Vrijdag 18/06/2021

ReconstructieEurostadion

België had vandaag de EK-openingsmatch moeten organiseren, maar kreeg geen stadion gebouwd

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Het EK gaat vandaag van start. Met stadions over heel Europa, behalve in België. Het Eurostadion kwam er nooit. Hieronder leest u hoe grootheidswaanzin, onkunde en politieke spelletjes de stadionhoop hebben begraven. En ook waarom de voetbalbond vreest voor een herhaling van dat scenario.

5 december 2017. Premier Charles Michel loopt rood aan tijdens de partijtop van MR. De UEFA staat op het punt om Brussel te schrappen van de lijst met gaststeden voor het EK voetbal. Heel Europa lacht met België, en dat straalt af op de premier.

“Het dossier is vanaf het begin verprutst door amateurs”, buldert Michel. Alain Courtois, Brussels schepen van sport, mag zich aangesproken voelen. Hij is samen met Open VLD-collega Guy Vanhengel (Brussels minister van Financiën en Begroting) de belangrijkste politieke trekker van het Eurostadion geweest.

“Vanhengel kan je weinig verwijten”, zegt een bron die jaren meegewerkt heeft aan het dossier. “Hij was zeer goed geïnformeerd, was op elke vergadering aanwezig. Maar hij is tegengewerkt.”

We contacteerden Courtois om vandaag zijn kant van het verhaal te doen. Hij bedankte. “Ik heb geen zin meer om me in het debat te mengen. Het is te laat. Het is weg.”

***

Het klonk zo mooi. Een fonkelnieuw stadion voor 60.000 fans, in het centrum van het land, vlak naast de Brusselse ring. De UEFA zag het Eurostadion niet alleen door de naam als een topkandidaat voor de openingswedstrijd van het EK. In totaal zouden er drie groepswedstrijden en een kwartfinale in kunnen plaatsvinden. Fantastisch voor het imago van de hoofdstad en bij uitbreiding het hele land, zei Vanhengel tijdens een debat in het Brussels parlement. “En met de hand op het hart: het stadion zal de belastingbetaler niks kosten.”

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Die uitspraak werkte als een rode lap op een stier bij de oppositie. Stelselmatig kwamen er nieuwe cijfers naar boven. Ghelamco kreeg de erfpacht van de gigantische lap grond aan Parking C voor 1 symbolische euro. Voor een bouwgrond die bij een vrije verkoop gemakkelijk 45 miljoen waard was. Ghelamco mocht op een ruime grond naast het stadion zelf ook kantoorruimten bouwen. “De erfpacht kost de burger niéts”, zei Vanhengel daar over.

Er waren daarentegen wel een pak kosten die de overheid rechtstreeks zou moeten maken. Brussel beloofde gedurende dertig jaar 4,1 miljoen euro betalen voor 1.000 zitjes (plus 1.000 zitjes aan 25 procent van de prijs). De Brusselse en Vlaamse regering zouden samen ook nog 80 miljoen in de parking pompen. Dat allemaal samen was goed voor meer dan 200 miljoen euro belastinggeld.

In liberale hoek bestrijden ze die bedragen niet. Met een belangrijke nuance: “Ghelamco wilde zelf de parking financieren en exploiteren. Maar Vanhengel wilde dat de overheid erin investeerde, omdat het op termijn net geld zou opleveren.”

***

Er schortte nog wel meer aan het project Eurostadion. Paul Gheysens is een zakenman die bereid was een paar honderd miljoen te investeren, maar uiteraard wilde hij daar rendement op. Dus volstond het niet om het stadion enkel te openen voor een handvol wedstrijden van de nationale ploeg en een verdwaald concert van U2.

In de oorspronkelijke plannen zou Anderlecht daarom het stadion huren. Daar bestaat zelfs een principeakkoord over. Dat een stadion van 60.000 toeschouwers weleens te groot kon zijn voor een ploeg die met moeite 25.000 fans op de been bracht, werd snel weggewuifd door Philippe Colin, de hoofdverantwoordelijke van de onderhandelingen. En dat het Eurostadion meer oppervlakte in beslag nam dan Camp Nou of Bernabeu, of de VIP-loges zich op de derde ring en op tientallen meters van het veld bevinden? Het passeerde, want: “Het is toch een prachtig stadion.”

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Een bron die dicht bij het dossier stond, parafraseert de woorden van Charles Michel. “Het Eurostadion is stukgelopen op amateurisme. Vanuit de politiek, maar ook vanuit Anderlecht.”

Pas toen Jo Van Biesbroeck aan boord kwam als COO van Anderlecht, trok paars-wit vrijwel meteen de stekker uit de onderhandelingen met Ghelamco. Meer dan 9 miljoen euro huurgeld per jaar, voor een stadion dat niet van de club is: waanzin, vond hij.

Officieel wil Anderlecht nog steeds niet reageren. Het dossier is nog niet voor de volle honderd procent juridisch afgesloten. Een insider benadrukt wel dat paars-wit aan een gewisse dood is ontsnapt door af te haken voor het Eurostadion. “De cijfers waren al bloedrood. Daar kwam corona bij. Als Anderlecht in het Eurostadion was gestapt, was het nu failliet geweest.”

Gheysens zelf probeerde eind 2017 een oplossing voor de impasse te forceren door een bod te doen op Anderlecht. Als hij eigenaar was, zou hij het stadion van zichzelf kunnen huren. Zijn bod (een waardering van 91 miljoen) was ook financieel het meest aantrekkelijke. En toch koos de Raad van Bestuur voor het lagere bod van Marc Coucke (60,5 miljoen voor 74 procent van de aandelen). Volgens onze informatie waren het vooral dochters Claire en Julie Vanden Stock die absoluut geen deal wilden met Gheysens. Die bleef achter met lege handen. En een leeg stadion.

