Woensdag 17/08/2022

NieuwsVerenigd Koninkrijk

Vierde minister stapt op: premierschap van Boris Johnson hangt aan zijden draadje

Boris Johnson (C) in het Lagerhuis, geflankeerd door Dominic Raab (L) en Nadhim Zahawi (R). Beeld AFP
Boris Johnson (C) in het Lagerhuis, geflankeerd door Dominic Raab (L) en Nadhim Zahawi (R).Beeld AFP

Het premierschap van Boris Johnson hangt aan een zijden draadje nu steeds meer Conservatieve regeringsleden ontslag nemen of hem vragen op te stappen. Bezwijkt Johnson dan toch na een hele reeks aan schandalen? De komende dagen zijn cruciaal.

Redactie en Maarten Rabaey

De afgelopen twee dagen hebben al minstens 40 ministers, onderministers en andere regeringsmedewerkers hun taken voor de regering neergelegd omdat ze het vertrouwen in Johnson zijn verloren. In totaal werkten er 120 mensen voor de regering. Het laatste belangrijke ontslag werd donderdagochtend ingediend door Brandon Lewis, minister voor Noord-Ierland. Hij is daarmee de vierde minister uit het kabinet van Johnson die ontslag neemt.

Meerdere regeringsleden probeerden de premier woensdagavond nog te overtuigen om de eer aan zichzelf te houden. Onder hen bevonden zich volgens Britse media minister van Binnenlandse zaken Priti Patel en Nadhim Zahawi, dinsdag nog aangeduid als vervanger van minister van Financiën Rishi Sunak die samen met minister van Gezondheidszorg Sajid Javid ontslag nam uit onvrede met Johnsons leiderschap en aanpak van interne schandalen.

Voor de Britse premier wordt het nu aartsmoeilijk om nog verder te regeren. Binnen de Conservatieve fractie worden er zelfs te weinig parlementsleden bereid gevonden om de vrijgekomen posten van opgestapte staatssecretarissen in te nemen.

Wie is er al opgestapt?

De Britse premier verloor dinsdag twee zwaargewichten uit zijn regering, nadat minister van Volksgezondheid Sajid Javid en minister van Financiën Rishi Sunak hun ontslag aankondigden. Ze verklaarden het vertrouwen te zijn verloren in Boris Johnson en achtten hem niet langer competent.

De Britse ministers Sunak en Javid. Beeld Reuters
De Britse ministers Sunak en Javid.Beeld Reuters

De uittocht uit Downing Street ging woensdag verder. Ruim 40 staatssecretarissen en hoge kabinetsmedewerkers van zijn regering gooiden de handdoek in de ring. Woensdagavond laat besloot de Britse premier ook nog om minister Michael Gove (Huisvesting) te ontslaan, wie doorgaans als een loyaal Johnson-supporter wordt gezien maar eerder op de dag ook al om Johnsons ontslag vroeg. Ook de onderminister van Volksgezondheid en de minister voor Wales dienden hun ontslag nog in woensdagnacht.

Alles samen is de regering van Johnson ruim 40 mensen lichter sinds dinsdag, en daar blijft het wellicht niet bij.

Waarom stappen de regeringsleden massaal op?

De politieke aardverschuiving kwam er nadat Johnson het conservatieve parlementslid Chris Pincher op een belangrijke post plaatste, hoewel hij op de hoogte was van beschuldigingen van seksuele intimidatie. Vorige week nam Pincher noodgedwongen ontslag wegens het dronken betasten van twee mannen.

De partij van Johnson kreeg in het verleden al meermaals te maken met beschuldigingen van seksueel wangedrag en verkrachting. Zelf overleefde de premier onlangs nog een vertrouwensstemming bij de Conservatieven rond de zogenoemde partygate-affaire: verboden regeringsfeestjes in coronatijd.

