Dinsdag 28/09/2021

AchtergrondSuper League

Hoe de UEFA de miljardairs achter de super League aftroefde

UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin spreekt zich op een congres in Montreux fel uit tegen de 'verraders'. Beeld AP
UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin spreekt zich op een congres in Montreux fel uit tegen de 'verraders'.Beeld AP

Zondag ziet de Super League het licht, dinsdagavond trekken de eerste topclubs zich terug, geschrokken van het massale verzet. De Europese voetbaloorlog staat voorlopig on hold.

John W. Henry heeft een honkbalclub (Boston Red Sox), een dagblad (Boston Globe) en een raceteam in zijn portefeuille. Maar niet eerder had de Amerikaanse investeerder zo veel uit te leggen als afgelopen week, zittend naast een bosje gele bloemen met een houten kast als troosteloos decor.

“Ik wil me verontschuldigen tegen alle fans van Liverpool”, begint de eigenaar van de Engelse voetbalclub zijn mea culpa op video. “Ik heb jullie in de steek gelaten.”

De Super League waarmee Henry’s Liverpool en elf andere topclubs (AC Milan, Arsenal, Atlético Madrid, Chelsea, FC Barcelona, Internazionale, Juventus, Manchester City, Manchester United, Real Madrid en Tottenham Hotspur) de voetbalwereld op zijn kop dachten te zetten, werd binnen twee dagen de nek omgedraaid. Spelers, trainers, andere clubs, sponsors en bonden keerden zich vrijwel unaniem tegen het project dat bedoeld zou zijn om het voetbal te redden.

Hoe kon dit zo mislopen?

Hervorming Champions League

De sfeer is vrijdag 16 april nog gemoedelijk tussen voetbalbond UEFA en de bestuurders van de Europese clubs, vertegenwoordigd in de ECA. De hervorming van de Champions League ligt op tafel, maar de plooien daarover zijn allang gladgestreken. “Er was meer dan een jaar aan gewerkt”, herinnert UEFA-bestuurslid Michael van Praag zich.

Directeur Ivan Gazidis van AC Milan is in een eerder digitaal overleg nog wel begonnen over de verdeling van de geldstromen. Eerst de opzet van de competitie, dan het geld, krijgt hij daarin te horen. Verder zwijgt men. Van Praag: “De ongeschreven wet is dan: als niemand wat zegt, zijn ze het eens.” Op 16 april tikt het bestuur van de UEFA de laatste puntjes af.

Veranderingen van de Champions League zijn doorlopend inzet voor onderhandelingen aan de bestuurstafels in het voetbal. De topclubs proberen al jaren meer geld te bedingen bij de UEFA, die miljarden ophaalt en uitdeelt in het belangrijkste clubtoernooi. In dat steekspel hebben de topclubs een aas achter de hand om hun zin te krijgen: de Super League.

Liverpool-eigenaar John W. Henry (hier omhelsd door voorzitter Tom Werner): “Ik wil me verontschuldigen tegen alle fans.
Liverpool-eigenaar John W. Henry (hier omhelsd door voorzitter Tom Werner): “Ik wil me verontschuldigen tegen alle fans."Beeld Photo News

Al sinds 1998 keert het plan voor een supercompetitie van Europa’s beste clubs in verschillende gedaantes terug op de bestuurstafels. Telkens als de clubs met hun explosieve voorstel op de proppen komen, lost de UEFA dat op dezelfde manier op. De topclubs krijgen meer geld en het wordt ze makkelijker gemaakt om aan de Champions League mee te doen.

Hoewel het kransje van de eliteclubs zich officieel vooral druk maakt om de ontwikkeling van het voetbal en een ‘eerlijkere’ verdeling van de gelden die de UEFA nu in handen heeft, spelen vooral de eigen belangen mee. De dure (salaris)huishouding van sommige topclubs, met Real Madrid en Barcelona voorop, is niet bestand tegen een vroege uitschakeling in de Champions League. Bovendien heeft corona een diepe bres geslagen in de inkomsten.

Telefoontje met Agnelli

Toch maakt niemand in de top van de UEFA zich die vrijdag zorgen. Ook de topclubs zijn immers tevreden over de nieuwe opzet van de Champions League, vanaf 2024. Daarin is plek voor 36 in plaats van 32 deelnemers, een serie van tien wedstrijden tegen unieke tegenstanders vervangt de nu zo voorspelbare groepsfase. Het nieuwe formaat maakt vrijwel zeker een einde aan de Super League, schrijft persbureau Reuters begin deze maand. Ook UEFA-bestuurslid en Juventus-voorzitter Andrea Agnelli geeft de nieuwe Champions League de zegen.

