Zaterdag 31/07/2021

PortretDidier Deschamps

De man voor wie elke nederlaag een ramp is: wie is de coach van Frankrijk?

Didier Deschamps aan de zijlijn tijdens de wedstrijd van Frankrijk tegen Hongarije, vorige week.  Beeld AFP
Didier Deschamps aan de zijlijn tijdens de wedstrijd van Frankrijk tegen Hongarije, vorige week.Beeld AFP

Zijn buikspieren zijn spannender dan zijn voetbal. Didier Deschamps, bondscoach van Frankrijk, heeft een hekel aan zijn machiavellistisch imago. Portret van een discrete kampioen die graag in verdedigingsmodus schakelt: ‘Een publiek leven? Mag ik eerst langs de plastisch chirurg?’

In het kamp van Les Bleus kijken de spelers er niet meer van op. Elke ochtend rolt Didier Deschamps zijn yogamat uit. Buigt hij door de knieën en legt hij zich, in plankhouding, op de ellebogen. Chronometer voor hem uit.

“Et attention, geen paar minuten, hé”, getuigt Antoine Griezmann. “Ik neem elke ochtend een massage. Die duurt toch wel 30 tot 40 minuten. Wél, telkens als ik wegga, ligt hij daar nog. Fort.”

Op BFMTV schept de bondscoach op over zijn uithoudingsvermogen: “Ik kan die houding gerust een uur volhouden. (lacht) Ja, een uur. Je suis un peu malade, oui. Een beetje ziek in het hoofd. Als ik ergens voor ga, verval ik snel in excessen. Mijn vrouw kan je daar alles over vertellen.”

Op Instagram toont zijn zoon Dylan wel eens het afgetrainde bovenlichaam van zijn 52-jarige vader, maar zelf loopt Deschamps er minder graag mee te koop: “Mijn gewicht is een trauma uit mijn tijd als voetballer. Ik ben afkomstig uit een regio (tegen het Baskenland, red) waar ze graag eten. Als ik op restaurant nog maar naar een menu kijk, hangen er extra kilo’s aan. Mijn trainer bij Nantes noemde mij destijds ‘de dikke’. Vandaag sta ik nog drie tot vier keer per dag op de weegschaal.”

Didier Deschamps (links) en zoon Dylan (rechts) in Saint-Tropez. Beeld Instagram Dylan Deschamps
Didier Deschamps (links) en zoon Dylan (rechts) in Saint-Tropez.Beeld Instagram Dylan Deschamps

Die twee quotes staan er niet zomaar.

Deschamps is iemand die af en toe vluchtig de gordijnen rond de privésfeer opentrekt, en die vervolgens snel weer dicht snokt. De discretie zelve. “Hij praat zelfs met bekenden zelden over zijn gezin, nochtans zijn alles”, zegt zijn vroegere agent, Jeannot Werth, in een biografie. “Wanneer je met hem op een terras zit en je merkt op dat er een knappe dame langs ons zit, blokt hij het gesprek af: ‘Ik heb thuis een vrouw, dat is meer dan genoeg’.”

De rol die hij als speler vervulde leeft na zijn carrière voort in zijn persoonlijkheid. Hij is de verdedigende middenvelder die beschermt, aanjaagt, organiseert en zelden op de voorgrond treedt. En schopt als het moet. In een confrontatie met de auteur van ‘De twee gezichten van Deschamps’ haalt hij uit: “Heb je een gezin? Wel, ik wens jou toe dat ze nooit een boek over jou zullen schrijven!.”

Passages over de omkoopaffaire bij Marseille uit 1993 blijven hangen, maar nog meer stoort hij zich aan de dopingsuggesties uit zijn periode bij Juventus. En de allusie op een doofpotoperatie rond de bloedwaarden van de Franse nationale ploeg in 1998, toen hij als aanvoerder in eigen land met de Wereldbeker pronkte.

‘Passe-Partout’ leeft naar eigen zeggen met een gerust geweten, maar liever komt hij er niet meer op terug. De beschuldigingen van racisme, in de nasleep van de niet-selectie van Benzema in 2016, plaatst hij in hetzelfde hokje. Een van zijn huizen werd beklad. Zijn familie beschimpt.

Die affaire raakt hem diep. Zonder knipperen kijkt hij vooruit, maar hij vergeet niet. Hij draagt bagage met zich mee.

Persoonlijk leed

In het centre de formation van Nantes, 600 kilometer van zijn thuis in Anglet, ondergaat hij de eerste zes maanden in stilte pesterijen. Hij sluit zich op. Hij huilt op zijn kamer. De oudere talenten hebben het niet begrepen op dat haantje de voorste, dat lichamelijk volgroeid is en in alles de beste is. Die afgunst leert hem dat, door jezelf niet op de voorgrond te plaatsen, jaloezie en afkeer wel bekoelen. Daar wordt de teamspeler geboren.

Als zestienjarige heeft hij als enige binnen Nantes het lef om ploegmaat Marcel Desailly te vertellen dat diens broer in een auto-ongeval is overleden. Ook bij Deschamps hakt persoonlijk leed er hard in. Op zijn negentiende verliest hij zijn beste vriend, oudere broer Philippe. Die komt op 21 december 1987 om wanneer zijn vlucht vanuit Brussel nabij Bordeaux crasht. Toekomstige vrouw Claude verliest enkele dagen later haar vader. Kerst is niet langer Kerst meer. “Ik leef met en zonder”, zegt Deschamps. “Tijd heelt veel, maar vergeten doe je dat niet.”

