Dinsdag 29/11/2022

InterviewMichel Vandenbroeck

Professor Vandenbroeck (UGent): ‘Als we niet ingrijpen, stort de kinderopvang in’

Professor gezinspedagogiek Michel Vandenbroeck: ‘Vacatures raken niet ingevuld en bestaande werknemers vallen uit. Ze vertrekken naar andere sectoren, worden ziek of raken uitgeput.’ Beeld Illias Teirlinck
Professor gezinspedagogiek Michel Vandenbroeck: ‘Vacatures raken niet ingevuld en bestaande werknemers vallen uit. Ze vertrekken naar andere sectoren, worden ziek of raken uitgeput.’Beeld Illias Teirlinck

Het tekort aan personeel in de kinderopvang is zodanig acuut dat het hele systeem op instorten staat. De kwaliteit, het aanzien en de verloning van de job moeten dan ook dringend omhoog. Dat zegt professor gezinspedagogiek Michel Vandenbroeck (UGent).

Ann De Boeck

Vandaag voeren Brusselse ouders actie op het kabinet van Vlaams minister van Welzijn Hilde Crevits (cd&v). Wat is het probleem?

“Er is al jaren een nijpend plaatstekort in de kinderopvang, zowel in Vlaanderen als Brussel. In Brussel kan één vraag op twee naar Nederlandstalige kinderopvang niet beantwoord worden. De kinderen belanden in de Franstalige opvang, in een opvang in een randgemeente of elders.

“Het probleem is dat er bovenop het plaatstekort nog een andere crisis groeit. Een crisis die elke dag groter wordt: het gebrek aan personeel. Vacatures raken niet ingevuld en bestaande werknemers vallen uit. Ze vertrekken naar andere sectoren, worden ziek of raken uitgeput. Kortom, het hele systeem barst. Als we niet ingrijpen, stort de kinderopvang in.”

Waarom hebben we zo weinig kinderbegeleiders?

“Een bevraging bij de zevendejaars kinderzorg – dé opleiding om in de sector te werken – toont aan dat twee derde van de studenten niet in de sector aan de slag wil. Ze studeren liever verder om bijvoorbeeld vroedvrouw of verpleegkundige te worden. Dat heeft te maken met de zware werkomstandigheden en de lage lonen in de kinderopvang. Het is niet ongebruikelijk om als starter een brutoloon van 1.400 à 1.500 euro per maand aangeboden te krijgen. Dat is weinig als je ziet wat voor inspanningen ze moeten leveren.”

Hadden we dit probleem al langer moeten zien aankomen?

“Ja. Sinds 1990 hebben politici altijd de nadruk gelegd op het wegwerken van het plaatstekort, maar wel zo goedkoop mogelijk. Dat begint zich nu te wreken. Tussen 1990 en 2000 creëerden we bijvoorbeeld veel plaatsen bij onthaalouders, maar die kregen zo’n slecht statuut dat jonge mensen daar niet meer aan willen beginnen. Onthaalouders gaan nu massaal met pensioen. Tussen 2000 en 2010 steunden we heel veel kleine, zelfstandige initiatieven die minder subsidies kregen en aan minder vereisten moesten voldoen. Ook zij gaan nu stilaan kapot. En dan zijn er nog de grote, erkende kinderopvanginitiatieven die meer subsidies krijgen. Zij mogen sinds 2014 acht à negen kinderen per begeleider toelaten, terwijl het daarvoor ongeveer zes was. Door die hoge kindnorm is de job veel minder aantrekkelijk geworden.”

Hoe lossen we dit op?

“De kindnorm moet opnieuw omlaag. Tegelijk moeten we zorgen dat er meer niet-gekwalificeerde mensen instromen, op een manier die het aanzien en de kwaliteit van het beroep niet aantast. We moeten de zij-instromers dus goed coachen zodat zij in één of twee jaar toch een kwalificatie kunnen behalen.”

“Een extra aandachtspunt is dat werknemers zich moeten kunnen blijven ontwikkelen. Dat perspectief ontbreekt nu. We kunnen bijvoorbeeld een graduaat invoeren, zoals dat ook voor verpleegkunde bestaat. Wie dit hoger beroepsonderwijs afrondt, zou dan een betere verloning krijgen. Wie daarna nog een extra stap wil zetten, kan voor de bachelor ‘pedagogiek van het jonge kind’ gaan. Die bestaat vandaag al, maar de stap van het beroepsonderwijs naar die bachelor is te groot.”

Een Vlaamse onderzoekscommissie boog zich eerder dit jaar over de veiligheid in de kinderopvang. Had ze te weinig oog voor de huidige crisis?

“Op een gegeven moment ging de aandacht vooral naar de rotte appels, terwijl we ook moeten onderzoeken hoe we de boomgaard gezond kunnen maken. Er is inderdaad te weinig aandacht gegaan naar de onderliggende, fundamentele zwaktes van het systeem. Ik kijk nu vooral uit naar de Septemberverklaring van de Vlaamse regering. Ze zal met iets moeten komen om dit probleem aan te pakken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234