Zondag 12/07/2020

Kim Clijsters

‘Bij elke andere speelster zou ik zeggen: het is mission impossible. Maar niet bij Kim’

Beeld Photo News

De comeback van Kim Clijsters is een feit. Geen sinecure, als 36-jarige moeder van drie kinderen en na zeven jaar inactiviteit. En leek Clijsters’ getergde lichaam na haar vorige afscheid al niet met haken en ogen aan elkaar te hangen? ‘Als ze na een verloren match met haar zoontje skypet en hoort dat hij haar mist, zal ze zich dan afvragen: ‘Waar ben ik in godsnaam mee bezig?”

De carrières van Dominique Monami (46) en Sabine Appelmans (47) liepen op hun laatste benen toen die van Kim Clijsters zich als veelbelovend aankondigde. “We hebben elkaar nog net gekruist”, herinnert Monami zich. “Haar eerste WTA-toernooi won ze door mij te kloppen in de finale. Een paar maanden later versloeg ik haar op de Australian Open. (Fijntjes) Daarmee was dat rechtgezet.” Appelmans: “Mijn laatste jaar was haar eerste, we hebben vaak samen getraind. En als coach van de nationale selectie heb ik haar nog tot haar eerste comeback kunnen bewegen (Clijsters stopte een eerste keer in 2007, maar keerde terug van 2009 tot 2012, red.)” Nu is er een tweede comeback, maar die hadden beide tenniscoryfeeën níét zien aankomen.

Dominique Monami: “Ik was compleet verrast. De emoties, de adrenaline, de kick van het winnen: ik begrijp wel dat ze die dingen mist. Maar ze heeft drie kinderen en met haar tennisschool heeft ze ook op professioneel vlak iets opgebouwd. Ze hoeft niks meer te bewijzen. Waarom zou ze dan in godsnaam terugkeren? Justine (Henin, red.) heeft ook kinderen en een academie, maar toen ik haar onlangs sprak, hoefde ze geen seconde na te denken: ‘Nóóit keer ik nog terug.’”

Sabine Appelmans: “Ik kreeg kippenvel toen ik het nieuws vernam: wauw! Kim heeft altijd gezegd dat haar gezin na haar tennisloopbaan op de eerste plaats zou komen. En dat ze Brian (Lynch, haar man, red.) zou bijstaan in zijn carrière als basketbalcoach. Maar goed, blijkbaar is de goesting om te tennissen sterker. Ik begrijp dat: overal waar ze komt, zal ze in de watten worden gelegd. Iedereen zal blij zijn haar terug te zien. Uiteraard is dat leuker dan boodschappen doen met zeurende kinderen (lacht).”

Monami: “Weet je, Kim heeft een heel andere mentaliteit dan de meeste Belgen. Haar ouders waren sporters en haar man is een Amerikaan. Die zeggen sneller: 'Waarom niet?' Wij zijn nuchterder: 'Hm, toch maar niet.'”

Appelmans: “Ik erger me soms aan die Belgische 'voetjes op de grond'-mentaliteit. Ik vind het knap dat Brian zegt: 'Als dit is wat je wil: doe maar!' Het is de Amerikaanse way of life: doen waar je zin in hebt en je niets aantrekken van wat anderen denken. Had ik dat destijds ook maar wat meer gedaan.”

Steven Martens: ‘Kim heeft één groot voordeel: overal waar ze komt, is ze de publiekslieveling. Haar naturel en flair zijn nog steeds intact.’Beeld Thomas Sweertvaegher

Steven Martens was tenniscoach en coördinator van het opleidingscentrum van de Vlaamse Tennisvereniging toen de jonge Clijsters er haar opleiding genoot. Later had hij haar als Fed Cup-coach onder zijn hoede. Tegenwoordig is Martens technisch directeur van de wereldvoetbalbond FIFA en verdeelt hij zijn tijd tussen Zwitserland en België. Over Clijsters wil hij zich per hoge uitzondering nog eens uitspreken.