Hij haalt er niettemin kracht uit. Een perfectionist die alles serieus neemt, stelt zijn vizier nog scherper. Hij jaagt geen dromen maar doelen na. Op zijn 19de is hij aanvoerder bij Nantes. Op zijn 24ste pronkt hij met de Champions Leaguetrofee. Met de Franse nationale ploeg realiseert hij in 1998 en 2000 de dubbel WK en EK, een stunt die hij straks als trainer kan herhalen.

Aanvoerder Deschamps pronkt samen met Laurent Blanc met de Wereldbeker in 1998. Beeld AFP
Aanvoerder Deschamps pronkt samen met Laurent Blanc met de Wereldbeker in 1998.Beeld AFP

Als speler is hij niet de meest begenadigde, maar met zijn toewijding dwingt hij respect af. Hij is de middenman tussen directeurs, technische staf en ploegmaats. Een trainer in een spelersplunje. Hij praat Zidane tactisch bij tijdens de rust. Op het veld schrikt hij er niet voor terug om zelf zaken bij te sturen.

Die betrokkenheid wordt gedreven door zijn afkeer voor verliezen: elke nederlaag is hem ‘un désastre’, een ramp. Als hij met de beelden wordt geconfronteerd van Frankrijk-Bulgarije uit 1993, slaat hij de handen nog altijd voor de ogen. Door een laat doelpunt van Emil Kostadinov missen de Fransen het WK in de VS. Deschamps huilt tranen met tuiten. De eerste en enige keer. Als speler en trainer boekt hij nadien haast overal succes.

Die drive uit zich ook elders. Bij het kaarten slaat hij met de vuist op tafel. Bij het padel durft er wel eens een raket sneuvelen. Ook zoon Dylan heeft afgezien: “Mijn vrouw zei wel eens: ‘Laat hem nu toch winnen’. Maar dat kon ik niet.”

Het is des te opmerkelijker dat de voorzichtige pragmaticus, die enorm veel (tactische) discipline eist, een klik gevonden heeft met de frivole Franse generatie. Die van de blingbling, het gepoch op sociale media en de gekke dansjes. Deschamps heet een charismatische kameleon. Een man die inspireert met zijn woorden en zijn houding.

Kylian Mbappé: “Als je hem op training door de benen speelt, krijg je wel eens een rake opmerking naar je kop: ‘Weet je waar de laatste die dat gedaan heeft nu zit? In een rolstoel.’ En dan lacht hij zich kapot.”

Deschamps: “Ik heb een zoon van hun leeftijd. Een die op dezelfde manier praat en zich op eenzelfde manier gedraagt als mijn spelers. Ik ben voor hen een vader met zijn goeie en minder goeie kanten. Ik probeer hen te begrijpen. Ik hou er niet van om zaken te verbieden. Ik geef vertrouwen en zie fouten door de vingers.”

Sterspeler Mbappé met bondscoach Deschamps. Beeld Pool via REUTERS
Sterspeler Mbappé met bondscoach Deschamps.Beeld Pool via REUTERS

Zijn verleden helpt. Het beste voorbeeld is de episode met het brandalarm tijdens het WK in 2018, na winst tegen Argentinië. Om 3u ’s nachts hangt er in een gang van het spelershotel een dikke rookpluim. Adil Rami heeft het brandblusapparaat leeggespoten. Sirenes gaan af. Pompiers komen ter plaatse.

Wanneer de spelers hun trainer in pyjama zien sloffen, vrezen ze het ergste: “We deden het in de broek. Les gars, on est mort”. Deschamps: “Ik hoorde ze konkelfoezen. ‘We hebben dit allemaal gedaan. Tous ensemble.’”

Verzonken in gedachten ijsbeert Deschamps. “Ik dacht bij mezelf: heb je als speler ooit in gelijkaardige situaties gezeten?” Uiteindelijk kijkt hij zijn spelers met een starre blik aan, zonder een woord te zeggen. Bij het ontbijt, enkele uren later, maakt hij zelfs een grap over. Deschamps: “Het was goed om hen samen te zien. Solidair en verenigd. Ook in hun stommiteiten…”

In de rush naar de wereldtitel is het slechts een bagatel.

Deschamps ziet kritiek vaak als een persoonlijke aanval. Op zijn cleane voetbal. Op zijn machtsgeile trekjes. Franse journalisten ergeren zich bovendien aan zijn ‘langue du bois’, zijn vage antwoorden. Ook op persconferenties brengt Deschamps zichzelf zelden in gevaar.

Met de nodige ironie of soms een vleugje humor praat hij zich overal uit.

Nieuwe tanden

In 2016 krijgt hij in ‘Le Parisien’ de vraag of hij een leven als David Beckham zou kunnen leiden, inclusief fotoshoots aan het zwembad met vrouw Claude.

Deschamps grijnst: “Dan zal ik eerst langs de plastische chirurg moeten passeren. (lachje) De media is mijn wereld niet.”

In de nasleep van de WK-triomf gaan zijn nieuwe tanden wél over de tong.

In een televisieinterview wordt hij erover aangesproken. Als een boer met kiespijn kijkt hij de presentatrice aan, ondertussen tikt hij geïrriteerd met de vingers: “Non, ik heb geen zin om erover uit te weiden.”

Vervolgens praat hij een minuut langs de kwestie: “Het is privé. Het enige wat ik wil zeggen is dat ik als bondscoach van Frankrijk een representatieve functie heb. Ik kan me misschien niet kleden zoals sommige van mijn spelers. (lachje) En ik zie me mezelf geen exotisch kapsel aanmeten. Ik probeer gewoon om mezelf en mijn familie te beschermen. Ik wil zoveel mogelijk impact vermijden.”

Die instelling straalt af. Frankrijk voetbalt naar zijn persoonlijkheid.

null Beeld AFP
Beeld AFP
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234