Zondag 04/12/2022

AnalyseChampions League

Elk jaar verschalkt wel één kleinere club de elite in de Champions League

Erling Haaland, de topspits van Manchester City, viert zijn tweede doelpunt tegen Sevilla. Beeld ANP / EPA
Erling Haaland, de topspits van Manchester City, viert zijn tweede doelpunt tegen Sevilla.Beeld ANP / EPA

Gisteravond ging de Champions League van start. Uit de cijfers van de laatste tien jaar blijkt: in de door het grote geld geregeerde voetbalwereld is veel onwaarschijnlijk maar niets onmogelijk.

Tom van Hulsen

Als Matthijs de Ligt op 8 mei 2019 in de zesde minuut van de blessuretijd een sliding had ingezet om zo de bal voor de voeten van Lucas Moura weg te glijden, had Ajax dat jaar in de finale van de Champions League gestaan en niet Tottenham Hotspur. Weg waren dan alle bespiegelingen dat een club uit een kleinere competitie nooit meer tot dat niveau zou kunnen reiken. Maar De Ligt twijfelde en zag hoe Moura de Spurs in extremis naar de finale schoot, die uiteindelijk verloren ging tegen Liverpool.

Hoop doet leven, en als dat ooit voelbaar is, dan is het wel bij de start van een nieuw voetbalseizoen. Ieder jaar weer. Vanavond begint Ajax tegen het Rangers FC van trainer Giovanni van Bronckhorst aan een nieuw seizoen in de Champions League, in de Johan Cruijff Arena, vernoemd naar de man die ooit zei dat hij een zak geld nog nooit een doelpunt had zien maken. Met andere woorden: in het voetbal gaat het om meer dan alleen poen. Louis van Gaal vertelde enkele jaren geleden ook al dat hij het niet onmogelijk achtte dat een Nederlandse club ooit de Champions League zal winnen.

Selecte groep topclubs

Dat de zucht van clubs naar geld, steeds meer geld, een belangrijk item is in het topvoetbal is geen geheim. Er kunnen in ieder geval twee conclusies worden getrokken uit de statistieken van de laatste tien jaar Champions League (zie kader).

Ten eerste: tussen 2012 en 2022 maakte wel degelijk een selecte groep van veertien clubs de dienst uit in de Champions League. Alleen die veertien bereikten het afgelopen decennium meer dan één keer de kwartfinale, met als absolute uitblinker Bayern München. In de laatste tien seizoenen was de Duitse ploeg maar liefst negen keer kwartfinalist.

Kwartfinalisten in laatste tien seizoenen

Bayern München 9x

FC Barcelona 8

Real Madrid 8

Atlético Madrid 6

Manchester City 6

Paris Saint-Germain 6

Juventus 5

Borussia Dortmund 4

Liverpool 4

Chelsea 3

FC Porto 3

Benfica 2

Manchester United 2

AS Monaco 2

Ajax 1

Atalanta Bergamo 1

Galatasaray 1

Leicester City 1

Malaga 1

Olympique Lyon 1

RB Leipzig 1

AS Roma 1

Sevilla 1

Tottenham Hotspur 1

Villarreal 1

VfL Wolfsburg 1

Ten tweede: er is ieder jaar minimaal één club die voor een grote verrassing zorgt, Ajax en Tottenham Hotspur bijvoorbeeld in 2019. Vorig jaar was het relatief kleine Villarreal uit Spanje halvefinalist, en in 2013 drong Malaga, dat nu een worstelend bestaan leidt in de Spaanse tweede divisie, door tot de kwartfinale. Geld zegt dus niet alles, maar speelt uiteraard wel een rol, al is het maar in de hoofden van clubeigenaren en penningmeesters.

Ajax trapt af tegen Rangers in de wetenschap dat het aan het eind van het seizoen in ieder geval tussen de 45 miljoen en 50 miljoen euro op de rekening mag bijschrijven, zelfs al zou de club alle groepswedstrijden verliezen. Aan startpremie krijgen alle clubs 15,64 miljoen van de UEFA. Daarnaast verdeelt de Europese voetbalbond 600 miljoen onder de deelnemers op basis van de prestaties in de laatste tien jaar; voor Ajax komt dat neer op dik 20 miljoen. En dan krijgen de Amsterdammers nog zo’n 10 miljoen aan inkomsten uit de pot tv-rechten. Voor elke overwinning wordt 2,8 miljoen uitgekeerd en voor een gelijkspel 930.000 euro. Vervolgens zijn er bonussen voor het bereiken van de knock-outrondes, tot en met de finale.

Tottenham-speler Lucas Moura houdt Ajax uit de finale in 2019. Beeld REUTERS
Tottenham-speler Lucas Moura houdt Ajax uit de finale in 2019.Beeld REUTERS

Club Brugge is in België spekkoper, maar de inkomsten staan in geen verhouding tot die van de echte grootverdieners. De Italiaanse krant La Gazzetta dello Sport becijferde dat Real Madrid sinds de oprichting van de Champions League in 1992 maar liefst 1,1 miljard euro aan het toernooi heeft verdiend, nog afgezien van de opbrengst van de kaartverkoop voor de thuiswedstrijden.

Nieuwe opzet

Het Europese seizoen 2022-2023, dat gisteravond van start ging, is het één na laatste in de huidige opzet. Vanaf 2024 gaat het aantal Champions League-deelnemers van 32 naar 36 en spelen de clubs op basis van een ingewikkeld ‘Zwitsers model’ acht in plaats van zes wedstrijden voordat de knock-outfase van start gaat. Het totale aantal wedstrijden in één Champions League-seizoen gaat omhoog van 125 naar 189.

Nu al uiten veel trainers van topclubs hun zorgen over de fysieke en mentale overbelasting van hun spelers – en die zal dus alleen maar toenemen. Gevolg zal ongetwijfeld een verdere devaluatie zijn van de bekercompetities in verschillende landen. In Engeland bijvoorbeeld zullen de topclubs nog vaker dan nu hun spelers sparen in wedstrijden om de FA Cup en de League Cup.

De reden van de nieuwe Champions League-opzet is duidelijk: meer wedstrijden betekent meer inkomsten (want meer tv-gelden), waarvan de clubs uit de topcompetities in Engeland, Duitsland, Spanje en Italië de grootste hap krijgen. Daarmee heeft de elite in feite wat het in 2021 wilde bewerkstelligen: een soort Europese Super League waarin de rijke clubs zichzelf steeds verder verrijken. Frappant is wel dat drie van de twaalf initiatiefnemers voor die uiteindelijk afgeblazen Europese topcompetitie in de laatste tien jaar niet één keer de kwartfinale van de Champions League wisten te bereiken: AC Milan, Internazionale en Arsenal. En Ajax lukte dat wel. Hoop doet leven.

Winnaars in laatste tien seizoenen

Real Madrid 5x

Bayern München 2

Chelsea 1

Liverpool 1

FC Barcelona 1

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234