Woensdag 30/11/2022

Onderzoekscommissie Kinderopvang bijzonder hard voor agentschappen: ‘Het moet beter, veel beter’

null Beeld AFP
Beeld AFP

Alarmsignalen die niet opgepikt worden, maatregelen die niet opgevolgd worden en amper inspraak van de ouders: de commissie Kinderopvang is in haar eindrapport messcherp voor Kind en Gezin en de top van het Agentschap Opgroeien. Toch mag de topvrouw blijven zitten, maar dan wel met crisismanagers naast haar.

Jorn Lelong

Wat loopt er fout?

De onderzoekscommissie benadrukte in de eerste plaats dat er in de overgrote meerderheid van de 6.340 kinderopvanginitiatieven in Vlaanderen en Brussel dag in dag uit mensen uitstekend werk verrichten. Maar in de uitzonderlijke gevallen waar het fout loopt, worden die fouten veel te traag opgespoord en duurt het veel te lang voor er ingegrepen wordt. Zoals bij kinderopvang ’t Sloeberhuisje in Mariakerke, wat de aanleiding vormde voor de onderzoekscommissie. Daar overleed in februari een meisje van zes maanden.

De onderzoekscommissie stelt vast dat Kind en Gezin, onderdeel van Agentschap Opgroeien, te veel handelde op basis van een juridische logica: er wordt pas ingegrepen als er bewijs is van duidelijke misstappen in een kinderopvang. Voor een stuk is dat te wijten aan de inspectieverslagen, die volgens de commissie onvoldoende informatie leveren over hoe het er echt aan toegaat in de kinderopvang. Maar even problematisch is het feit dat op dit moment ouders, buren of stagebegeleiders te weinig geconsulteerd worden over de werking van de opvang.

Behalve de opsporing gaat ook de handhaving vaak mis. Als er maatregelen opgelegd worden aan een bepaalde kinderopvang, wordt te weinig opgevolgd of er ook effectief iets mee gebeurt. “Verschillende kinderdagverblijven bleken jarenlang in een handhavingstraject te zitten zonder concrete gevolgen”, soms “weten ze zelfs niet altijd dat ze in een handhavingstraject zitten”, beschrijft het rapport.

Hoe moet het beter?

Niet minder dan 75 aanbevelingen staan in het rapport. Een betere behandeling van klachten, via één centraal contactpunt (de Kind en Gezin-lijn), is er zo een. Alle klachten, meldingen of signalen die binnenkomen, moeten voortaan geregistreerd worden in een vernieuwd IT-systeem. Vlaams minister van Welzijn en Gezin Hilde Crevits (cd&v) kondigde al een investering aan van ruim 1,7 miljoen euro, waardoor klachten, inspectieverslagen en opvolgingstrajecten per kinderopvang snel teruggevonden kunnen worden. Die klachten en inspectieverslagen moeten ook publiek beschikbaar worden, zodat ouders ze kunnen lezen.

De onderzoekscommissie stelt ook heel wat aanbevelingen voor om de opvolging en handhaving van probleemgevallen te verbeteren. Zo moet er een nieuwe, snelle inspectieprocedure komen als er signalen zijn van ernstige (fysieke) misdrijven, want nu worden die pas op het einde van een inspectieverslag behandeld.

Hoe kijken experts naar de aanbevelingen?

“We zijn blij dat deze commissie rekening houdt met onze aanbevelingen”, zegt hoofddocent gezinspedagogiek Michel Vandenbroeck (UGent), die deel uitmaakt van het Consortium Kinderopvang. “Het is belangrijk dat het voorzorgsprincipe gerespecteerd wordt en dat er versterkingen komen bij inspecties en dossierbeheerders.”

Positief is het volgens Vandenbroeck dat de commissie adviseert om het aantal kinderen per begeleider te verlagen, al had die aanbeveling volgens hem wat concreter gemogen. Ook voor Groen was dat het geval. Omdat onder meer dat onderwerp volgens Groen niet genoeg aan bod kwam, stapte de partij voortijdig uit de commissie. “We willen dat niet uit de losse pols bepalen”, zegt Hannes Anaf (Vooruit), die de tekst mee opstelde. “We gaan ons baseren op wat wetenschappers aanbevelen en wat omringende landen doen, want dat is niet overal hetzelfde.”

Ook Hendrik Delaruelle van het Vlaams Welzijnsverbond is opgetogen. “Dit zijn stuk voor stuk constructieve en haalbare voorstellen, waar we graag uitvoering aan geven. We gaan ervan uit dat de politiek wat betreft het verminderen van het aantal kinderen per begeleider nu ook de daad bij het woord voegt.”

Hoe oordeelt het rapport over de regering en de agentschappen?

De onderzoekscommissie spaart vooral de kritiek niet aan het adres van het Agentschap Opgroeien. Er is “een gebrek aan performant handelen en een gebrek aan kritische zelfreflectie” en de commissie noemt het dossierbeheer “een puinhoop”. De parlementariërs stellen voor dat het agentschap kritisch moet kijken naar de eigen organisatie en dringend ingrijpen in het “organisatiebeleid en het management”. Ook minister Crevits noemt het verslag ‘vernietigend’. “Alle partijen wijzen op dezelfde problemen, onder andere in de organisatie en het management. Deze voormiddag heb ik al meer dan 2 uur samengezeten met de leidende ambtenaren van Opgroeien en Zorginspectie, want het moet beter, veel beter.”

Het agentschap zelf was niet bereikbaar voor commentaar. Ondanks het snoeiharde rapport blijft Katrien Verhegge, topvrouw van het agentschap, voorlopig wel aan. Op vraag van minister Crevits krijgt ze wel crisismanagers en een extra ICT-manager naast zich. Zo hoopt men het vertrouwen in het agentschap en Kind en Gezin te herstellen. Eind dit jaar wordt Verhegge, een statutair benoemde ambtenaar, opnieuw geëvalueerd.

Wouter Beke, Crevits’ voorganger als minister van Welzijn, draagt volgens de commissie politieke verantwoordelijkheid voor de misstanden, omdat hij te laat ingreep ondanks verontrustende signalen. “Van een minister wordt verwacht dat hij zijn administratie bijstuurt als het echt fout loopt. Op dit vlak bleef minister Beke in gebreke.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234