Een dag later is alles anders. Iemand belt UEFA-voorzitter Aleksander Ceferin zaterdag om te vertellen dat de Super League zondagavond wordt aangekondigd: een dag voordat het UEFA-bestuur de hervorming van de Champions League bekrachtigt. Vijf betrokken clubs bellen Ceferin al snel op om hun excuses aan te bieden. Ze zitten vast aan het contract, klinkt het, ze hebben het ook niet zo gewild.

Ceferin besluit Agnelli uit te horen, zo vertelt de UEFA-voorzitter later aan de Sloveense nieuwswebsite 24ur.com. De twee kennen elkaar goed, Ceferin is de peetvader van Agnelli’s dochter. “Wat is er aan de hand?”, vraagt Ceferin als de Italiaan eindelijk opneemt.

Die wuift alle geruchten over de Super League weg. “Het is bullshit”, zegt hij. “Er klopt niets van.” Oké, zegt Ceferin. “Als dat zo is, laten we dan een verklaring uitbrengen en zeggen dat de geruchten over de Super League onzin zijn.” Prima, antwoordt Agnelli. “Maak jij maar een concept, dan praten we verder.”

De Italiaan zegt daarna nog iets te willen veranderen aan die conceptversie, hij zal Ceferin nog bellen. Maar dat gebeurt niet meer. Wie wel contact met de Sloveen zoeken als hij zaterdagavond vanuit zijn woonplaats Ljubljana naar Zwitserland rijdt: andere clubs die de Super League zullen vormen. “Jullie weten wat dit betekent”, zegt Ceferin. “Laten we een oorlog beginnen.”

Een muurschildering in Rome toont hoe Juventus-voorzitter Andrea Agnelli het voetbal kapot maakt. Beeld AP
Een muurschildering in Rome toont hoe Juventus-voorzitter Andrea Agnelli het voetbal kapot maakt.Beeld AP

Zondagmiddag stromen alarmerende berichten over de Super League binnen. In Italië beleggen de Serie A-clubs een crisisberaad over de topcompetitie met zestien clubs, zoals de krant Corriere dello Sport ten onrechte meldt. Ook de Britse krant The Times zit ernaast met de vijf Engelse clubs die meedoen, alleen Manchester City niet. Het zijn er zes, inclusief de club van sjeik Mansour.

Publiek bespelen

De couppoging slaat bij de UEFA en de nationale voetbalbonden in als een bom. Nog voordat de twaalf clubs hun plannen kunnen presenteren, wordt alles in het werk gesteld om de Super League te elimineren. De UEFA en wereldvoetbalbond FIFA brengen woedende verklaringen uit, waarin ze dreigen betrokken clubs per direct uit de Champions League te zetten en spelers te weren bij EK’s en WK’s. Er is twijfel of dat juridisch kan. Maar alles is geoorloofd om de orde in het voetbal te herstellen en de publieke opinie te beïnvloeden.

Over de voordelen van een Super League heeft niemand het. Niet over de 3,5 miljard euro die de twaalf oprichters (en drie nader te bepalen ploegen) mogen bijschrijven dankzij de Amerikaanse investeringsbank JP Morgan. En evenmin over de 400 miljoen euro die op de winnaar van het nog te beginnen toernooi ligt te wachten – de beste ploeg in de Champions League krijgt jaarlijks 120 miljoen.

Het voetbal stevent af op de afgrond, probeert Real-voorzitter Florentino Pérez duidelijk te maken. “Met de inkomsten uit de Champions League gaan we er allemaal aan: de grote clubs, de middelgrote en de kleine.” Wat het voetbal nodig heeft, zegt de Super League-preses, is Roger Federer tegen Rafael Nadal. “Elke dinsdag en woensdag.”

Maar in de ‘zorgen’ van de Super League-clubs is niemand geïnteresseerd. Dat komt ook door de amateuristische manier waarop ze hun project presteren. De drie pagina’s lange persverklaring van de Super League oogt alsof deze in elkaar is gestampt door een middelbare scholier uit de jaren negentig. “Er is een Amerikaanse bank, maar geen tv-zender, geen groep sponsors en geen bereidheid om er iets van te maken”, concludeert The New York Times in een vernietigend artikel.

Ook bij de meeste betrokken clubs durft niemand zich voor het plan uit te spreken. De eigenaren houden zich stil. Ze voelen wellicht aan dat deze publicitaire nachtmerrie alleen maar verkeerd voor ze kan aflopen.

