Zaterdag 10/12/2022

NieuwsBuitenland

Rechtse oppositiepartijen in nek-aan-nekrace met links blok na Zweedse verkiezingen: amper één zetel verschil

De voorzitter van de Zweden Democraten, Jimmie Åkesson, bouwt een feestje in Stockholm na een geslaagde verkiezingsdag. Beeld via REUTERS
De voorzitter van de Zweden Democraten, Jimmie Åkesson, bouwt een feestje in Stockholm na een geslaagde verkiezingsdag.Beeld via REUTERS

De rechtse oppositiepartijen in Zweden lijken op weg naar een uiterst nipte meerderheid in het parlement. Met 93 procent van de districten geteld lijken de vier partijen op 175 van de 349 zetels uit te komen. Het linkse blok onder leiding van premier Magdalena Andersson komt aan 174 zetels. Daarmee is de kans groot dat de radicaal-rechtse Zweden Democraten, die sterk voor beperking van de asielinstroom zijn, voor het eerst regeringsinvloed zullen hebben.

Jeroen Visser en Tommy Thijs

Eerder gingen exitpolls er juist nog van uit dat het centrumlinkse blok van Andersson zou gaan winnen. Voorlopig komen de sociaaldemocraten op 30,5 procent van de stemmen, waarmee ze wel nog de grootste partij blijven en voor het eerst sinds lang ook weer bij lichte winst aansluiten. De sociaaldemocratische partij verloor de afgelopen 20 jaar elke vier jaar terrein. De partij haalde in 2002 nog 40 procent van de stemmen.

De uitslag betekent dat premier Andersson het voortouw mag nemen bij de formatie. De kans op succes lijkt weliswaar gering, nu het centrumlinkse blok geen meerderheid heeft. In Zweden verbinden partijen zich voorafgaand aan de verkiezingen aan een politiek blok.

Als de verkiezingsuitslag wordt bevestigd, zou daarentegen wel de anti-immigratie en nationalistische partij Zweden Democraten (Sverigedemokraterna, SD) voor het eerst directe invloed krijgen op het regeringsbeleid in het land, aangezien ze nodig is om aan een meerderheid van 175 zetels te geraken. De partij wordt zo goed als zeker de grootste partij op rechts met voorlopig 20,6 procent. Vier jaar geleden was dat nog 17,5 procent.

De Zweden Democraten halen daarmee de centrumrechtse Gematigde Partij (Moderaterna, M), tot nu toe de grootste oppositiepartij, in. De radicaal-rechtse partij, die de asielinstroom naar ‘bijna nul’ wil terugbrengen, kwam in 2010 voor het eerst in het Zweedse parlement en is sindsdien bij elke landelijke verkiezing gegroeid. De andere rechtse partijen hebben al gezegd met de SD te willen samenwerken, maar waarschijnlijk wel enkel in een gedoogconstructie.

De race blijft nog altijd erg spannend, dus de nipte overwinning van de rechtse oppositie staat nog niet vast. De oppositieleider Ulf Kristersson van de Gematigde Partij zei in de nacht van zondag op maandag in een toespraak tegen partijleden dat het goed mogelijk is dat de definitieve verkiezingsuitslag tot woensdag op zich laat wachten. Ook premier Andersson onderkent dat de volledige uitslag voorlopig nog niet bekend zal worden gemaakt, aangezien bijvoorbeeld de stemmen uit het buitenland nog niet geteld zijn.

De Zweedse premier Magdalena Andersson. Beeld AP
De Zweedse premier Magdalena Andersson.Beeld AP

Schok

De opmars van de Zweden Democraten komt voor veel Zweden als een schok. De partij is in 1988 onder meer opgericht door twee Zweden die actief waren in de neonazi-beweging. Weliswaar heeft de partij leden met neonazi-sympathieën allang de deur gewezen, toch raken SD-politici nog altijd geregeld betrokken bij racistische schandalen. In de afgelopen verkiezingscampagne moest een kandidaat zich terugtrekken nadat was gebleken dat hij in 2015 op Facebook had geschreven: ‘Is het niet hoog tijd dat we die moslims uitroeien?’ De krant Expressen onthulde dat vijf lokale SD-kandidaten betrokken waren bij extreem-rechtse groepen en online extremistische en racistische uitlatingen hadden gedaan.

De SD lijkt te profiteren van onvrede onder veel Zweden over het toenemende bendegeweld. Bij dodelijke schietpartijen onder criminele jongeren vallen jaarlijks ruim veertig doden. De politie schat dat het dodental dit jaar op 75 uitkomt. De daders zijn vaak kinderen van migranten die opgroeien in totaal gesegregeerde buitenwijken. Vrijwel alle partijen, inclusief de Sociaal-democraten, beloofden de afgelopen weken het bendegeweld aan te pakken. De Sociaal-democraten stelden onder meer voor dat niet meer dan de helft van de inwoners van wijken van niet-Noordse afkomst mag zijn.

Uitzetting

Naast een immigratiestop wil de SD het makkelijker maken om immigranten uit te zetten, bijvoorbeeld als ze misdaden hebben gepleegd of uitgeprocedeerd zijn. Daarnaast zouden nieuwkomers alleen het staatsburgerschap mogen krijgen als ze de taal kennen en in hun eigen levensonderhoud kunnen voorzien.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234