Zondag 07/06/2020

Voetbal

‘Depressie blijft taboe in voetbal’

Andrés Iniesta, oud-speler van FC Barcelona, kwam als een van de weinigen naar buiten met zijn depressieve gevoelens.Beeld AFP

Steeds meer profvoetballers hebben last van depressieve gevoelens tijdens deze coronacrisis, blijkt uit een studie van de Amsterdam UMC en vakbond FIFPro. Dokter Vincent Gouttebarge duidt die opmars.

The Unexpected Hero, de documentaire rond Andrés Iniesta, toont niet alleen zijn mooiste momenten. De Spaanse artiest vertelt uitgebreid over zijn depressie na het seizoen 2008-'09, het jaar van de treble voor Barcelona. "Je belandt in een spiraal waarbij je uiteindelijk alleen en met een leeg gevoel achterblijft." De dood van zijn goede vriend Dani Jarque in augustus 2009 was een bijzonder harde klap voor Iniesta.

Iniesta is lang niet de enige profvoetballer die kampt of kampte met depressieve gevoelens. De cijfers die de FIFPro bekendmaakte vorige week zijn frappant. Tussen 22 maart en 14 april namen 1.602 voetballers (1.134 mannen en 468 vrouwen; 34 Belgen) deel aan het onderzoek van de universiteit uit Amsterdam. Bij de vrouwen heeft 22 procent last van depressieve symptomen, bij de mannen is dat 13 procent. In beide categorieën is dat een significante stijging tegenover een vorig onderzoek in de maanden december en januari. Vincent Gouttebarge (44), zelf een ex-profvoetballer, initieerde het onderzoek samen met zijn collega Gino Kerkhoffs.

Kunt u dat grote verschil verklaren?

Vincent Gouttebarge: “Ik denk dat ze de sociale interactie missen. Veel voetballers hebben geen gezin, zitten afgezonderd van hun sociale netwerk, mogen niet buitenkomen. Er is geen face-to-facecontact en sociale ondersteuning is belangrijk als je down bent. Bovendien zitten veel spelers met de onzekerheid over hun toekomst. Wanneer kunnen we opnieuw trainen of wedstrijden spelen? Sommige jongens zitten na afloop van de crisis zonder contract. Zestig procent daarvan is somber over de toekomst.”

Voetballers en depressieve gedachten: de mensen linken dat niet aan elkaar. Op sociale media blijken ze alles goed voor mekaar te hebben.

“Je hebt nu eenmaal profvoetballers die psychische klachten hebben. Naar de buitenwereld toe is dat onderwerp taboe, er heerst nog steeds een machocultuur in de voetballerij. Gestopte profs voelen zich vrijer om naar buiten te treden. Mensen verwachten dat die jongens mentaal supersterk zijn, dat ze geen zwakheden hebben én dat ze financieel onafhankelijk zijn. Maar slechts 1 procent van de profs wereldwijd zal na zijn loopbaan die onafhankelijkheid hebben. Alle anderen moeten nog dertig jaar of meer brood op de plank brengen.”

Er is het verhaal van Iniesta. In het verleden had je de tragische overlijdens van Gary Speed en Robert Enke. Zij worstelden ook met depressieve gevoelens.

“Dat waren ernstige gebeurtenissen. Het heeft depressie in de topsport wel op de kaart gezet. Helaas heb je soms dramatische zaken nodig om vooruitgang te boeken.”

Is er een manier voor de profvoetballers om mentaal gezond te blijven?

“Actief blijven en trainen zodat ze fit blijven. Lichamelijke activiteit is goed voor de mentale gezondheid. Ze moeten zichzelf niet te veel isoleren, ook al hebben ze sombere gedachten. Blijf in contact met familie en vrienden, gebruik de technische mogelijkheden. Het is belangrijk dat ze niet in een vicieuze cirkel belanden. Naar buiten komen met je klachten is geen teken van zwakte. Integendeel, het maakt je sterker. Zoek iemand die je vertrouwt.”

Doen clubs genoeg om spelers bij te staan?

“Bij een club staan de prestaties centraal. Gezondheid is voor hen vooral fysiek gerelateerd. Pas op, het is logisch dat ze daar veel aandacht voor hebben. Ik vind wel dat elke ploeg een klinisch psycholoog of een psychiater moet aanstellen. Je ziet vaak dat sportpsychologen deel uitmaken van een medische staf, maar dat is niet hetzelfde. Zij worden net toegevoegd omdat de prestaties centraal staan, zij kijken niet klinisch naar de algemene mentale toestand van een speler.”

Zijn de spelers niet bang om opnieuw te beginnen? Voetbal blijft een contactsport.

“Die vraag houdt ons ook bezig. Wat met de organisatie? De logistiek? Het reizen? We hebben een rondvraag gedaan over de bereidheid van spelers om opnieuw te beginnen trainen onder strikte maatregelen. Zestig procent was positief. Dat verbaast me niet, zij voelen zich meestal gezond en sterk. Alleen heeft elk land een andere aanpak, dus het is niet overal even duidelijk wat er staat te gebeuren.”

Draagt onduidelijkheid ook bij tot die depressieve gevoelens?

“Duidelijkheid is alleszins wenselijk. Ook al is het logisch dat er weken van onzekerheid zijn in deze situatie, we zitten wel in de beslissende weken om knopen door te hakken. Hoe langer spelers thuis blijven en alleen trainen, hoe meer voorbereidingstijd ze straks nodig hebben. Niet vergeten dat de kalender superdruk zal worden de komende maanden. En wat met de voorbereiding op volgend seizoen? Die kun je niet laten aansluiten. Want: deze periode van thuis trainen en psychische druk is géén vakantie. Het wordt nog een grote puzzel de komende weken en maanden.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234