***

Politici die de mist ingaan. Een kwade belastingbetaler. Geen huurder. We zouden bijna vergeten dat er uiteindelijk zelfs nooit een bouwvergunning is goedgekeurd voor het Eurostadion. Een niet-gebruikte buurtweg in Grimbergen blokkeerde de boel eerst. Daarna weigerde Vlaams minister van Openbare Werken Ben Weyts (N-VA) twee lappen grond te verkopen. Het regende negatieve adviezen vanuit de gemeente Grimbergen en Vlaanderen. De rapporten voor milieu en mobiliteit waren ook niet mals.

Nog voor Vlaams minister van Omgeving Joke Schauvliege (CD&V) definitief de vergunningsaanvraag voor het Eurostadion weigerde, had de UEFA zelf de stekker eruit getrokken. “Door het falen van het Eurostadion, voldoet Brussel niet aan onze voorwaarden”, zei UEFA-baas Alexander Ceferin zichtbaar geïrriteerd.

Ben Weyts / Joke Schauvliege. Beeld Photo News
Ben Weyts / Joke Schauvliege.Beeld Photo News

Maar waar zat de voetbalbond al die tijd? Steven Martens, in 2013 nog de grote initiator van de stadiondroom van 2020, moest in 2015 vertrekken als CEO van de KBVB. Een van diens grote tegenstanders was Bart Verhaeghe, later vice-voorzitter van de bond. Verhaeghe was één van de grootste critici van het Eurostadion.

Na het vertrek van Steven Martens verloor de voetbalbond zijn interesse. Koen De Brabander was kortstondig CEO, maar blonk uit in desinteresse. In een finale meeting met UEFA zei hij er “enkel te zijn om te luisteren”, in plaats van een slotpleidooi te houden voor uitstel van de deadline.

Een ex-werknemer vat het zo samen: “Aan de start zaten zes partijen in dezelfde roeiboot. Als er drie stoppen met roeien, geraak je misschien nog aan de andere kant. Maar als er nog een paar de andere kant op beginnen sturen, draai je alleen maar cirkels.”

***

Los van de politieke warboel en de internationale imagoschade, heeft het Eurostadionfiasco deze zomer ook een impact op het veld. Bondscoach Roberto Martínez zucht: “Engeland kan misschien zes wedstrijden in Wembley spelen. Wij geen enkele. Dat kan de uitkomst van een toernooi bepalen.”

Peter Bossaert, CEO van de voetbalbond, treedt z’n bondscoach bij. “Rusland, Denemarken: dat worden héksenketels. Dat is een onwaarschijnlijk competitief nadeel.”

En ook op langere termijn bezorgt het stadiondebacle de voetbalbond kopzorgen. België heeft zich samen met Nederland en Duitsland kandidaat gesteld voor het WK voor vrouwen in 2027. “We zouden drie gaststeden hebben. Maar ook daar hebben we goede infrastructuur voor nodig.”

Het Eurostadion zal daar dus niet bij zijn. De voetbalbond zet in de plaats daarvan in op een verbouwing van het Koning Boudewijnstadion. Drie jaar geleden presenteerde de KBVB nog met toeters en bellen hun plannen voor een ‘Golden Generation Stadium’. Dat moest die in 2022 klaar moest zijn. Het is nu midden 2021 en het lijkt windstil.

Peter Bossaert. Beeld BELGA
Peter Bossaert.Beeld BELGA

Bossaert: “2022 was misschien wat ambitieus. Maar die persconferentie was ook voor een stuk een signaal naar de politiek. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië hadden we de steun van alle politieke partijen. Alleen hebben we dan lang zonder regering gezeten, daar is heel wat tijd verloren gegaan. Zoals veel andere dossiers, is dat van het Golden Generation Stadium blijven aanslepen door de politieke impasse.”

De bond rekent overigens niet op private investeerders. Terwijl een upgrade van de Heizel toch zo’n 200 miljoen zou kosten, vergelijkbaar dus met de overheidssteun voor het Eurostadion, waar veel kritiek op kwam. Bossaert: “Dit is een nationaal stadion, gefinancierd met geld van de overheid. Op de plaats waar het Koning Boudewijnstadion staat, is het niet toegelaten om meer activiteiten te organiseren dan de nationale ploegen, atletiekwedstrijden en concerten. Gezien we daartoe beperkt zijn, zullen we geen private partij vinden die daarin wil investeren.”

De hamvraag blijft evenwel: is zo’n stadion überhaupt nodig? Is het niet veel logischer dat de nationale ploeg in clubstadions speelt?

“We mogen niet enkel kijken naar financiële return. Wel naar de maatschappelijk-sociale return”, zegt Bossaert. “Het wordt tijd dat België laat zien dat we projecten kunnen realiseren. Dat we trots kunnen zijn op het stadion waarin de Rode Duivels en Red Flames spelen. Het zou voor de ogen van miljoenen kijkers een heel mooie publiciteit betekenen voor ons land, onze regio’s en zeker voor de stad Brussel.”

“Ik ben optimistisch-realistisch. Maar de klok begint nu wel echt te tikken. Ik kan alleen maar hopen dat we niet opnieuw dezelfde fouten maken als voordien…”

null Beeld BELGA
Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234