Zaterdag 19/09/2020

PortretIvan Leko

Ivan Leko, Antwerp-coach zonder rancune

Ivan Leko en zijn Antwerp-spelers vieren hun winst in de bekerfinale. Beeld REUTERS

De oud-trainer annex kampioenenmaker van Club Brugge en nieuwe sportieve baas bij Antwerp, waarmee hij vorig weekend de beker won, is every inch een gentleman én een competitiebeest. Zij het met een bezwaard verleden.

Het gebeurt wel vaker in de sportjournalistiek dat een boude stellingname of gedurfde opmerking meteen wordt gecounterd. Zoals de plausibele vraag die Sport/Voetbalmagazine zich vorige week stelde: ‘Is Ivan Leko wel de juiste trainer voor Antwerp? Alle ego’s in dezelfde richting laten denken, de ongeleide projectielen onder controle houden. Heeft hij daar voldoende persoonlijkheid voor?’

Drie dagen later verraste Leko (42) vriend en vijand, maar toch vooral vriend, door troublemaker number one van Antwerp – Lamkel Zé – in het eerste elftal te droppen voor de bekerfinale. Niet alleen dat. Hij verraste ook met het doorslagje van de speelstijl van zijn voorganger László Bölöni. Antwerp bleef die niet al te aanvallend ingestelde ploeg met kernwaarden als knokken en lopen tot je erbij neervalt en won, fel verzwakt, van het onklopbaar gewaande Club Brugge. Dat de man van het verzorgde aanvallende voetbal een adept van het realistische no-nonsense was geworden, verraste nog het meest. Wat een tocht door de woestijn nog steeds vermag.

De vraag van het sportblad werd meteen beantwoord: ja, hij is de juiste trainer, want hij schonk Antwerp de eerste prijs in 28 jaar en niemand die na afloop zijn rol minimaliseerde. Hijzelf triomfeerde, maar het was hem nooit aan te zien. Every inch die gentleman en tegelijk te groot, te trots, te fier om ook maar het woord revanche in de mond te nemen. Dat recht had hij, want zoals hij bij Club Brugge was moeten vertrekken, met een titel en een tweede plaats maar geen uitzicht op een contractverlenging, dat deed pijn. Al raakte het sportieve in die periode verweven met wat zich op politiebureaus afspeelde en heeft het een het ander beïnvloed, maar leest u vooral verder.

Duistere makelarij

Toen de jonge Ivan Leko van Hajduk Split drie keer op rij werd opgeroepen voor een oefen­interland, leek zijn broodje gebakken. FC Malaga wilde hem wel eens proberen en spendeerde 200.000 euro aan de 22-jarige Kroaat. Vier seizoenen later – en geen international meer – keerde hij in januari 2005 terug in de Dalmatische haven­stad. Gratis, noteert de gespecialiseerde site Transfermarkt, zoals die ook menen te weten dat Hajduk hem in de daaropvolgende zomer voor 100.000 euro verkocht aan Club Brugge.

Insiders in dat verhaal wijzen er graag op dat die sommen van geen kant kloppen omdat de Balkan-factie van de voetbalmaffia bij het spelersverkeer betrokken was. Toen al. Duistere makelarij in zijn entourage zou hem later nog zuur opbreken.

Door die terugkeer naar zijn thuisland en ondanks zijn transfer naar Club Brugge, dat toen internationaal niet de hoge ogen gooide van vandaag, én een generatiewissel bij Kroatië, werd Ivan Leko opnieuw international. Zijn moment de gloire beleefde hij op 13 juni 2006 in Berlijn, toen hij in de WK-wedstrijd tegen Brazilië mocht invallen omdat Niko Kovac van Red Bull Salzburg al snel geblesseerd uitviel. Leko maakte vijftig minuten vol in de met 1-0 verloren wedstrijd, waarin Kaká scoorde voor de Gele Kanaries.

Beeld Gijs Kast

Kroatië speelde toen met drie Bruggelingen: naast Leko Tomi Butina in doel en woelwater Boško Balaban in de spits. Maar in de rug van Leko in het middenveld speelde de jonge Luka Modric, toen nog van Dinamo Zagreb. Later zou Ivan Leko randje koketteren met zijn vriendschap met de huidige middenvelder van Real Madrid. Jij kent hem goed, trapte Frank Raes nog maar afgelopen maandag een wijd openstaande deur in, toen hij na de bekerwinst te gast was in Extra Time. “Ja,” glunderde Ivan Leko, “hij is de beste Kroatische speler ooit.”

