Dinsdag 07/02/2023

NieuwsNASA

NASA lanceert testmissie Artemis 1 die mens weer op de maan moet brengen

De Artemis-raket is dan toch vertrokken voor een onbemande testvlucht rond de maan. Beeld AP
De Artemis-raket is dan toch vertrokken voor een onbemande testvlucht rond de maan.Beeld AP

Na twee mislukte pogingen en driemaal uitstel is ‘ie dan eindelijk vertrokken: Nasa’s reusachtige SLS-raket vertrok woensdag gehuld in het donker van de Amerikaanse nacht richting de maan. De missie is de ultieme laatste stresstest voor de terugkeer van mensen naar het maanoppervlak, later dit decennium.

George van Hal

Het bulderen van de motoren onder de reusachtige SLS-raket rond kwart voor acht woensdagochtend, de krachtigste raket die de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa bouwde sinds de Saturnus V die de Apollo-generatie naar de maan bracht, het plotselinge loskomen van de grond, de race van het grijszwart van de nachtelijke hemel naar het inktzwart van de ruimte: het vormde allemaal het voorlopige hoogtepunt van de meest ambitieuze missie die de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie in decennia heeft ondernomen.

De artemismissies, vernoemd naar de tweelingzus van de mythologische Apollo, moeten mensen weer terug brengen naar de maan. Naar verwachting in 2024 vliegen astronauten met missie Artemis 2 hetzelfde rondje om de maan dat de testpoppen, die woensdagochtend aan boord van de Orion-capsule de aarde verlieten, met deze missie zullen maken. En later, ‘op z’n vroegst in 2025’, volgen dan de eerste nieuwe voetstappen, gezet door een vrouw en een persoon van kleur, twee primeurs waarmee Nasa een nieuwe generatie hoopt te betoveren en inspireren.

Lees ook

De mensheid begint na ruim vijftig jaar aan de terugkeer naar de maan

Maar dat is op de zaken vooruitlopen. Woensdag vertrok pas missie één, ruim vijftig jaar na het vertrek van de laatste mens van het maanoppervlak tijdens Apollo 17, bedoeld als ultieme technologische stresstest voordat astronauten de reis in de Orion-capsule gaan wagen. Tegen het donker van de nacht in Florida, op het historische lanceerplatform 39B, tekende de fel belichte oranje buis van de reusachtige SLS-raket, grofweg formaatje Martinitoren, extra scherp af. Waar die raket bij eerdere pogingen nog overdag zou vertrekken, stond ditmaal een nachtlancering op de agenda.

Lanceervenster

Maanmissies kunnen namelijk niet zomaar op elk gewenst moment vertrekken. Allereerst moet de maan bij vertrek precies op de juiste positie staan ten opzichte van de aarde, zodat bemanningsmodule Orion uiteindelijk in de juiste baan terecht kan komen. Die module mag bovendien niet langer dan 90 minuten door het donker vliegen, omdat de stroomvoorziening via de zonnepanelen anders stilvalt. En dan moet de terugkeer van die module ook nog eens precies kloppen, inclusief een plons in de aardse oceaan bij daglicht, zodat de bergingsteams het ruimtevaartuig gemakkelijker kunnen terugvinden.

Al die voorwaarden telden woensdagochtend op tot een zogeheten lanceervenster van twee uur, dat exact om 7:04 begon. In tegenstelling tot vorige keren, waar technische problemen een mogelijke lancering het lanceervenster uitduwden, bleek die tijd ondanks nieuwe vertragingen ditmaal ruim voldoende.

De verbazing bij ruimtevaartvolgers dat Nasa de lancering woensdagochtend überhaupt wilde doorzetten was overigens groot. Minder dan een week geleden stond de raket namelijk nog letterlijk buiten in een orkaan, waarbij de snelste windvlagen de vooraf bedachte veiligheidsmarges van de raket ruimschoots overtroffen. Toch, zo stelde Nasa, leek de schade achteraf mee te vallen. Zo hoefden ze alleen een niet-werkende stroomkabel te vervangen en was bij de Orion-module, bovenop de raket, een drie meter lang stuk beschermend materiaal weggewaaid. Ondanks zorgen dat tijdens de lancering meer materiaal zou kunnen loslaten, besloten betrokken ingenieurs dat de nieuwe lanceerpoging verantwoord was.

Tweemaal afgeblazen

Artemis kent zacht gezegd sowieso een behoorlijk rommelige beginfase. Sinds de eerste geplande lanceerdatum op 29 augustus werd de lancering van de maanraket tweemaal afgeblazen terwijl de aftelklok al liep vanwege technische problemen - een fout met een temperatuursensor bij een van de raketmotoren bij poging één, problemen met lekkend waterstof bij poging twee. Daar bovenop werd een geplande lanceerdatum al driemaal uitgesteld, tweemaal vanwege een naderende orkaan en eenmaal wegens logistieke problemen. De lancering woensdagochtend was daarmee de zesde poging die Nasa officieel in de boeken had staan.

De enthousiaste boodschap ‘WE ARE GOING!’, die in hoofdletters gedrukt op een banier bij de raket in augustus nog het enthousiasme voor de eerste stap naar de menselijke terugkeer op de maan moest uitdrukken, kreeg daarmee de afgelopen maanden een beetje zure bijsmaak. Maar nu de raket dan eindelijk is vertrokken, is dat leed snel vergeten.

In totaal zal bemanningscapsule Orion, als alles naar plan verloopt, 25 dagen, 11 uur en 36 minuten over zijn retourtje maan doen. Bij terugkeer op 11 december boort de module zich dan met een duizelingwekkende 40.000 kilometer per uur in de aardatmosfeer, een record voor een voertuig waar mensen in mogen plaatsnemen, om uiteindelijk, na afremming door onder meer zijn parachutes, met een milde plons te landen in de Stille Oceaan.

Artemis I werd met succes gelanceerd. Beeld NASA
Artemis I werd met succes gelanceerd.Beeld NASA

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234