Zaterdag 01/10/2022

Voor u uitgelegdWinterspelen

De ‘dopingzaak’ rond de Russische megaster Kamila Valijeva (15): een affaire met veel haken en ogen

Kamila Valijeva tijdens de kür in het kunstschaatsen voor teams. Ze is de topfavoriete is voor individueel olympisch goud - als ze mag meedoen. Beeld AP
Kamila Valijeva tijdens de kür in het kunstschaatsen voor teams. Ze is de topfavoriete is voor individueel olympisch goud - als ze mag meedoen.Beeld AP

De megaster van het kunstschaatsen heeft in de aanloop naar Peking een positieve urinetest afgeleverd, zo bevestigt het International Testing Agency (ITA). Of het om bewust dopinggebruik ging, is nog maar de vraag. Kamila Valijeva (15) is ook een concurrente van de Belgische Loena Hendrickx.

Hans Vandeweghe

Er zitten veel haken en ogen aan deze affaire, die aan het licht kwam omdat de medailleceremonie van het nieuwe event kunstschaatsen voor teams was uitgesteld. Die competitie werd, onder meer met de gewaardeerde bijdrage van Valijeva die als eerste schaatster ooit op de Spelen twee viervoudige sprongen in haar kür had neergezet, gewonnen door het Russisch Olympisch Comité. Niet door Rusland, dat als land is gebannen van de Spelen voor… dopingovertredingen..

1. Wat zou Kamila Valijeva hebben genomen?

Trimetazidine of TMZ, een middel dat in Europa en meer nog in Oost-Europa vaak wordt gebruikt tegen angina pectoris of hartbeklemming. Daar zal zij op haar leeftijd en haar conditie geen last van hebben en als ze het daadwerkelijk heeft genomen, was het te doen om de positieve effecten op de bloedcirculatie. Trimetazidine zou de uithouding bevorderen. Met de nadruk op zou. Er zijn ook studies die aantonen dat het bij gezonde mensen niks doet.

In die optiek hoort TMZ eerder thuis bij de middelen als Meldonium (waar tennister Maria Sjarapova ooit voor werd geschorst). In de praktijk levert de bestraffing ook nooit vier jaar op.

2. Waarom was er een maand na het EK geen duidelijkheid over deze zaak?

Misschien omdat het labo zelf traag was met rapporteren. Misschien omdat het labo zelf twijfelde aan wat ze hebben gevonden. Misschien omdat de bond heeft getalmd uit schrik voor dure processen en de hele affaire al door advocaten is geclaimd. Maar gisteren bevestigde het International Testing Agency (ITA), bevoegd voor de dopingcontroles tijdens de Olympische Winterspelen, dat Valijeva eind december een positieve dopingtest afgelegd.

3. Wat weten we over TMZ in de sport?

Niet veel. Het is bijvoorbeeld niet goedgekeurd voor gebruik in de Verenigde Staten en vooral een middel dat in Oost-Europese landen wordt gebruikt, en daar net als Meldonium onterecht wordt afgedaan als een soort voedingssupplement. Het werd door het Wereld Antidopingagentschap WADA in 2014 op de lijst met verboden middelen gezet.

De Chinese zwemmer Sun Yang kreeg er ooit drie maanden schorsing voor en de Russische bobsleester Nadezhda Sergejeva werd er op betrapt in PyeongChang in 2018. Sergejeva kreeg een schorsing van amper acht maanden en is in Peking weer aanwezig. Gisteren reed ze de eerste trainingen in de eenmansbob. Een Amerikaanse zwemster ten slotte, Madelyn Cox, kreeg eerst twee jaar en in beroep zes maanden toen ze kon bewijzen dat de TMZ die bij haar was gevonden van een besmette vitamine kwam.

4. Wat zijn de uitwegen voor Valijeva en de Russen?

Vooral de Russen moeten hopen op een gunstige uitkomst want zij staan onder curatele en mogen tot 2023 niet als land op de olympische competities aantreden.

Eerste mogelijkheid: de aanwezigheid van TMZ kan erg miniem zijn geweest, wat kan wijzen op een vervuild supplement.

Tweede uitweg: TMZ kan ook worden gevonden als afbraakproduct van Lomerizine, een middel tegen migraine dat is toegestaan. Op 21 december 2020 stuurde het WADA daarvoor een technical letter waarbij werd verordonneerd om bij het vinden van TMZ ook te checken of Lomerizine wordt gedetecteerd.

Derde en minder gunstig scenario: Kamila Valijeva heeft het middel gekregen en geslikt zonder zelf te beseffen dat ze iets fout deed. In dat geval wordt ze licht gestraft en zal ook het team rond haar worden onderzocht.

5. Hoe moet het nu verder?

De complexiteit van deze affaire zit hem in de timing. Wellicht is de test afgenomen onder auspiciën van de International Skating Union (ISU) en behoort dit niet tot de pre-olympisch dopingprotocol, wat het dus een ISU-zaak maakt. Of er komt snel klaarheid en dan weten we of Kamila Valijeva aanstaande dinsdag en woensdag schaatst en al of niet de topfavoriete is voor olympisch goud. Of er komt geen duidelijkheid, omdat de zaak te complex en te juridisch is geworden en de competitie gaat door onder voorbehoud.

De 15-jarige Russin werd in eerste instantie door haar nationale dopingagentschap geschorst maar die schorsing werd weer opgeheven, waardoor ze startrecht verkreeg voor de Olympische Winterspelen. Maar mogelijk zal haar toch de deelname worden ontzegd want het Internationaal Olympisch Comité (IOC) besliste in beroep te gaan tegen de vrijspraak. Het Internationaal Sporttribunaal TAS moet zich voor 15 februari uitspreken want dan begint de individuele competitie bij de vrouwen.

Inmiddels zijn de medailles van het teamevent wel nog niet uitgereikt. Het is ook onzeker of dat met de medailles van het kunstschaatsen bij de vrouwen zal gebeuren. Verwacht wordt dat de Russen alles uit de kast zullen halen om hun ster en de reputatie van het sportland Rusland te vrijwaren van een nieuw schandaal, nu in Peking, en ook na de Spelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234