Steven Martens: “Ik bespeur een stukje onvervuld verlangen. Bij de FIFA heb ik samengewerkt met Marco van Basten, bij wie een blessure een abrupt einde maakte aan zijn voetbalcarrière. Hij zei me: na je carrière zul je nooit meer zo hard in iets uitblinken als voordien als sporter. Wanneer je stopt, ben je eerst blij dat je van de druk af bent. Maar dan komt de twijfel: wat nu?

“Het is mij altijd opgevallen hoe Kim van jongs af aan al bezig was met het einde van haar carrière. Ze sprak er vaak over. Ook Lei (haar in 2009 overleden vader, red.) zinspeelde er geregeld op: ‘Voor mij hoeft ze niet zolang door te gaan, hoor.’ De optie om snel te kappen met de sport, was er altijd al. En effectief: toen ze de eerste keer haar racket opborg, was ze maar 24 jaar. Wie zo jong stopt, doet dat niet impulsief.”

Ook op haar huidige comeback broedde ze al langer, liet zus Elke uitschijnen: ‘Ik merkte al een paar jaar dat Kim moeilijk haar draai vond. Zonder sportieve ambitie, zonder erkenning ook, zonder de kick van wedstrijden te winnen. Ze besefte dat ze iets miste.’

Dat vermoedt ook sportpsycholoog Jef Brouwers: ‘Stoppen betekent verliezen. Atleten verliezen hun raison d'être en gaan op zoek naar iets wat hun weer levensvreugde schenkt.’

Justine Henin, generatiegenote van Clijsters, hintte dan weer op haar verknochtheid aan het wereldje. ‘Ik was verrast zoals iedereen, maar Kim heeft altijd van de sport en het leven op het tenniscircuit gehouden, van het reizen en mensen ontmoeten. Ik vermoed dat ze dat leven erg gemist heeft.’

Herkenbaar?

Monami: “Ik heb het nóóit gemist. Ik wilde voor mijn 30ste moeder worden, liefst van een dochter, en iets totaal anders gaan doen. Dat is gelukt. Ik had na de bevalling kunnen zeggen: ik pik de draad weer op. Ik was nummer achttien van de wereld toen ik stopte en zou zonder problemen weer in de top dertig geraakt zijn. Maar het was een afgesloten hoofdstuk. Twee jaar lang heb ik geen tennisracket aangeraakt. Ik zocht een nieuwe uitdaging en dat vraagt tijd. Daarom vallen zoveel atleten in een zwart gat. Omdat ze diezelfde intense emoties niet terugvinden in het dagelijkse leven. Zelfs de emoties bij de geboorte van een kind kunnen daar niet tegen op.”

Appelmans: “Ik weet wat ik er al die jaren voor heb moeten doen en hoe zwaar het is. Dat volstond om nooit een terugkeer te overwegen. Ik heb ook nooit zoveel liefde voor het tennis gevoeld als Kim. Voor Dominique en mij was het onze job. Een opgave. Iets dat we tot ons 30ste zouden doen. Daarna zou het echte leven beginnen: ‘Oef, blij dat we ervan af zijn!’

“Herinner je je de beelden waarin papa Lei de 5-jarige Kim vraagt wat ze wil als hij de Gouden Schoen wint? ‘Een tennisplei’, antwoordt ze. Dat vat het helemaal samen. Het tennismilieu was haar biotoop. Wij waren backstage op onze hoede in de players’ lounge, Kim niet: als 15-jarige al stapte ze onbevangen op iedereen af. Zelfs de zussen Williams, naar wie wij als verlamd opkeken, schrikten haar niet af. Kim maakte plezier en was altijd in voor een grap. Dat maakte haar zo geliefd. Dat ze daar nu naar terugverlangt: ik snap dat.”

Dominique Monami: ‘Toptennis gaat gepaard met intense emoties. Zelfs de emotie bij de geboorte van een kind kunnen daar niet tegen op’.Beeld Thomas Sweertvaegher

Monami: “Ik heb het altijd een oppervlakkige wereld gevonden, waarin ik me nooit helemaal thuis heb gevoeld. Net als Justine focuste ik me op mijn werk. Ik zag het tennis als een bedrijf, met fijne en minder fijne collega's. Vriendinnen maken was uit den boze, want dat zou ten koste van mijn spel gaan. Speel maar eens tegen iemand met wie je close bent.

