een politiek zeer bewogen duel, en dat duizenden toeschouwers met Iraanse wortels leuzen schreeuwden tegen het regime. Sommige internationals gingen na afloop met de toeschouwers in gesprek, anderen niet. Altijd is er angst voor repercussies.”

Nayebagha weet hoe de overheid omspringt met de rechten van de mens. Zo mogen vrouwen tegenwoordig officieel naar wedstrijden in de stadions, maar dat gebeurt slechts mondjesmaat. “Dan laat de bond een paar honderd vrouwen toe, alleen omdat ze weten dat ze anders problemen krijgen met de FIFA, dat ze kans lopen op een schorsing.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234