Donderdag 16/09/2021

Bellen metCorrespondent Patrick van IJzendoorn

‘Als Engeland vanavond wint, kan Boris Johnson nog tien jaar door’

‘s Ochtends verzamelen zich al fans bij stadion Wembley in Londen. Om 21u speelt Engeland hier de EK-finale tegen Italië. Beeld Action Images via Reuters
‘s Ochtends verzamelen zich al fans bij stadion Wembley in Londen. Om 21u speelt Engeland hier de EK-finale tegen Italië.Beeld Action Images via Reuters

Worden de Engelsen Europees kampioen voetbal? Na een zenuwslopende halve finale tegen Denemarken staat Engeland vanavond in de finale van het EK. Ze zullen in het Londense Wembley-stadion tegen Italië spelen. We bellen met Volkskrant-correspondent Patrick van IJzendoorn over het ‘nationale psychodrama’ dat voetbal voor de Engelsen is.

Hoe beleven de Engelsen de dag van de EK-finale?

“Het leeft hier een stuk meer dan Italië, denk ik. De Italianen zijn gewend te spelen in finales. De Engelsen niet. Het is de eerste keer in een kwart eeuw dat Engeland op weg naar de Europese titel is: de laatste keer was in 1996, toen ze verloren van Duitsland in de halve finale, met strafschoppen. Ze voetballen al een halve eeuw zonder prijs. De laatste keer dat ze wereldkampioen werden was in 1966.

“Terwijl Engeland de bakermat van het voetbal is. De sport komt hier vandaan en is hier groot geworden. Eindelijk hebben wij een kans, denken de Engelsen nu. Het is een nationaal psychodrama. Het gaat over veel meer dan voetbal alleen.

“Het lijkt een soort lotsbestemming, niet in de laatste plaats voor bondscoach Gareth Southgate. Hij was de schlemiel die in 1996 de penalty miste waardoor Engeland verloor. Nu leidt hij een sterk team naar de finale. Voor hem is het de ultieme verlossing. Hij is populair in Engeland: hij wordt gezien als een goede leider en een fatsoenlijke man. Southgate is de premier die Engeland niet heeft.

“Ook voor Engeland zelf is het een verlossing. Hier leeft sinds de jaren zestig het idee dat de natie in verval is. Alles wordt minder. Daar leggen de Engelsen zich op een fatalistische manier bij neer. Ook het voetbal is doordrongen van deze gedoemde heroïek. Bij dit EK is de houding veel positiever, er is meer vertrouwen. Dat is een interessante omslag, die denk ik deels te danken is aan de jonge ploeg spelers.”

De verhoudingen tussen Engeland en het continent zijn vooral sinds de brexit niet opperbest. Speelt dat ook een rol bij dit EK?

“Het lijkt alsof iedereen in Europa voor Italië is. En de Schotten ook. In een Schotse krant werd de Italiaanse bondscoach Mancini afgebeeld als een soort Braveheart. Ze vinden de Engelsen wat te bazig worden dit EK. Ook EU-commissievoorzitter Ursula von der Leyen, vroeger een anglofiel, is nu voor Italië.

“In Engeland heerst heel erg het idee: Europa is tegen ons. Als ze de wedstrijd winnen, is dat goud voor de brexiteers. Het zou de volgende grote opsteker zijn na het vaccinatiesucces. Boris Johnson is weliswaar geen voetbalfan, maar hij kan hier alleen maar de politieke vruchten van plukken. Bij winst kan hij zo tien jaar vooruit.

“Dit EK zorgt tegelijkertijd voor verbroedering in Engeland zelf. De brexit is een scheiding der geesten geweest tussen ‘leave’ en ‘remain’, bij het voetbal zoeken ze toenadering. De remainers, die linkser en progressiever zijn, hebben een groot zwak voor het team zelf. De voetballers gaan voorafgaand aan de wedstrijd op de knieën voor de strijd tegen racisme, wat bij progressieve Britten op veel waardering kan rekenen.

“De laatste dagen wordt duidelijk dat dit EK ook erg leeft onder migranten in Engeland. Engels nationalisme is van oudsher een witte aangelegenheid voor witte mensen, maar nu zie je het ook bij andere gemeenschappen. Ik las een artikel over het plaatsje Bedford, waar veel Italianen wonen, en daar zijn ze voor allebei de teams. Wie er ook wint: football is coming home to Bedford.’

Ja, dat aanstekelijke liedje It’s coming home, over hoe het voetbal thuiskomt in Engeland. Zit daar nog een verhaal achter?

“Het liedje is geschreven voor het EK van 1996. Het wordt gezien als arrogant, maar de tekst is juist nostalgisch en zit vol zelfspot. Toch kwam deze week nog voor ministers het advies vanuit Downing Street om het niet meer te zingen, omdat het ergernis opwekt bij onder anderen EU-diplomaten. Het zou vanavond gezongen worden in Wembley door een van de schrijvers van het liedje, maar dat heeft de UEFA verboden omdat de sfeer anders al te partijdig zou worden.

“In het begin van het liedje hoor je twee voetbalcommentatoren met elkaar praten, een televisieopname van de halve finale in 1996. ‘We’re not creative enough, we’re not positive enough’, zeggen ze over het spel van Engeland. Nu, precies 25 jaar later, zijn ze creatief én positief: het is een soort voorzienigheid.”

Boris, hier op 10 Downing Street vrijdag, heeft er alle vertrouwen in. Beeld REUTERS
Boris, hier op 10 Downing Street vrijdag, heeft er alle vertrouwen in.Beeld REUTERS

Het klinkt bijna alsof ze vanavond niet kunnen verliezen.

“Als ze winnen, is de feestvreugde onvoorstelbaar. Vanavond gaan de supermarkten al eerder dicht en bij winst gaan ze morgenochtend ook later open. Ook de scholen beginnen later. En als Engeland kampioen wordt, heeft Boris Johnson een vrije dag beloofd in augustus. Er zal geen houden aan zijn met het feest.”

En als de Italianen winnen?

“Er zijn geen woorden voor de droefheid die dan ontstaat. Niemand durft dat te denken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234