Maandag 28/11/2022

InterviewHerbert Fandel

Duitse ex-topref en musicus Herbert Fandel is de nieuwe scheidsrechtersbaas in België: ‘Denken dat de VAR geen fouten maakt, is onzin’

Herbert Fandel. Beeld  Photo News
Herbert Fandel.Beeld Photo News

Als Duitse topref - Herbert Fandel (58) floot in 2007 de CL-finale AC Milan-Liverpool - én begaafd musicus heette hij ‘de Pianist’ in het voetbal. Sinds deze maand dirigeert hij als nieuwe scheidsrechtersbaas de Belgische toprefs: ‘Ik leef niet op de maan, ik wil present zijn voor de scheidsrechters.’

Bart Fieremans

Fandel is een grote naam in de scheidsrechterswereld door zijn verleden als topref. Tussen 1996 en 2009 leidde hij 247 Bundesligaduels, floot hij op de Olympische Spelen, op een EK en in twee grote Europese finales, met in 2007 dus de CL-affiche AC Milan-Liverpool (2-1). Sinds 1 september is Fandel de nieuwe scheidsrechtersbaas in België. Een kennismaking.

Hoe verliep het eerste contact? Heeft generatiegenoot Frank De Bleeckere je gevraagd?

“Ik ken Frank van vroeger, we waren op hetzelfde tijdstip op het internationale toneel actief, maar Peter Bossaert (CEO) zocht contact met mij. Ik had de laatste jaren vele aanbiedingen van andere bonden - de VS, Griekenland, Tsjechië - maar ik woon in een hoek van Duitsland aan de grens met België en Luxemburg. Ik ben een kind van de regio en wou mijn cultuur niet wisselen om in Amerika te wonen. Maar hier (in Tubize, BF) kan ik met de auto op 2 uur en 20 minuten staan, dat heeft meegespeeld. En ik ken het Belgische voetbal.”

Fandel aan het werk in België tijdens de CL-match Club Brugge-AC Milan. Hier stuurt hij Alessandro Nesta van het veld. Beeld REUTERS
Fandel aan het werk in België tijdens de CL-match Club Brugge-AC Milan. Hier stuurt hij Alessandro Nesta van het veld.Beeld REUTERS

Ga je hier tijdens de week dan altijd zijn?

“Dat hoeft ook niet. Maar ik zal present zijn wanneer ik nodig ben. Ik leef niet op de maan, maar wil beschikbaar zijn voor de refs. In mijn eerste twee weken wou ik vooral de interne structuren en de kwaliteit van de refs leren kennen.”

En wat is je eerste indruk en hoe zie je je eigen rol?

“Ik ben positief verrast. Mijn voorganger (David Elleray, red.) deed al veel om de Belgische scheidsrechterswereld te professionaliseren. Ik zie een goede mix aan jonge en heel ervaren refs, en het management is goed bezet met sterke persoonlijkheden zoals Bertrand Layec, Stephanie Forde en De Bleeckere, iemand waar jonge refs naar kunnen opkijken. Ik wil met mijn ervaring en competentie het overzicht behouden: ‘Stop’ zeggen als het de foute richting uitgaat en de refs ondersteunen in de goede richting.”

De Bleeckere is onze laatste topref op een groot WK, nu al 12 jaar geleden in Zuid-Afrika. Hoopt de bond en is het jouw doel dat op het WK in 2026 weer een Belgische topref fluit?

“Dat hangt samen met de kwaliteit van de refs, en die zit goed. Belgische refs zijn weer meer in de UEFA present. We hebben er één die al in de Champions League is ingezet (Lawrence Visser, red) en een die in de Europa League fluit (Erik Lambrechts, red).”

null Beeld  Photo News
Beeld Photo News

Jij was nog UEFA-observer van Visser, toen hij vorig seizoen Real-Tiraspol in de CL floot. Kan hij naar de allerhoogste UEFA-elitegroep doorstoten?

“Hij heeft het potentieel, ik vind hem een sterke persoonlijkheid. Maar ik zie ook anderen. Ik wil niet te persoonlijk spreken, want dat zeg ik liever tegen de refs zelf dan in de media.”

We merken wel dat in de Belgische topklasse elk weekend de VAR vaak moet tussenbeide komen om clear errors te corrigeren. Wijst dat dan niet op mindere kwaliteit van de refs?

“Neen, maar de beste VAR is de scheidsrechter, die zelf op het veld beslist. In het meest optimale scenario grijpt de videoref zo weinig mogelijk in. Maar de VAR heeft ook zijn recht al genoeg bewezen om belangrijke fouten die de ref vanuit zijn positie niet kon zien eruit te halen en op tafel te leggen: ‘Bekijk dit nog eens’.”

Fandel in gesprek met David Beckham. Beeld REUTERS
Fandel in gesprek met David Beckham.Beeld REUTERS

Soms bestaat nu meer discussie over de VAR-beslissing dan die van de ref.

“Dat komt omdat mensen denken dat de VAR nooit een fout kan maken. Dat is onzin. Voor dat tv-scherm zit ook een mens. Het is in België niet anders dan in Duitsland, Frankrijk of Italië. Het videobewijs helpt fouten te vermijden, maar zal nooit foutloos zijn.”

Zou jij graag vroeger met de VAR gewerkt hebben?

