Zaterdag 08/10/2022

NieuwsUpdate

Neergestoken auteur Salman Rushdie is van beademing af en ‘maakt zelfs grapjes’

De verdachte (links) wordt van het podium geëscorteerd terwijl Rushdie (rechts) op de grond ligt na de aanval. Beeld AP
De verdachte (links) wordt van het podium geëscorteerd terwijl Rushdie (rechts) op de grond ligt na de aanval.Beeld AP

De neergestoken Britse schrijver Salman Rushdie (75) ligt niet meer aan beademingsapparatuur en kan inmiddels weer praten. ‘Van de beademing en hij praat weer (en maakt grapjes)’ meldde een opgetogen collega op Twitter. Rushdies agent bevestigde dat bericht.

Redactie en Belga

Twee dagen na de aanslag ligt Rushdie nog altijd in het ziekenhuis, met serieuze verwondingen. Maar de auteur van De duivelsverzen is weer aanspreekbaar. Persbureau Associated Press citeerde een tweet van collega-schrijver Aatish Taseer, die zaterdagavond meldde dat Rushdie zijn gevoel voor humor nog had. Rushdies literair agent, Andrew Wylie, bevestigde tegen persbureau Associated Press dat Rushdie van de beademing af was, zonder verdere details te geven.

Rushdie werd vrijdag neergestoken op het moment dat hij een lezing wilde gaan houden in het stadje Chautauqua in het westen van de staat New York. Een man sprong het podium op en stak hem diverse keren, onder meer in zijn nek en zijn lever. Wylie meldde vrijdagavond dat Rushdie niet meer kon spreken, zijn lever beschadigd is, de zenuwen van een arm doorgesneden zijn en hij waarschijnlijk één oog zal kwijtraken.

Rushdie was net aangekondigd en wilde naar het spreekgestoelte lopen toen de schrijver en zijn interviewer Henry Reese werden aangevallen. Een state trooper die aanwezig was om Rushdie te beschermen, trok meteen de man van de schrijver af. Ook toeschouwers snelden toe, onder wie een arts, die het bloeden stelpte in afwachting van een helikopter die Rushdie naar een ziekenhuis zou brengen.

Motief

De vermoedelijke dader, door de politie geïdentificeerd als de 24-jarige Hadi Matar uit de stad Fairview, werd overmeesterd en gearresteerd. Hij wordt vastgehouden voor een gewapende aanval en poging tot doodslag, meldt het Openbaar Ministerie van Chautauqua. In de rechtszaal zeiden de aanklagers bovendien dat de aanslag doelbewust, en met voorbedachten rade was gepleegd. Matar zelf zegt onschuldig te zijn. Dat heeft zijn advocaat zaterdag tegenover de rechter verklaard. De verdachte was ook op de zitting aanwezig.

De 24-jarige Hadi Matar wordt vastgehouden voor een gewapende aanval en poging tot doodslag. Beeld AP
De 24-jarige Hadi Matar wordt vastgehouden voor een gewapende aanval en poging tot doodslag.Beeld AP

Over het motief van de dader is nog niets bekendgemaakt. De politie, de FBI en het Openbaar Ministerie onderzoeken dat nog. Over Matar is weinig meer bekend dan dat zijn ouders uit Libanon komen, en dat hijzelf in de Verenigde Staten is geboren. Op zijn Facebookpagina zou een foto van de Iraanse leider ayatollah Khomeiny staan, die meer dan dertig jaar geleden een prijs op het hoofd van Rushdie heeft gezet. Ook zou uit teksten blijken dat Matar sympathie had voor diens shiitische gedachtengoed, en voor de Iraanse Revolutionaire Garde.

Rushdie leefde al tientallen jaren onder de dreiging van een islamitische aanslag. In 1989, na het uitkomen van Rushdies boek De Duivelsverzen, vaardigde Khomeiny een fatwa tegen de schrijver uit, en zette een beloning van 3 miljoen dollar op zijn hoofd. De fatwa gold ook voor Rushdies uitgevers.

Veel moslims vonden de roman, waarin Rushdie onder meer speelt met alternatieve verhalen over het ontstaan van de islam, beledigend voor de Koran. Er waren felle demonstraties waar zijn boek werd verbrand, in sommige landen werden De Duivelsverzen verboden, winkels werden aangevallen, en Rusdhies Noorse uitgever William Nygaard werd voor zijn huis neergeschoten, maar in de loop van drie decennia luwde de opwinding.

Archiefbeeld van auteur Salman Rushdie.  Beeld EPA
Archiefbeeld van auteur Salman Rushdie.Beeld EPA

De fatwa, inclusief het beloofde bedrag, is nooit ingetrokken. Onder de dreiging van een aanslag moest Rushdie jarenlang zijn verblijfplaatsen geheim houden, en altijd was hij bij optredens omgeven door bodyguards. In de loop van 33 jaar was de beveiliging geleidelijk minder geworden, en kon Rushdie, die in 2000 naar de Verenigde Staten verhuisde, uiteindelijk zelfs weer een min of meer normaal leven leiden.

Rushdie brak als schrijver door met het boek Midnight’s Children, waarmee hij in 1981 de Booker Prize won. In 1988 bracht hij het boek De Duivelsverzen uit, waarin hij speelt met thema’s uit de Koran. Dat leidde meteen tot een storm van protest in de islamitische wereld, en uiteindelijk tot de fatwa van Khomeiny die Rushdies leven jarenlang tot een hel zou maken.

Lees ook

Waarom roept ‘De duivelsverzen’ van Salman Rushdie zo veel woede op in de islamitische wereld?

Rushdie onderhield altijd contacten in de literaire wereld, en bereisde de hele wereld. Hij werd een van de meest prominente voorvechters van het vrije woord en liet zich zo weinig mogelijk hinderen door de dreiging die altijd boven zijn. hoofd hing.

Biden: geschokt over ‘wrede aanval’

Rushdies moed en onverzettelijkheid keerden steeds terug in de talloze verbijsterde reacties op de aanslag. Ook de Amerikaanse president Joe Biden toonde zich geschokt door wat hij een ‘wrede aanval’ noemde. De president roemde Rushdies onverzettelijkheid ondanks alle dreigementen: ‘Waarheid. Moed. Veerkracht. De mogelijkheid om zonder angst ideeën te delen. Dit zijn de bouwstenen van iedere vrije en open samenleving’, aldus Biden.

De Amerikaanse president Joe Biden. Beeld AP
De Amerikaanse president Joe Biden.Beeld AP

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234