Zondag 03/07/2022

NieuwsVolksgezondheid

Nieuwe testen bewijzen: ook inwoners van Antwerpen en omgeving hebben te veel PFOS in hun bloed

De fabriek van 3M in Zwijndrecht. Beeld Photo News
De fabriek van 3M in Zwijndrecht.Beeld Photo News

Ruim de helft van de deelnemers aan een steekproef in en rond Antwerpen heeft te veel PFOS in het bloed. Dat toont onderzoek door expert Jacob de Boer (Vrije Universiteit Amsterdam) in opdracht van burgervereniging Grondrecht. ‘De overheid moet wél in de bredere omgeving testen.’

Barbara Debusschere

Bij de dichte buren van de 3M-fabriek in Zwijndrecht is aangetoond dat zij vaak erg hoge PFOS-gehaltes in hun bloed hebben. Nu blijkt dat mensen die verder wonen ook met te hoge waarden kampen. PFOS is in verband gebracht met verstoorde immuniteit, verhoogde cholesterol, verstoorde hormonen en sommige kankers.

In de nieuwe analyse vertoont meer dan de helft van de stalen gehaltes die boven de EFSA-norm liggen. Die Europese grenswaarde voor PFOS en drie aanverwante stoffen ligt op 6,9 microgram per liter.

Grondrecht nam opnieuw toxicoloog De Boer in de arm, een autoriteit in PFAS, de familie van zo’n zesduizend molecules zoals PFOS. De deelnemers komen dit keer uit Zwijndrecht (2) maar ook uit Antwerpen (8), Linkeroever (4), Antwerpen-Noord (4), Borgerhout (4), Edegem (1), Merksem (1) en Berchem (1). Twee extra stalen zijn van mensen die hun jeugd doorbrachten in Zwijndrecht en Melsele.

“De resultaten zijn niet goed, ook al wonen deze mensen verder en eten ze minder groenten en eieren uit de tuin dan de mensen in Zwijndrecht”, zegt De Boer. Dertien van de 25 mensen of 52 procent hebben bloedwaarden boven de EFSA-norm en dat ligt aan te veel PFOS. Eén persoon zit op die limiet.

Bij twee mensen die op 8 à 9 kilometer van 3M wonen stelt De Boer 11 en 13 microgram per liter vast. Ook bij negen anderen die tussen 4 en 8 kilometer ver wonen zijn de gehaltes te hoog. Vijf ervan liggen tussen 10 en 17 μg/l.

De persoon die in Zwijndrecht opgroeide heeft 13,9 μg/l PFAS in het bloed, bij de vrouw die in Melsele haar jeugd doorbracht is het 37,9 μg/l of 5,5 keer de EFSA-norm.

De Belgische overheid hanteert de EFSA-norm niet, maar wel twee andere normen: de HBM I- en HBM II-norm voor PFOS en het aanverwante PFOA. Afgezet daartegen overschrijdt in deze steekproef 60 procent van de deelnemers HBM I. De bloedwaarden van de vrouw die in Melsele opgroeide pieken boven HBM II.

“Dit zijn niet de extremen die we bij de dichte buren van 3M zien, maar het zijn wel te hoge waarden en dat op verdere afstand”, zegt De Boer. “We weten dan ook dat vervuild stof Antwerpen in waait. Het bevolkingsonderzoek zou daarom zeker Groot-Antwerpen moeten coveren.”

Dat is ook een eis van Grondrecht. “Het grootschalige bloedonderzoek van de overheid is beperkt tot 5 kilometer rond 3M en ex-bewoners kunnen niet deelnemen”, zegt Eva Frooninckx van het burgercollectief. “Maar ons onderzoek toont net dat je onderzoek in de ruimere omgeving moet faciliteren. De kosten kunnen op 3M verhaald worden.”

Ook vraagt Grondrecht een intensere campagne rond het overheidsonderzoek zodat meer mensen deelnemen en analyses de verbanden tussen verhoogde bloedwaarden en gezondheidsproblemen verduidelijken. Zo valt het De Boer op dat er schildklierproblemen zijn in de buurt rond 3M. “Nu is er geen garantie dat dat soort verbanden onderzocht zal worden”, zegt Frooninckx. “Dat is nochtans een cruciaal element om 3M op zijn aansprakelijkheid te wijzen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234