“Dat is een gewaagde vraag. Ik moet erkennen dat ik het er in het begin misschien moeilijk mee zou hebben. Maar ik heb in mijn diensttijd in Duitsland ook gemerkt hoe de druk van buitenaf op refs toegenomen is. Nu is die bijna onmenselijk groot, ook door sociale media. We mogen de refs daarin niet alleen laten. De VAR is een middel. Ik begrijp de emoties van de fans van een club, maar zij denken niet altijd na over de invloed op de scheidsrechters. De voetbalwereld moet zijn refs ondersteunen, zoniet beschadigt ze zichzelf.”

Wat kan je tegen de kritiek en immense druk op refs doen?

“Het is complex. De kritiek is een teken van onze tijd. Het gaat niet alleen over refs, maar ook over andere leidinggevenden, in de maatschappij, een firma of in de artiestenwereld. Vele mensen willen daarom zelfs geen leiding meer geven, of je moet een heel sterke persoonlijkheid hebben. De job van ref lijkt me nu nog moeilijker dan vroeger.”

Vroeger was een ref wel alleen baas op het veld…

“Maar die ene grote baas wil niemand meer, toch? Het managementprofiel is de laatste tien jaar helemaal veranderd. In voetbal staat een ref ook op ooghoogte met de spelers, maar hij moet wel de leiding nemen. En die persoonlijkheid bouw je op. Dat kan je niet direct verwachten van een 24-jarige. Een ref van 37-38 jaar is zoveel meer geleerd en gerijpt. Maar ik wil wel zo snel mogelijk jonge refs in het profvoetbal zodat ze persoonlijkheid opbouwen.”

Je hebt zelf grote finales gefloten als topref. Hoe ging je met die grote druk om?

“Ik heb op mezelf vertrouwd, mijn persoonlijkheid en ervaring benut. Ik weet dat ik die wedstrijden kreeg door mijn kunde. Ik heb het scheidsrechter zijn altijd gescheiden met mijn werk in de muziekwereld (als concertpianist en later directeur van een muziekschool, red.), maar de muziek heeft mijn persoonlijkheid wel ontwikkeld. Omdat ik veel concerten gaf, had ik geen plankenvrees om grote wedstrijd te fluiten of geen angst om de controle te verliezen.”

Hoe bekeken ze in de voetbalwereld jouw muzikale begaafdheid?

“In die wereld noemden ze me ‘de pianist’. Als ik in Liverpool floot, stond dat in de krant: ‘De Duitse pianist komt.’ Ik weet niet of dat respectvol bedoeld was, maar misschien hadden ze ook gedacht dat ik beter in de muziek gebleven was.” (lacht)

Herbert Fandel. Beeld Photo News
Herbert Fandel.Beeld Photo News

Helaas blijven refs vaak herinnerd om hun fouten. Is er match waarin jij de mist inging?

“Dat is menselijk. Ik kan veel scenes of wedstrijden noemen waar ik ongelukkig floot. Maar een match in het begin van mijn carrière blijft me altijd bij: ik gaf eenzelfde team vier keer rood. Alle vier kaarten waren terecht, maar ik floot zeer strikt en dominant, miste het ‘fingerspitzengefühl’ om spelers ruimte te gunnen. Met vijf jaar meer ervaring zou ik dat anders opgelost hebben, meer gecommuniceerd met spelers om die botsingen op het kruispunt te vermijden. De media loofden me toen, maar voor mezelf voelde het aan alsof ik gefaald had als ref. Ik had het voetbal niet gediend, want niemand wil een wedstrijd zien met een ploeg die vier keer rood ziet.”

Hieronder de beelden van de wedstrijd Hansa Rostock-SSV Ulm met de vier rode kaarten. Mocht er een VAR geweest zijn zou er wellicht een vijfde rood gevallen zijn voor een aan het oog van de ref ontsnapte elleboogstoot.

In 2008 werd je in een EK-kwalificatieduel Zweden-Denemarken aangevallen door een Deense fan nadat je in de slotfase een penalty gefloten had voor Zweden (hieronder de beelden van het incident). Welke impact had dat op jou?

“Ik was er toen niet ver vanaf om te stoppen. Mijn eerste gedachte was: ‘Feierabend, ik stop’. Mijn tweede gedachte was: neen, nu niet. Het was een zwaar moment, maar ik merkte dat mijn beslissing toen om de wedstrijd af te breken juist was. Zo gaf ik een signaal voor het voetbal en de scheidsrechters, dat ze de autoriteit van een ref zo niet door het slijk mogen halen. Ik vergeet niet de reactie van de Deense trainer Morten Olsen na de match. Hij kwam in mijn kabine, zat daar en huilde omdat hij zich schaamde dat dat in zijn land gebeurd was. Ik vond het van ongelooflijk respect getuigen dat zo’n sterke persoonlijkheid als Olsen me moed insprak in een van mijn zwaarste momenten.”

Na je carrière was je tot 2018 in het Duitse scheidsrechterscomité actief. Een Duitse topref maakte toen gewag van slecht management en pesterij door de chefs.

“Ik ben geen mens die andere mensen pest. Maar als je een richting moet aangeven en meer dan 100 sterke persoonlijkheden onder je leiding hebt waarbij iedereen ook aan zichzelf denkt, kan je nooit iedereen tevreden stellen. Dat is zoals een trainer die nooit honderd procent alle spelers achter zich heeft, want hij moet zeggen: ‘Jij speelt en jij niet. Voorts kijk ik niet achteruit, maar blik ik naar voren. Ik kijk nu uit naar mijn tijd in België.”

Herbert Fandel. Beeld RBFA
Herbert Fandel.Beeld RBFA

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234