Zaterdag 31/07/2021

AchtergrondSpierblessures

Op elk veld knapt weleens een hamstring

Christian Benteke krijgt een medische behandeling, afgelopen zaterdag in Londen. Beeld EPA
Christian Benteke krijgt een medische behandeling, afgelopen zaterdag in Londen.Beeld EPA

Hamstrings zijn de achilleshiel van het voetbal. ‘Die spieren moeten keihard werken.’ In combinatie met een drukke speelkalender en stress leidt dat tot blessures.

Het beeld is inmiddels bekend: voetballer trekt een sprint of draait weg, begint ineens te hinken, voelt aan de achterkant van zijn bovenbeen en stort ter aarde als aangeschoten wild. Er is geen paniek in de ogen, eerder berusting. De voetballer, de trainer en de geoefende kijker weet: hamstringblessure. De speler zal een paar weken (verkramping of kleine scheur) tot een paar maanden (volledig afgescheurd) ontbreken op het veld.

Onder meer Antony, Blind (Ajax), Ibrahimovic (AC Milan), Ramos (Real Madrid), Neymar, Mbappé (Paris Saint-Germain), Benteke (Crystal Palace) en Ziyech (Chelsea) zegen dit seizoen al neer op voornoemde wijze. De winterstop is kort dus er zullen er nog meer volgen, denken specialisten. Bij een letsel aan de hamstrings, de meest voorkomende kwetsuur in voetbal, bestaat ook altijd een forse kans op herhaling.

Voetbal is rennen, stoppen, sprinten, achteruit sjokken, glijden, springen, uitstrekken, duwen en geduwd worden. Door de grootte van het veld (maximaal 120 meter) variëren de sprints enorm in lengte, anders dan bij basketbal en handbal. Er is meer fysiek contact dan bij hockey.

De hamstrings hebben tal van functies bij het voortbewegen (zie kader). “De hamstrings en de pezen waarmee ze aan de botten vastzitten van voetballers moeten keihard werken, omdat het zo’n veelzijdige en veeleisende sport is”, zegt Lieven Maesschalck, persoonlijk fysiotherapeut van menig topvoetballer en werkzaam bij de Belgische voetbalbond.

Ook Spaans international Sergio Ramos zit neer na een hamstringletsel. Beeld EPA
Ook Spaans international Sergio Ramos zit neer na een hamstringletsel.Beeld EPA

Profclubs slaan zichzelf op de borst over hun fysieke aanpak, tuigen complete performance-afdelingen op. Maar dat er hamstrings scheuren op voetbalvelden lijkt niet te voorkomen. Er zijn verschillende oorzaken.

Geen regelmaat

2020 was een absurd voetbaljaar met competities die varieerden in lengte. Sommige werden in sneltreinvaart afgemaakt na een coronapauze. Andere kenden juist een langere onderbreking, met daarna een ingedikt programma.

De Nederlandse bondsarts Edwin Goedhart stelt: “Speel je meer dan één wedstrijd in de week, dan is de kans op schade twee keer zo groot. Ook de kleinere clubs moeten nu veel wedstrijden spelen en hebben niet de mankracht om dat op te vangen. Spelers van topclubs hebben tussendoor nog interlands. Ze reizen meer. Vinden hamstrings ook niet fijn.”

Er zijn meer wisselmogelijkheden gekomen in veel competities (van drie naar vijf), maar veel trainers stellen toch vaak dezelfde elf spelers op. Zeker als er een corona-uitbraak is in een selectie. En dan is de winterstop nog eens ultrakort. Maesschalck voorspelt: “Dat gaat nog meer spierproblemen opleveren, zeker bij de topspelers die lang Europees voetbal spelen en daarna het EK.”

Meer stress

Het effect van stress op het lijf wordt onderschat. Maesschalck: “De hersens bepalen alles in het lijf. We kunnen al ongelooflijk veel meten, maar nog niet hoe iemands mentale gezondheid exact is.”

Veel clubs werken met formulieren of apps waarbij spelers dagelijks kunnen aangeven hoe ze zich voelen. Goedhart: “Ik betwijfel of dat helpt. Naarmate de wedstrijd nadert, vult elke speler in dat hij zich kiplekker voelt want hij wil spelen. Anders is hij misschien zijn plek kwijt.”

Ondanks schaarsere rustmomenten zijn veel voetballers tegenwoordig ook ondernemer, actief op sociale media en moeten ze opdraven voor commerciële activiteiten van de club. Dat kost allemaal energie.

Lieven Maesschalck:
Lieven Maesschalck: "De hersens bepalen alles in het lijf."Beeld BELGA

Explosieve sprints

Het is steeds meer mode onder trainers om spelers 95 minuten lang als dolle honden achter de bal te laten jagen. Binnen tien of soms zelfs acht seconden moet die veroverd zijn. Eenmaal in balbezit moet onmiddellijk ten aanval worden getrokken, want dan staat de tegenstander uit positie.

Goedhart: “Onderzoek heeft uitgewezen dat er de laatste tien jaar in de Premier League een toename van 35 procent is wat het aantal explosieve sprints betreft.”

Trainers uit andere sporten hebben hun intrede gedaan bij voetbalclubs. Voetballers gaan zelf extern aan hun lijf werken met persoonlijke coaches. “Je ziet ook vaak dat er een bepaalde oefening ineens een hype wordt”, zegt Willem van Rij, docent fysiotherapie op de Hogeschool Utrecht en voorheen werkzaam als krachttrainer in het profvoetbal. “Tien jaar geleden moest iedereen alleen nog maar rompstabiliteit-oefeningen doen, want dat zou alles verhelpen.”

Daarna speelden explosieve spelers in maillots of compressiebroeken. Nu wordt de Nordic curl, een oefening specifiek gericht op de hamstrings, aangeprezen. Van Rij: “Maar je kunt niet met een oefening ineens alles oplossen. Het is veel complexer dan dat.” De toch al zo hard werkende hamstrings moeten al die ontwikkelingen en personeelswisselingen zien bij te houden. “Niet zo gek dat die op een gegeven moment aangeven: zoek het lekker uit.”

Wat doen die hamstrings allemaal?

De hamstrings zijn drie lange spieren aan de achterkant van het bovenbeen. Ze lopen van het zitbeen helemaal naar het onderbeen, nog voorbij het kniegewricht. Docent fysiotherapie Willem van Rij: “Ze werken als een springveer waarin energie wordt opgeslagen en ontladen. Hamstrings zijn zowel accelerator als stabilisator. Probleem is vaak dat de stabiliteit in de lage onderrug niet in orde is, waardoor ze nog harder aan de bak moeten.”

Topfysiotherapeut Lieven Maesschalck vult aan: “Dus moet je de romp en de onderrug ook trainen, net als de heup, de bil; je mag niets overslaan. De achterkant van de benen oogt van minder belang dan de grote dijbeenspier aan de voorzijde. Maar het is juist extreem belangrijk om die achterzijde goed te onderhouden om kwetsuren te voorkomen. De echte toppers zijn elke dag bezig met actief onderhoud ervan. Alleen als je dat doet onder de juiste begeleiding kun je lang door in het moderne voetbal.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234