Het is daarom makkelijk schieten voor UEFA-voorzitter Ceferin. Hij fulmineert openlijk dat er al die tijd slangen in zijn buurt zijn geweest, zonder het te weten. De namen van Agnelli en vicevoorzitter Ed Woodward van Manchester United noemt hij openlijk, hoewel de Engelsman later benadrukt dat hij juist tegen de Super League was. Dan is al besloten dat hij de club eind dit jaar zal verlaten.

Het verzet tegen de competitie is overweldigend. De Franse president Emmanuel Macron en zijn Britse collega Boris Johnson spreken zich in harde woorden uit. Leden van het Britse koningshuis, oud-spelers (met een hoofdrol voor Engelsman Gary Neville), trainers, actieve spelers en trainers ageren tegen de competitie, waar ogenschijnlijk alleen de twaalf betrokken clubs op zitten te wachten.

Liverpool-aanvaller Roberto Firmino (l.) krijgt een vliegende Eder Militão van Real Madrid in de rug, tijdens hun Champions League-kwartfinale in april. Beide clubs zouden deel uitmaken van de Super League. Beeld AFP
Liverpool-aanvaller Roberto Firmino (l.) krijgt een vliegende Eder Militão van Real Madrid in de rug, tijdens hun Champions League-kwartfinale in april. Beide clubs zouden deel uitmaken van de Super League.Beeld AFP

De eigenaren van die clubs – vaak zakenmannen zonder voetbalachtergrond – lijken daarbij op eigen houtje te hebben gehandeld. Zo moet technisch directeur Paolo Maldini van AC Milan in de pers lezen dat zijn club zich zal losbreken uit de Champions League en verdergaat in de Super League. “Wij zijn geen onderdeel van dit proces”, zegt Liverpool-trainer Jürgen Klopp.

Ceferin weet hoe hij de Super League kan neutraliseren, zegt hij tegen Van Praag. “De enige manier waarop we dit kunnen breken, is via de Engelsen. Daar zie je de barstjes.”

Terwijl woedende fans zich buiten de stadions verzamelen en hun clubeigenaren en -bestuur voor geldwolven uitmaken, krijgt de twijfel de overhand in de directiekamers. Bij Chelsea vrezen ze dat het ‘giftige’ project de reputatie en het gemeenschapswerk van de club naar de knoppen kan helpen, reconstrueert The Guardian.

Uitweg

Man City en Chelsea zoeken volgens Engelse media als eerste clubs naar een uitweg uit de Super League. Maar het is Atlético Madrid dat dinsdagochtend als eerste de UEFA contacteert om een terugtocht in gang te zetten.

Eén voor één komen de clubs tot inkeer. De Engelse clubs doen dat dinsdagavond rond middernacht (Chelsea iets later), waarna Atlético Madrid en Internazionale woensdag volgen. AC Milan ook, ondanks een wat dubbelzinnige verklaring.

Hoewel investeerder JP Morgan de Super League de rug toekeert, blijven Juventus, Real Madrid en FC Barcelona achter het concept staan. Begrijpelijk, vindt zaakwaarnemer Mino Raiola: “Ik ken misschien wel veertig clubs die graag aan zo’n Super League zouden meedoen. Alleen al omdat ze geen risico willen lopen dat ze niet aan een Europees toernooi meedoen en geen inkomsten hebben.”

The Sun meldt deze week dat er achter de schermen wordt gewerkt aan een Britse Super League, met daarin ook de Schotse topclubs Rangers FC en Celtic. In Nederland en België ligt zo’n concept met de Beneliga ook al jaren op tafel, al is dat geen gesloten competitie.

Dat de (vaak Amerikaanse) eigenaren probeerden met de Super League het Amerikaanse model van een gesloten competitie te kopiëren, kun je ze volgens Raiola niet kwalijk nemen. Een mix tussen Amerikaanse en Europese ideeën zou hij het best vinden. “Directie en management uit Amerika, bedrijfscultuur en het prestatiegerichte van Europa. De discussie hoeft niet te zijn wat beter of slechter is.”

Maar eerst moeten er wonden gelikt en poppetjes vervangen. Tegen The Guardian zeggen betrokkenen uit de Super League dat hun opstand het voetbal heeft versterkt, alleen niet zoals de bedoeling was. “De hand van de UEFA is er krachtiger op geworden. Het zal nog zeker een generatie duren voordat iemand iets als dit ooit weer probeert.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234