“Van zulke emoties heeft Kim nooit last gehad. Ze heeft tegenstanders nooit als vijanden gezien – Kuznetsova is nog altijd een goede vriendin. Doordat ze die kunst als geen ander beheerste, zal ze snel haar draai weer vinden.”

Appelmans: “Ik sprak haar vorig jaar op Roland Garros. Ze speelde er exhibitiewedstrijden in de Legends Tour, een soort veteranencircuit, maar aan alles zag je dat ze nog te goed was. De meeste spelers nemen na hun pensioen zelden nog een racket vast, terwijl Kim nog in haar eigen academie stond te spelen tegen iemand als Kimmer Coppejans, toch de Belgische nummer vier bij de mannen.

“Als commentator vond ze geen bevrediging, ook al werd ze vaak door internationale zenders gevraagd. Ze voelde de afstand met de speelsters, je staat tenslotte aan de andere kant, en dat vond ze niet fijn: ze sparde nog te graag met hen. Volgens mij voelde ze zich nog het meest van al speelster.”

Maar wel één die zeven jaar uit competitie is geweest. Hoever mogen de ambities dan nog reiken?

Appelmans: “Kim heeft zichzelf vaak onderschat. Ze had er een handje van weg om de verwachtingen te temperen: ‘Denk je dat ik kan winnen?’ Ze dekte zich voortdurend in, ook al wist ze verduiveld goed wat ze waard was: je wordt geen nummer één van de wereld als je dat zelf niet heel hard wilt. Volgens mij voelt ze dat ze nog altijd meekan met de besten. Ze laat haar man en drie kinderen niet achter om wat aan te modderen.”

Martens: “Toch geloof ik niet dat ze Serena Williams achterna wil en vindt dat er nog een grand slam bij moet op haar palmares. Het tennisbeest in Kim is altijd springlevend gebleven, maar het idee dat ze opnieuw móét presteren, verandert alles. Want net dát is ze destijds blijkbaar toch beu geraakt. Ik sluit niet uit dat ze er vrede mee heeft dat ze de ene keer wel competitief zal zijn, de andere keer niet. Door haar levenservaring zal ze dat ook kunnen plaatsen. Wat niet wegneemt dat het pijn zal doen mocht ze op matchpunt staan en het niet kunnen afmaken.”

Sabine Appelmans: 'Kim heeft haar lichaam altijd goed onderhouden. Ik ben zeker dat haar vorm tien keer beter is dan die van een heleboel magere speelsters'Beeld Thomas Sweertvaegher

STRAMME SPIEREN

Toen ze in 2012 een punt zette achter haar eerste comeback, voor wat toen het definitieve afscheid leek, omschreef jij dat als ‘het einde van een tijdperk’. Je wist ook waarom: ‘Het is duidelijk dat haar lichaam het niet meer aankan.’ Waarom zou dat gehavende lichaam nu wél standhouden?

Martens: “Terechte vraag. Vooral omdat er nog twee kinderen bij zijn gekomen en een tweede comeback altijd moeilijker is. Vanaf onze vroege twintigerjaren wordt alles aan ons lichaam wat minder. Rond ons 33ste à 34ste ondergaan we zelfs een heuse verouderingsspurt. Dat zie je ook bij voetballers: ze worden wat trager, raken sneller geblesseerd en revalideren langer. Kim ontsnapt daar niet aan. Haar grote probleem wordt niet om één wedstrijd een hoog niveau te halen. Wel om de spieren en de gewrichten snel te laten recupereren waardoor ze dat niveau vier à vijf wedstrijden kan volhouden.

“Daarom was mijn eerste reactie er één van voorbehoud: ‘Er is nog werk aan de winkel.’ De rol van Sam (Verslegers, Clijsters’ osteopaat, red.) wordt nóg belangrijker dan tijdens haar eerste comeback.”