Lees verder

Johnson sluit zich op in Downing Street, om zijn einde af te wachten

‘Boris Johnson ligt nu op zijn sterfbed’: Lia van Bekhoven over de crisis in Downing Street

‘Eindelijk hanteren ze het mes’: Britse kranten keihard na opstappen ministers uit regering-Johnson

Verschillende regeringsleden zoals John Glen, vertrekkend minister voor Financiële Diensten, was in een reactie ook hard voor het beleid van Johnson. “Ik kan niet langer mijn toewijding voor mijn functie als minister vereenzelvigen met het totale gebrek aan vertrouwen in uw beleid van ons land”, schreef hij in een brief aan de premier. Onderministers Victoria Atkins, Stuart Andrew en Jo Churchill hekelen vooral de morele normen van Johnson. “Waarden zoals integriteit, waardigheid, respect en professionaliteit zijn verbrokkeld onder het huidige beleid”, klonk het bij Atkins.

Of zoals correspondente Lia van Bekhoven het verwoordt bij De Morgen: “Dit gaat ook niet om beleid of over politiek. Dit gaat om de persoon. Dat is zo interessant (...) Het gaat over integriteit, narcisme. Hij gelooft echt dat de regels niet voor hem gelden.”

Hoe reageert Boris Johnson zelf?

“We zullen ons blijven kwijten van het mandaat dat mij is toevertrouwd”, verklaarde de regeringsleider woensdag tijdens een verhitte discussie in het Lagerhuis. “Het is de taak van een premier in moeilijke omstandigheden, wanneer hem een kolossaal mandaat is gegeven, om door te gaan, en dat is wat ik zal doen”, klonk het fors.

Johnson verontschuldigde zich wel opnieuw voor het feit dat hij zijn partijgenoot Chris Pincher op een belangrijke post had gezet, hoewel hij op de hoogte was van beschuldigingen van seksuele intimidatie. Maar hij had onmiddellijk gehandeld toen hij hoorde van nieuwe aantijgingen tegen Pincher, verdedigde hij zich.

Het nam niet weg dat de premier geen partij leek voor Starmer, die een bijzonder goede beurt maakte terwijl Boris Johnson in zijn antwoorden alle kanten uitschoot en niet op de gewoonlijk zeer instemmende geluiden van zijn achterbank kon rekenen.

Wat nu?

De volgende dagen zijn cruciaal. Johnson kan de eer aan zichzelf houden en zelf ontslag nemen of hij kan wachten op een nieuwe motie van wantrouwen. Dat laatste kan Johnson wel pas ten vroegste volgende week verwachten. Het bevoegde comité 1922 van zijn Conservatieve Partij heeft de regels omtrent de vertrouwensstemming dus niet veranderd, melden Britse media.

Omdat hij exact een maand geleden al een vertrouwensstemming overleefde, mag er volgens de regels geen nieuwe stemming worden uitgeschreven. Dat kan pas weer een jaar na de vorige keer. Britse media meldden eerder nog dat het comité overwoog de regels aan te passen om dat toch mogelijk te maken. Daardoor was een nieuwe vertrouwensstemming op kortere termijn mogelijk geweest.

In plaats van de regels te veranderen, kiest het comité komende maandag wel een nieuwe voorzitter. Daarna kunnen de regels dus in principe opnieuw worden aangepast. Die kans lijkt groot, aangezien de tegenstanders van Johnson dan waarschijnlijk de overhand zullen krijgen binnen de Conservatieve Partij.

Onder meer Anushka Asthana van ITV News verneemt van regeringsbronnen dat Johnson “zal vechten” als er een nieuwe vertrouwensstemming komt, maar ook dat Johnson zal vertrekken als hij die stemming verliest. Dat meldt ze woensdagavond op Twitter. Dat betekent enerzijds dat de Britse premier wellicht niet zelf zal opstappen, maar anderzijds dat we nog ontslagen van prominenten kunnen verwachten.

Op de hoogte blijven bij belangrijk nieuws? Hieronder kunt u zich inschrijven op onze breaking-nieuwsbrief. Zo hoeft u niets te missen.

``
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234