Maandag 26/07/2021

ReportageVoetbal

‘Als Portugees moet je harder vechten voor het leven’

De Portugese fans schreeuwen de Seleção naar de overwinning tegen Hongarije, dinsdag in Boedapest. Beeld AFP
De Portugese fans schreeuwen de Seleção naar de overwinning tegen Hongarije, dinsdag in Boedapest.Beeld AFP

Portugal is opnieuw een van de favorieten op dit EK. De titelverdediger won de eerste poulewedstrijd van Hongarije (0-3) en speelt zaterdag tegen Duitsland. De goede resultaten komen niet uit de lucht vallen.

Carlos Bruno, jeugdtrainer bij de Portugese landskampioen Sporting Lissabon, zal het niet snel vergeten. Ooit, in de jaren dat Frank de Boer nog hoofdtrainer bij Ajax was, liep hij stage bij de Amsterdamse club. Zijn verwachtingen waren hooggespannen. Hoe kon Ajax, een club met een grote reputatie in Portugal, steeds weer zoveel talenten laten doorstromen naar het eerste elftal? Welke structuur schuilde daarachter?

Nieuwsgierig reisde Bruno naar Amsterdam. Wat hij zag op trainingscomplex De Toekomst bevreemdde hem. “Ik zag veel trainers die jeugdspelers aanmoedigden om aan de bal een veilige keuze te maken. In Portugal is dat heel anders. We koesteren de intuïtie van een speler. Aanvallers moeten erop vertrouwen dat ze een verdediger kunnen passeren. Als Cristiano Ronaldo (die de jeugdopleiding van Sporting Lissabon doorliep, red.) één-tegen-één kwam te staan, zeiden we niet dat hij zich om moest draaien om de bal terug te spelen. Nee, dan riepen we: ‘Go, go, go!’”

Creativiteit is belangrijk in het Portugese voetbal, ziet ook Joaquim Milheiro, hoofd jeugdopleiding van de Portugese voetbalbond. “Om de unieke kwaliteiten van een speler het best tot zijn recht te laten komen, moet je die kwaliteiten allereerst respecteren. Voetbal wordt aantrekkelijk door de onvoorspelbaarheid van een creatieve speler. Die onvoorspelbaarheid stimuleren we, natuurlijk wel binnen bepaalde afspraken.”

Cristiano Ronaldo rondt een vloeiende aanval af tegen de Hongaren. Beeld AFP
Cristiano Ronaldo rondt een vloeiende aanval af tegen de Hongaren.Beeld AFP

Portugal, een land met net tien miljoen inwoners, oogstte er succes mee. De Seleção is titelverdediger op dit EK en won in 2019 de Nations League door in de finale het Nederlands elftal te verslaan.

De selectie van Portugal herbergt veel kwaliteit. Rúben Dias van Manchester City werd afgelopen seizoen uitgeroepen tot beste speler van de Premier League. Ook Bruno Fernandes (Manchester United), Bernardo Silva (Manchester City), Renato Sanches (Lille) en natuurlijk Cristiano Ronaldo (Juventus) zijn stuk voor stuk topspelers, producten van de opleiding in eigen land.

Volkssport

De Portugese cultuur speelt een voorname rol bij het succes, meent Floris Schaap. De Nederlander vertrok eind jaren tachtig naar Portugal, waar hij speelde voor diverse profclubs, trouwde met een Portugese en er daarna een trainerscarrière startte. “In Portugal is voetbal een echte volkssport”, zegt Schaap. “Als kind word je geboren in een familie die meestal voor Sporting, Porto of Benfica is. Dat geeft een enorme rivaliteit tussen families. Met die rivaliteit, en alles wat daar bij hoort, groei je op als kind.”

Schaap ziet Zuid-Europese voetballers over het algemeen wat agressiever spelen dan Belgen en Nederlanders. “In Portugal hebben ze niet zo’n goede infrastructuur. Portugezen moeten rondkomen met minder loon, terwijl de prijzen van de huizen, het eten en gas, water en licht ongeveer net zo hoog liggen als in Nederland. Als Portugees moet je dan ook harder vechten voor het leven. Dat wordt er van jongs af aan ingebracht. Dat moet ook, anders heb je geen brood op tafel.”

Die overlevingsdrang zie je terug in de Portugese competitie, meent Schaap. Met verbazing keek hij de afgelopen maanden naar de ontknoping van de eredivisie, waar Ajax met gemak kampioen werd. “Hoeveel doelpunten heeft Ajax gemaakt?” vraagt hij retorisch. “Honderdentwee! Dat is ondenkbaar in Portugal. In Nederland kunnen verdedigers helemaal niet verdedigen. Sporting Lissabon werd dit seizoen kampioen met maar 65 doelpunten. De wil om te winnen is veel groter daar. Portugezen verdedigen met het mes tussen de tanden.”

Handelshuizen

Vermogende clubs uit Engeland, Spanje en Italië weten de weg naar de Portugese Primeira Liga en de jeugdopleiding van clubs al enige tijd te vinden. De website Transfermarkt becijferde dat Benfica het afgelopen decennium wereldwijd het meest van alle clubs verdiende aan transfers. De verkoop van spelers als João Félix (aan Atlético Madrid, voor 127 miljoen euro), Nélson Semedo (Barcelona, 35 miljoen), Renato Sanches (Bayern München, 35 miljoen) en Fábio Coentrão (Real Madrid, 30 miljoen) leverde Benfica 625 miljoen op. Op plaats twee volgt FC Porto met een positieve transferbalans van 341 miljoen, vóór Ajax (298 miljoen).

Renato Sanches, kampioen geworden met Lille, is een van de uitblinkers bij Portugal. Beeld EPA
Renato Sanches, kampioen geworden met Lille, is een van de uitblinkers bij Portugal.Beeld EPA

Het Portugese voetbal heeft een nieuwe standaard gekregen, schetst Milheiro van voetbalbond FPF. “Door de recente successen zien we dat steeds meer talent zich aandient. Om dat potentieel te benutten zal alles nog beter moeten: de competenties van de coaches, het niveau van de trainingen, de faciliteiten, de vastberadenheid en ook de wil om te winnen.”

Schaap, voorzien van een Portugees paspoort, moet soms een beetje lachen om Nederland. “Wij denken dat we de Einsteins van het voetbal zijn. In Portugal leren talenten al van jongs af aan om in verschillende spelsystemen te voetballen. Zo creëer je meer tactisch vermogen en kunnen spelers flexibel zijn in een wedstrijd. Elke keer is weer iets anders nodig om te winnen.”

Portugal staat in de zware poule F, waarin ook Frankrijk uitkomt, zaterdag voor de eerste echte krachtproef. De Portugezen spelen dan in München tegen Duitsland. “Dat we vijf jaar geleden het EK wonnen, was zo’n geweldige inspiratie en stimulans voor ons”, stelt Milheiro. “Het vergrootte ons verlangen om dat succes nog eens te herhalen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234