Maandag 26/09/2022

NieuwsOorlog in Oekraïne

Nucleaire baas VN: situatie in kerncentrale Zaporizja ‘loopt volledig uit de hand’

Een Russisch soldaat voor de kerncentrale van Zaporizja. Beeld AP
Een Russisch soldaat voor de kerncentrale van Zaporizja.Beeld AP

Rafael Grossi, directeur-generaal van het Internationaal Atoomenergieagentschap, maakt zich grote zorgen om de strijd rond de kerncentrale van Zaporizja, in het zuidoosten van Oekraïne. Dat heeft hij gezegd in interviews met persagentschap AP en Zwitserse media. De door Russen ingenomen centrale is ‘totaal niet meer onder controle’, klinkt het, en de situatie wordt elke dag penibeler.

KVDS en Redactie

De kerncentrale van Zaporizja is de grootste van Europa. Op dit moment is ze in Russische handen, maar Oekraïne probeert in de omliggende regio land terug te winnen. Volgens Oekraïense en Amerikaanse inlichtingen gebruikt Rusland de kerncentrale om het vijandige leger van zich af te houden. Washington gelooft zelfs dat Rusland een militaire basis rond de reactor heeft geïnstalleerd.

De toestand wordt er met de dag gevaarlijker, meent Grossi. “De situatie loopt volledig uit de hand. Elk principe van nucleaire veiligheid is geschonden. Wat op het spel staat, is extreem ernstig en extreem gevaarlijk.”

Lees ook

‘De nucleaire site van Zaporizja baart mij het meest zorgen’, zei Rafael Grossi al in juni in een interview met deze krant.

Volg de belangrijkste ontwikkelingen in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne in onze liveblog

Beschietingen

Sinds enkele weken voeren Russische troepen aanvallen uit vanuit de omgeving van de centrale, onder meer op Nikopol. Die havenstad ligt op de tegenoverliggende oever van de Dnjepr-rivier en is in handen van de Oekraïners. Die laatsten durven niet terug te schieten uit vrees dat ze een van de reactoren of opslagplaatsen met hoogradioactief afval zouden raken, met het risico op een meltdown of een explosie, die straling zou kunnen verspreiden over Oekraïne en ver daarbuiten.

Volgens Grossi wordt de fysieke integriteit van de kerncentrale niet gerespecteerd. Zo waren er beschietingen bij de overname door Russische troepen en beschuldigt zowel Rusland als Oekraïne de ander van aanvallen op Zaporizja.

Omdat het communicatiesysteem met de kerncentrale niet goed werkt, heeft Grossi geen idee hoe Zaporizja erbij ligt. Het Internationaal Atoomenergieagentschap, een onderdeel van de Verenigde Naties, wil toegang om controles en reparaties te houden. Daarvoor is zowel toestemming van Kiev als Moskou nodig. Rusland wordt ervan beschuldigd de kerncentrale te gebruiken als opslagplaats voor wapens. Voor Oekraïne ligt het gevoelig dat een internationale organisatie zou samenwerken met Russische bezetters op hun grondgebied.

Tsjernobyl

Russische troepen hadden eerder ook de voormalige kerncentrale van Tsjernobyl in handen. Ze namen die in op de eerste dag van de invasie, op 24 februari. Eind maart vertrokken ze er weer.

Grossi bracht op 27 april een bezoek aan Tsjernobyl en zei toen dat het veiligheidsniveau op de site een “knipperend rood licht” was. Het Internationaal Atoomenergieagentschap zette er meteen een hulpmissie op poten en die zou “erg succesvol” zijn, zo klonk het dinsdag.

Een Russische tank aan de kerncentrale van Zaporizja. Beeld via REUTERS
Een Russische tank aan de kerncentrale van Zaporizja.Beeld via REUTERS

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234