Appelmans: “Puur op basis van atletisch vermogen en talent leunt Kim nog altijd aan bij de top tien van de wereld. Ik zie wel enkele talentvolle meisjes, maar ze missen ervaring en begeven vaak onder de druk. Daar heeft Kim nooit last van gehad. Ze is een supertalent, anders kun je niet verklaren dat ze na haar eerste zwangerschap en zonder al te grote verwachtingen nog grand slams won.”

Monami: “Ik heb al mensen op straat horen zeggen dat ze dat nu weer gaat doen. O, dacht ik, jullie staan wel erg ver van de realiteit! Positief is alvast dat het circuit nog altijd wordt gedomineerd door het powertennis dat zij altijd heeft gespeeld. Bianca Andreescu, bijvoorbeeld: dat is krek Kim Clijsters. Maar ik betwijfel of Kim fysiek opgewassen zal zijn tegen al dat jonge geweld. Kim is een moeder van drie kinderen en dat zie je: er moesten nog enkele kilo’s af.”

Appelmans: “Door haar lichaamsbouw komt ze snel bij. Als tiener mocht ze daardoor niet aan krachttraining doen: ‘Ik ben nú al te sterk’, lachte ze dan. Nu, ze heeft niet alleen van nature een sterk en lenig lichaam, ze heeft het ook altijd goed onderhouden. Ze doet bijvoorbeeld aan yoga. Ik ben zeker dat haar vorm tien keer beter is dan die van een heleboel magere speelsters.”

Toch lijkt het aannemelijk dat ze vaker zal verliezen dan vroeger. Zal haar dat niet frustreren?

Monami: “Ik heb altijd moeten lachen als gezegd werd dat Kim een nederlaag kon relativeren. Dat kan ze namelijk níét. Die keer dat ik van haar won, had ze 't heel lastig. Maar tegenover de buitenwereld weet ze dat goed te verbergen.”

Appelmans: “Het zal me benieuwen of ze het ook na een paar verliespartijen nog leuk zal vinden. Bij haar eerste comeback won ze meteen een grand slam: dat zal nu niet gebeuren. Ik hoorde Carl (Maes, haar mentor, red.) zeggen dat het al een ongelooflijke prestatie zal zijn als ze de tweede week van een grand slam bereikt. Dat kan kloppen, want er zijn tien à vijftien speelsters van wie ik denk: om die te kunnen verslaan, zal ze serieus wat boterhammen moeten eten.

“Bij elke andere speelster zou ik zeggen: het is mission impossible. Maar Kim is nooit helemaal gestopt. Toen ze als toernooidirecteur van de Diamond Games in Antwerpen tegen Andrea Petkovic speelde (in 2015, red.), haalde ze nog altijd een goed niveau, net als in haar exhibitiewedstrijd tegen Venus Williams vorig jaar op Wimbledon.”

Monami: “In 2018 heb ik in Brussel nog één keer een exhibitiewedstrijd gemengd dubbel tegen haar gespeeld. Zwáár, hoor! (lacht)

Appelmans: “Echte wedstrijden zijn natuurlijk nog wat anders, maar Kim kan als geen ander in the zone komen en die knop omdraaien. In het begin van haar carrière lag ze eens in de players’ lounge op de bank naar een film te kijken – een blètfilm (lacht). Ze was pas ziek geweest en haar coach keek bezorgd: ‘Ga je spelen?’ Waarop zij: ‘Goh ja, zeker?’ Ze won: 6-0 en 6-1! Zonder opwarming of stretching, tegen een speelster uit de top tien. Bam, verpletterd! Ik geloofde mijn ogen niet.”

Opvallend is dat ze tijdens haar eerste comeback, die duurde van 2009 tot 2012, het succesvolst is geweest: drie van haar vier grand slam-titels dateren uit die periode.

Monami: “Omdat ze door het moederschap beter kon relativeren. Een andere verklaring heb ik niet. Amélie Mauresmo heeft het eens mooi verwoord: 'Een tenniscarrière is als een rollercoaster. Je stapt in, draait almaar rondjes en pas wanneer hij tot stilstand komt, besef je: wanneer heb ik eigenlijk genoten?' Je carrière slorpt je zodanig op dat je geen afstand kunt nemen.”

