Zondag 04/12/2022

NieuwsKlimaatverandering

Wetenschappers waarschuwen dat hitte en droogte wereld kunnen ‘destabiliseren’

Het waterpeil van de Rijn ligt zo laag aan dit kasteel in Kaub dat scheepvaartverkeer er haast onmogelijk wordt.  Beeld Joris van Gennip
Het waterpeil van de Rijn ligt zo laag aan dit kasteel in Kaub dat scheepvaartverkeer er haast onmogelijk wordt.Beeld Joris van Gennip

De tandem extreme hitte en droogte doet tien cruciale sectoren haperen, van voedselproductie tot elektriciteitsvoorziening. ‘Het is een waterval aan effecten die elkaar versterken. Overheden zien dat te weinig’, waarschuwen wetenschappers in een nieuwe studie.

Barbara Debusschere

Vandaag is het tastbaar: droogte en hitte vernielen meer dan je zou denken. Het cruciale goederentransport over de Rijn is ingeperkt, de energiebevoorrading komt in het gedrang en – haast symbolisch – zelfs de productie van enkele Franse kazen stopt omdat er te weinig gras is voor de koeien.

In hun studie in vakblad PLOS Climate hebben onderzoekers (Universiteit van Zürich) het over een domino-effect aan problemen waardoor “het hele socio-economische systeem kan destabiliseren”.

Ze analyseerden acht recente periodes waarin hitte en droogte samen de tanden lieten zien, zoals tijdens de hittegolven in Europa in 2003, 2015 en 2018.

Toerisme onmogelijk

Tien sectoren komen onder druk. Vooral onze gezondheid, economie en landbouw en voedselvoorziening haperen. Maar ook watervoorziening, transport en mobiliteit, energie, gebouwen en infrastructuur, publieke diensten, ecosystemen en cultuur (onder andere omdat toerisme deels onmogelijk wordt, red.) krijgen moeilijkheden omdat er een web ontstaat van directe en indirecte effecten die elkaar versterken.

Zo betekent hitte meer energieconsumptie door airconditioning. Maar bij droogte slinkt de energieproductie omdat lage waterstanden de koeling van kerncentrales hinderen en de productie van waterkrachtcentrales afremmen. Door hitte is ook elektriciteitsproductie minder efficiënt. Samen kan dat hogere energieprijzen geven. Ook vandaag zien we dat gebeuren.

Lees ook

De Rijn staat kurkdroog, met nefaste gevolgen voor de Duitse economie

Oogsten mislukken

Nog een voorbeeld: droogte doet oogsten mislukken, wat hogere voedselprijzen geeft, maar schaadt landbouw ook omdat vrachtschepen met veevoeder en grondstoffen niet of minder varen. Inzetten op weg-of treintransport kan soms niet door een smeltend wegdek of stroompannes.

Ook schaden maatregelen in de ene sector soms de andere: watergebruik door de landbouw inperken vrijwaart watervoorraden maar vergroot het risico op minder voedselproductie en economische schade. Meer water oppompen om oogsten te redden kan dan weer ecosystemen verstoren, waardoor visvangst slinkt of waterzuivering moeilijker en duurder wordt. En lokale problemen kunnen wereldwijd pijn doen. Zo tastten de Russische landbouwverliezen van 1,67 miljard euro door droogte en hitte in 2010 de globale voedselveiligheid aan.

Hogere goederenprijzen

Daarom is er een globale aanpak nodig, voeren de wetenschappers aan. “Als iedereen enkel naar zijn eigen sector kijkt, zijn de gevolgen van extreme gebeurtenissen ernstiger”, concludeert auteur Laura Niggli. Klimaatonderzoeker Seppe Lampe (VUB) reageert dat “we nog te weinig beseffen hoe alles aan elkaar hangt. Te lage waterstanden in de rivieren betekenen hogere goederenprijzen voor iedereen.”

“Aanpassingen zijn minder evident dan ze lijken”, zegt klimatoloog Jean-Pascal van Ypersele (UC Louvain), die de Waalse overheid hierover adviseerde. “Op korte termijn is airco plaatsen makkelijker dan groen voorzien, maar het verergert wel de opwarming. Er zijn trouwens ook verbanden tussen droogte, extreme regenval en overstromingen. Hoe droger de bodem, hoe minder water die absorbeert. Het is afwachten of we daar de komende dagen mee te maken krijgen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234