Dat was hij zelf niet, maar dat heeft hij ook nooit beweerd. “Ik was een matige speler”, relativeert hij zijn prestaties. Veel prijzen heeft Club met Leko als speler niet gewonnen, al deed hij wel zijn best en was hij meermaals bepalend. Het bleef bij één bekertje. Hij manifesteerde zich als de regulator op het middenveld, fijnbesnaard in de balcontacten, hard als het moest maar nu niet bepaald een bikkelaar. Zijn traptechniek en dien­ten­gevolge zijn mooie vrije trappen waren zijn sterkste wapen. Lopen situeerde zich aan de andere kant van het prestatie­spectrum.

Ook zijn vervolg­clubs hebben geen prijzen gepakt. Bij Beerschot had hij twee seizoenen last van blessures en speelde hij maar dertig wedstrijden. Bij het inmiddels ter ziele gegane Lokeren trad hij 94 keer aan tussen 2010 en 2013 en drukte hij vooral in de eerste twee seizoenen zijn stempel op het spel.

Assistkoning

Rond die tijd maakte Ivan Leko kennis met een man die zijn makelaar zou worden: de fel besproken Serviër Dejan Veljkovic. Uit een van die seizoenen bij Lokeren stamt het verhaal dat Veljkovic, die toen al de hele voetbal­entourage probeerde te manipuleren, absoluut wilde dat de grote sportkranten Ivan Leko in hun maandagoverzichten twee, en als het even kon drie assists extra zouden geven. Om als assist­koning (waar een premie aan verbonden was) wat sterker te staan bij de onderhandelingen met de gevreesde Roger Lambrecht.

Veljkovic ving bot bij één medium, maar een ander ging wel vlot op de vraag in en veranderde het assist­totaal. Wat dat Leko in Lokeren heeft opgeleverd, is niet duidelijk. In Brugge, en bij uitbreiding heel België, heeft zijn Veljkovic-connectie hem veel krediet gekost.

Zoals bekend werd Leko op 10 oktober 2018 ook opgepakt door de gerechtelijke politie in Operatie Zero, bij ons soms bekend als ‘Propere Handen’. Veljkovic was betrokken in de twee grote luiken van dat onderzoek: enerzijds de poging tot omkoping van KV Mechelen ten aanzien van Waasland-Beveren, en anderzijds de illegale geldstromen en witwaspraktijken. In dat laatste luik is ook Leko genoemd.

Veljkovic’ verkoops­argument als makelaar was dat hij van netto bruto kon maken. Hij factureerde aan de clubs hoge bedragen voor commissie en scouting, cashte die belastingvrij in het buitenland en gaf die terug aan zijn cliënten als salaris. Uiteraard na aftrek van een mooie commissie, nog steeds beduidend lager dan de belastingen die de speler in België zou hebben moeten betalen. In hoeverre Leko van die praktijken heeft geprofiteerd, zal nog moeten blijken uit wat hij zelf heeft verklaard en wat het onderzoek heeft opgeleverd.

Beledigend

Het is wel geen toeval dat Club Brugge uitgerekend in die hete herfst van 2018 de onderhandelingen over zijn contractverlenging on hold zette en nooit meer opnieuw opstartte. Ivan Leko was wat hen betrof aangeschoten wild en te verbrand om nog in de club te houden, zo kon in de Brugse wandelgangen worden vernomen.

Die hele affaire heeft Leko en Club opgezadeld met een bezwaard gemoed, terwijl de kaarten prima lagen om de titel van mei 2018 – behaald met drie punten voorsprong op Standard – te vernieuwen. Het uitblijven van een contract­voorstel vond Ivan Leko beledigend.

Zijn voor­traject als coach was exemplarisch geweest: begonnen bij Oud-Heverlee Leuven, daar ontslagen, vervolgens naar PAOK Saloniki als assistent, maar in juli 2016 aangesteld bij STVV. Met die club bereikte hij de finale van play-off 2 en werd prompt door Club Brugge gevraagd. Aan het einde van dat eerste seizoen werd hij al meteen landskampioen.

Nog een goed jaar later werd hij van zijn bed gelicht voor het oog van zijn kinderen en mocht hij het redelijk lang gaan uitleggen in Hasselt. Daar werd hij uiteindelijk bevrijd door zijn advocaat Walter Van Steenbrugge, die meent dat zijn cliënt niets ten laste kon worden gelegd. In een zeldzaam interview waarin hij wilde terugkomen op de affaire zei Ivan Leko ooit: “Iedereen die mij persoonlijk kent, gelooft mij. Zeg mij dat ik een slechte trainer ben, maar raak niet aan mij als mens.”

Een slechte trainer is hij zeker niet, ondanks zijn tweede ontslag bij Al Ain eind 2019 in het seizoen nadat hij België was ontvlucht.

Een slecht mens? Evenmin. Misschien heeft hij ooit de kantjes ervan afgelopen. In dat geval kan hij bij zijn Antwerpse sportieve baas Luciano D’Onofrio ongetwijfeld op veel begrip rekenen. Die is wel al veroordeeld voor bagatellen als witwassen en ontduiking.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234