Appelmans: “Kim is goed in het vinden van balans. Na een verloren match is ze slechtgezind, maar dat gaat snel over. Ook nu wordt dat haar grote troef: the sky is niet langer the limit. Nee, de reis is belangrijker dan het doel. Een verloren tennismatch wordt een pak minder erg als thuis één van je kinderen ziek in bed ligt.”

Op Instagram begeleidde ze haar comeback met de intrigerende vraag: 'Kan ik tegelijk een liefhebbende moeder en de best mogelijke tennisspeelster zijn?' Heeft ze een statement willen maken?

Monami: “Nee, dat had ze met haar eerste comeback al gedaan. Toen al heeft ze bewezen dat je beide kunt combineren. Ze ging zelfs verder en deed iets wat tot dan volslagen ondenkbaar was: ze nam Jada (haar dochter, red.) mee op het circuit. Dat ging er bij mij niet in. Ik heb altijd gevonden: of je tennist, of je kiest voor je familie. Vandaag doen steeds meer speelsters het en dat is Kims verdienste: zij heeft het taboe over het moederschap in het tennis mee doorbroken.”

Appelmans: “Ik ben zeker dat Kim voor Serena Williams een insipratiebron is geweest.”

Monami: “De voorbije maanden heeft ze vooral in België getraind en was ze elke avond bij haar gezin. Nu zit ze in het buitenland. Tussen de toernooien door zal ze niet naar huis terugkeren en makkelijk anderhalve maand weg zijn. Hoe zullen haar kinderen, en vooral de jongste dan, daarop reageren? Of zijzelf? Beeld je in dat ze vanuit haar hotelkamer met haar zoontje zit te skypen, die zegt dat hij haar mist, vlak nadat ze een wedstrijd heeft verloren. Zal ze zich dan afvragen: ‘Waar ben ik in godsnaam mee bezig?’”

Moet het vrouwentennis hopen dat ze het niet té goed doet? Een 36-jarige die de tegenstand naar huis speelt na er zeven jaar tussenuit te zijn geweest: goede reclame zou het niet zijn.

Appelmans: “Zijn Federer en Nadal dan slechte reclame voor het mannentennis? Kijk, het algemene niveau bij de vrouwen is er niet geweldig op vooruitgegaan, anders stond Serena niet meer aan de top. Maar die top is wel veel breder geworden. Er zijn nu twintig speelsters met een erg hoog niveau, vroeger slechts een paar. Cori Gauff is amper 15, maar nu al een verbeterde versie van Serena. Die is écht goed. Net als Amanda Anisimova, trouwens.”

Dominique Monami: ‘Ik heb altijd moeten lachen als gezegd werd dat Kim een nederlaag kon relativeren. Dat kan ze namelijk niét.’Beeld BELGA

Martens: “Een brede top is niet per se een goede zaak. In het vrouwentennis duiken om de haverklap nieuwe namen op, wat wijst op een gebrek aan dominantie. Dan geldt een aloude sportwet: zonder uitgesproken favorieten is een sport niet interessant.

“Mocht Kim hier en daar een grote match winnen, zal dat het imago van het vrouwentennis niet aantasten. Ook niet als ze een toernooi lang topprestaties levert. Maar om in de top vijf te raken, moet ze vijftien toernooien per jaar spelen. Dat gaat ze niet doen.”

Monami: “Over Serena Williams wordt ook gezegd dat zij het vrouwentennis geen goed doet, maar daar ben ik het volstrekt mee oneens: Serena is een topatlete. Een béést, met granieten benen en een ijzeren trainingsdiscipline.

“Het zou raar zijn mocht Kim meteen Roland Garros winnen. Maar dat verwacht ik niet. Bij haar vorige comeback won ze ook niet meteen alles, tot haar titel op de US Open. Volgens mij is dát wat Kim nodig heeft: de kick van de grand slams. Roland Garros en Wimbledon komen te vroeg, maar het zou me niet verbazen mocht de US Open in september stiekem haar eerste belangrijke doel zijn. Hardcourt is altijd haar favoriete ondergrond geweest en de US Open blijft iets speciaals: ze won dat toernooi drie keer.”

