Zaterdag 27/02/2021

AnalyseChampions League

Hoe het topvoetbal is veranderd in een secondespel

RB Leipzig-speler Angeliño vliegt door de lucht na een duel met Aaron Wan-Bissaka van Manchester United, dinsdagavond in de Champions League. Beeld EPA
RB Leipzig-speler Angeliño vliegt door de lucht na een duel met Aaron Wan-Bissaka van Manchester United, dinsdagavond in de Champions League.Beeld EPA

Geduldig spel behoort tot het verleden. Om succesvol te zijn dient een ploeg zo vaak mogelijk balverlies bij de tegenstander af te dwingen en vervolgens de snelste route naar het doel te vinden. Bezieler van deze filosofie is de Duitser Ralf Rangnick. 

RB Leipzig, de voormalig ploeg van Rangnick, heeft dit turbovoetbal tot kunst verheven. Dat merkt Manchester United dinsdag in de Champions League. De bal mag United hebben. Leipzig jaagt en vindt simpelweg telkens de ruimte in de snelle tegenstoot na een balverovering. Europa’s jongste topclub, in 2013 nog een vierdeklasser in Duitsland, wint met 3-2 van het rijke United en plaatst zich voor de achtste finales van de Champions League.

Steeds minder passes gaan vooraf aan een doelpunt. In de voorbije groepsfase van de Champions League telde de gemiddelde treffer nog een opmaat van 3,1 passes. Vergelijk dat met het gemiddelde aantal passes voorafgaand aan een goal in de edities van 2019-2020 (3,4), 2018-2019 (3,7) en 2017-2018 (3,8) en de cijfers vertellen een eenduidig verhaal. Voetbal groeit uit tot een alsmaar sneller, alsmaar directer spel.

“Sommige spelers hebben in het begin last van het getik, maar wij hebben inmiddels ervaren dat dergelijke trainingsvormen al binnen een paar weken effect hebben.” Met traditioneel ernstige blik praat Rangnick in 2017 met de officiële website van de Bundesliga over zijn geliefde aftelklok.

Na elk balverlies op de training drukt een van de assistent-trainers op een knop. Binnen acht tellen moet de bal veroverd zijn. Heeft de ploeg de bal weer in het bezit, dan drukt de assistent nogmaals: 8, 7, 6… Na de balverovering is er ook haast geboden. Binnen tien seconden moet er een schot op doel volgen. Op deze wijze worden de Leipzig-spelers gedrild tot hogesnelheidsvoetballers.

Omarm de chaos

Hoe mooi voetbal ook kan zijn, het is en blijft een chaotisch spel waarbij de bal constant van kant wisselt. Leipzig omarmt de chaos. Niet aan de bal dient de ploeg het verschil te maken, maar juist zonder de bal.

In 2016 legt Rangnick zijn filosofie uit in gesprek met Voetbal International: “Een wijsheid van Johan Cruijff is dat je een wedstrijd altijd wint als je in je elftal zeven of acht spelers hebt die op hun positie meer individuele kwaliteiten hebben dan hun directe tegenspeler. Dat werkt niet meer. Ploegen als Liverpool vallen je met twee of drie spelers aan als jij de speler in balbezit bent. Steeds weer, negentig minuten lang.”

Ralf Rangnick. Beeld AP
Ralf Rangnick.Beeld AP

Rangnick zal instemmend hebben toegekeken hoe zijn Leipzig, waar hij tussen 2012 en de zomer van 2020 afwisselend als hoofdtrainer, technisch directeur en chef ontwikkeling de implementatie van zijn speelstijl overzag, het dit jaar doet. Onder leiding van 33-jarige trainer Julian Nagelsmann spelen Die Roten Bullen een zeldzaam directe vorm van voetbal.

Van de 25 goals die Leipzig dit seizoen uit open spel scoorde, vielen er liefst zestien binnen tien tellen na een balverovering. Justin Kluiverts 3-0 tegen Manchester United is er een uit het boekje. Angeliño verovert na flink druk zetten de bal op de Engelse helft, een paar tellen later rond de Nederlander in de snelle tegenstoot af.

Het spektakel bij Leipzig speelt zich vooral af op momenten als de bal niet in de eigen ploeg is. Dan wervelt het elftal over het veld heen, in een collectieve jacht op de tegenstander. De pressing, het verstoren van de spelopbouw van de tegenstander door constant druk uit te oefenen met aanstormende spelers, is heilig bij Europa’s topclub.

Maar minstens zo belangrijk is de Gegenpressing. Dit is waar de achtseconderegel van Rangnick in werking treedt. De tegenstander is op zijn kwetsbaarst op de momenten net nadat hij de bal heeft veroverd, is hierbij de gedachtegang. Dan moet het elftal immers omschakelen van hoe het defensief op het veld stond – met zo min mogelijk onderlinge ruimte – naar hoe het aanvallend wil staan – met zo veel mogelijk ruimte tussen elke speler. Precies in die paar tellen van desorganisatie wil Leipzig de bal alweer terug hebben.

Omarm de revolutie

Statistiekenbureau Opta Sports kan in kaart brengen hoe effectief teams druk zetten. Dit doet het aan de hand van een metriek genaamd Passes Per Defensive Action. PPDA meet hoeveel passes een team gemiddeld toestaat per aanval van de tegenstander. Hoe lager het gemiddelde PPDA-cijfers van een ploeg, hoe feller het waarschijnlijk druk weet te genereren.

In de groepsfase van de Champions League prijkt de naam van RB Leipzig boven aan de PPDA-ranglijst. De ploeg van Nagelsmann laat gemiddeld maar 8,4 passes per balbezit van de tegenstander toe. Nummers twee en drie op deze lijst zijn zusterclub Red Bull Salzburg (9,3) en Ajax (9,3), twee ploegen van buiten de vijf traditionele topcompetities die de voorbije jaren de Europese elite geregeld dwars lagen.

Maar collectief druk zetten is allang geen tactiek meer die alleen is weggelegd voor de kleinere clubs in het machtig rijke Europese voetbal. Ook de absolute topteams hebben de revolutie omarmd. Toernooifavorieten Bayern München (10,1), Paris Saint-Germain (10,5) en Manchester City (10,8) hielden in de voorbije groepsfase opponenten gemiddeld ook onder de elf passes per balbezit.

De bal veroveren op de helft van de tegenstander is nu the name of the game. In de Champions League van 2011-2012 leden ploegen gemiddeld per wedstrijd 5,3 keer balverlies in de dertig meter voor het eigen doel. Inmiddels is dit gemiddelde is bijna verdubbeld. In de groepsfase van de huidige Champions League lag dit moyenne op 9,7 keer per duel.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234