Dinsdag 29/11/2022

AchtergrondEcologische voetafdruk

Elk jaar 80.000 kilometer met de privéjet, moet dat echt? Hoe vliegschaamte terrein wint in grote Amerikaanse competities

American footballteam New England Patriots arriveert met een privévliegtuig in Minneapolis. De NFL-club beschikt over nog zo’n Boeing 767. Beeld Icon Sportswire via Getty Images
American footballteam New England Patriots arriveert met een privévliegtuig in Minneapolis. De NFL-club beschikt over nog zo’n Boeing 767.Beeld Icon Sportswire via Getty Images

Sporters in de grote Amerikaanse competities brengen een groot deel van hun loopbaan door in de lucht. Door de omvangrijke speelschema’s en grote afstanden vliegen teams jaarlijks tienduizenden kilometers, meestal in privéjets. Milieudeskundigen plaatsen vraagtekens bij de vervuilende praktijk.

Koen van der Velden

Dit seizoen vliegt honkbalteam Oakland Athletics de meeste kilometers in de Major League, 75.000 in totaal, een afstand waarmee de aardbol bijna tweemaal rondgevlogen kan worden. Vaak zijn Seattle Mariners, in het noordwestelijke puntje van de Verenigde Staten, aan het einde van het seizoen vliegkampioen: de dichtstbijzijnde tegenstander (San Francisco Giants) speelt twee uur verderop.

Nog vaker zitten de lange mannen van basketbalcompetitie NBA in het vliegtuig, ook al spelen zij tachtig wedstrijden per seizoen minder (82 tegen 162). Honkballers treffen hun tegenstander in reeksen van meerdere wedstrijden, in de NBA nemen teams soms voor een enkele uitwedstrijd het vliegtuig. De grens van 80.000 kilometer wordt daardoor makkelijk geslecht. In geen andere competitie wordt meer gevlogen.

Jaarlijks betaalt de NBA ongeveer 65 miljoen dollar (63,5 miljoen euro) aan de Amerikaanse luchtvaartmaatschappij Delta, die 28 van de 30 teams vervoert in luxe-uitvoeringen van de Boeing 757. De toestellen worden verhuurd aan de NBA-teams, die uren in de lucht doorbrengen. Alleen Houston Rockets en Dallas Mavericks zijn eigenaar van hun eigen vliegtuigen. Dat wordt gezien als statusverhogend.

122.000 ton CO2

In 2017 was New England Patriots het eerste team in de American footballcompetitie NFL dat twee eigen privévliegtuigen kocht. De AirKrafts, vernoemd naar clubeigenaar Robert Kraft, werden sindsdien ingezet om mondkapjes naar de Verenigde Staten te halen tijdens de begindagen van de coronapandemie en hulp te verlenen na een aardbeving in Haïti, maar meestal vervoeren de enorme Boeing 767’s de 53 spelers en tientallen medewerkers van de club.

Inmiddels beschikken meerdere teams over hun eigen vliegtuig, dat vergeleken met andere competities mondjesmaat wordt ingezet: NFL-teams spelen jaarlijks maar een handvol uitwedstrijden. De competitie bestaat slechts uit zeventien speelronden.

In totaal vliegen clubs uit de vier grote Amerikaanse sporten – honkbal, basketbal, American football en ijshockey – in een gemiddeld seizoen ruim 7 miljoen kilometer, berekende Seth Wynes, een Canadese klimaatonderzoeker aan de universiteit van Montreal. Daarbij wordt volgens hem 122.000 ton aan CO2 uitgestoten.

Wynes gebruikte cijfers uit 2018, dus van voor de coronapandemie. Die legde hij naast gegevens uit 2020 en 2021, toen de grote competities zich moesten aanpassen vanwege de uitbraak van het virus.

Honkbalcompetitie MLB deelde het speelschema zo in dat clubs alleen lokale tegenstanders troffen. NBA- en NHL-teams bleven vaak langer in een stad voor opeenvolgende wedstrijden tegen dezelfde opponent. De NFL schrapte wedstrijden in Londen en Mexico-stad.

Alle hens aan dek

De aangepaste schema’s bleken de uitstoot met 22 procent terug te dringen. Volgens Wynes bood de pandemie een mogelijke blauwdruk voor de toekomst. De competities zouden er volgens hem goed aan doen om de speelschema’s blijvend aan te passen, en daarbij met kleinere vliegtuigen te reizen.

In het grote geheel levert de sportwereld slechts een relatief kleine bijdrage aan de vervuiling door privévliegtuigen, concludeerde Wynes, en al zeker aan die door de mondiale luchtvaart, maar volgens de wetenschapper kunnen de competities een voorbeeldfunctie hebben. “Een kleine aanpassing in het speelschema om de ecologische voetafdruk te verkleinen kan laten zien dat het alle hens aan dek is om klimaatverandering tegen te gaan.”

De NBA zegt zich de kritiek van milieuorganisaties aan te trekken: de basketbalcompetitie beloofde dat de CO2-uitstoot in 2030 is gehalveerd, en wil tien jaar daarna klimaatneutraal zijn. “We hebben al aanpassingen doorgevoerd waardoor teams minder hoeven te reizen”, sprak NBA-baas Adam Silver vorig jaar bij een klimaatconferentie. Als teams in Los Angeles zijn, spelen ze nu bijvoorbeeld tegen de Lakers én de Clippers. “Dat kan een verschil maken.”

Condoleezza Rice

In de Amerikaanse sport werd het gebruik van privévliegtuigen in de loop der jaren gemeengoed. Vóór de coronapandemie onthulde persbureau AP dat zeker twintig publieke universiteiten er gebruik van maken. In sommige gevallen hadden de instellingen een eigen piloot in dienst. Studenten en belastingbetalers betaalden mee aan de toestellen, die door coaches werden gebruikt voor hun vakanties.

In kleinere sporten neemt het gebruik van privévliegtuigen juist toe. In voetbalcompetitie MLS mochten teams tot voor kort maar een paar keer per seizoen een privévlucht nemen, maar na nieuwe cao-onderhandelingen werd dat aantal uitgebreid naar zestien.

De vrouwen van basketbalcompetitie WNBA wurmen zich gedurende hun seizoen nog altijd tussen toeristen en zakenlieden op commerciële vluchten. Voor privévliegtuigen zegt de competitie geen geld te hebben, maar mede door een investering van 75 miljoen dollar van onder meer Nike en voormalig buitenlandminister Condoleezza Rice is er nu meer mogelijk. Dit najaar mogen de twee finalisten voor het eerst gebruikmaken van privévluchten.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234