Appelmans: “Bij haar vorige comeback zei ik tegen mijn man: ‘Ze gaat de US Open winnen, ik zou er beter geld op inzetten.’ Ik heb het niet gedaan, helaas. En nu durf ik het niet, omdat ik niet zo zeker ben. Toch zou ik haar niet afschrijven voor Roland Garros. Kim is altijd een goede gravelspeelster geweest. Volgens mij maakt ze zeker kans in Parijs, omdat ze meer variatie en finesse in haar spel legt dan al die meisjes die alleen maar hard kunnen slaan.”

VLOGGEN

Zo spontaan ze doorgaans is, zo strak geregisseerd was haar comeback. Het productiehuis De Mensen bleek haar maanden voor de bekendmaking al te volgen voor een documentaire. Communiceren deed ze alleen via haar eigen socialemediakanalen of zorgvuldig uitgekozen buitenlandse media. Het leek wel afgekeken van Vincent Kompany.

Martens: “Nu noem je twee van de sympathiekste mensen die ik ken (lachje). Mijn dochter kijkt naar YouTube-vloggers. Traditionele televisie en kranten hebben afgedaan bij haar generatie. Kims communicatie past in die tijdsgeest: atleten nemen de regie zelf in handen.”

Appelmans: “Kim heeft de publiciteit altijd geschuwd. Tv-programma's liet ze aan zich voorbijgaan – tenzij Koen Wauters belde, met wie ze goed bevriend was (lacht). Ze voelde zich niet op haar gemak op tv, waar ze onder zo’n dikke laag schmink niet zichzelf kon zijn. Maar zo’n documentaire is wat anders: ze hoeft er niets speciaals voor te doen. Ik denk dat het een fraai aandenken moet worden voor haar kinderen later. Maar wees maar zeker dat het op haar voorwaarden zal gebeuren: Kim heeft altijd graag controle gehad.”

Monami: “Toch zal ze opnieuw moeten leren leven met journalisten. Natúúrlijk stond er iemand haar de ochtend na haar aankondiging aan de schoolpoort op te wachten toen ze haar kinderen naar school bracht. Je maakt een filmpje dat inslaat als een bom. Dan kun je niet zeggen: ‘Sorry, geen interviews.’ Haar papa heeft haar altijd afgeschermd. Hij stond in de frontlinie en was de slechterik. Manager Bob Verbeeck heeft die rol nadien overgenomen en nu doet haar nieuwe management dat. Allemaal goed en wel, maar het is geven en nemen. Ze had beter interviews gegeven.”

‘Kim voelt dat ze nog meekan met de besten. Ze laat haar man en drie kinderen niet achter om zomaar wat aan te modderen.’Beeld Photo News

Is ze bang om af te gaan?

Monami: “Dat ligt niet in haar aard. Kim is altijd positief. Ze is zich ervan bewust dat het kan mislopen. Maar ze zal vooral gefocust zijn op wat ze moet doen om te slagen.”

Stel dat het een comeback in mineur wordt: zal dat afbreuk doen aan haar renommee als tenniskampioene?

Monami: “Misschien bij de jonge generatie, die haar vroeger nooit aan het werk heeft gezien. Maar niet bij ons: wij zullen ons het beste uit haar carrière blijven herinneren. Die comeback doet ze voor zichzelf, niet om anderen te plezieren. Wie zijn wij dan om er een oordeel over te vellen? Het is háár leven, háár keuze. En hoe het ook uitdraait: het zal nooit afbreuk doen aan de kampioene en de topvrouw – een vrouw met bállen, zeg ik altijd – die ze is.”

Martens: “Kim heeft één groot voordeel: overal waar ze komt, is ze de publiekslieveling. Haar naturel en flair zijn nog steeds intact, dat beeld gaat nooit kapot. Zelfs als ze straks vaker dan haar lief is verliest, zal ze al strijdend en met ieders sympathie ten onder gaan.”

Appelmans: “Kim is altijd meer geweest dan een tennisspeelster. Ze was geliefd omdat ze goed kon tennissen, maar vooral om wie ze is. Dat zal zo blijven.”

© Humo

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234