Woensdag 06/07/2022

NieuwsTechnologie

Facebookbaas Mark Zuckerberg in VS persoonlijk aangeklaagd wegens rol in privacyschandaal

Facebook-baas Mark Zuckerberg. Beeld AFP
Facebook-baas Mark Zuckerberg.Beeld AFP

De openbaar aanklager van de stad Washington stelt Meta-topman Mark Zuckerberg persoonlijk verantwoordelijk voor het grootste privacyschandaal uit de techgeschiedenis: Cambridge Analytica.

Laurens Verhagen

De tegen Meta (het moederbedrijf van Facebook) geuite beschuldigingen in de maandag gepresenteerde aanklacht zijn niet nieuw, wel het feit dat deze aanklacht tegen Zuckerberg persoonlijk is gericht, als eindverantwoordelijke voor alles wat er bij Facebook gebeurt. Hij staat volgens aanklager Karl Racine aan het hoofd van een bedrijf dat “meedogenloos streeft naar zoveel mogelijk mensen onder zijn invloed brengen”.

In 2019 schikte Facebook wegens de samenwerking met het Britse bedrijf Cambridge Analytica al met de Amerikaanse Federale Handelscommissie (de FTC) en betaalde een boete van 5 miljard dollar. De onthulling van het privacyschandaal was in 2018 te danken aan een klokkenluider en betekende een keerpunt in de techgeschiedenis. Sindsdien regent het rechtszaken.

Cambridge Analytica verzamelde jaren de gegevens van een online-persoonlijkheidstestje genaamd Thisisyourdigitallife en combineerde die vervolgens met data van Facebook. Niet alleen verzamelden de Britten de Facebook-data van gebruikers die meededen met de test, maar ook die van hun vrienden, zonder toestemming.

Gebruikersdata ingezet in politieke campagne Donald Trump

Het inmiddels ter ziele gegane bedrijf claimde zo van tientallen miljoenen Amerikanen een fijnmazig individueel persoonlijkheidsbeeld te hebben opgebouwd, dat adverteerders tegen betaling konden gebruiken om zeer nauwkeurig op Facebook te adverteren. Het werd ook gebruikt voor politieke campagnes, zoals die van Donald Trump in 2016. Door kiezers op basis van hun persoonlijkheid te bestoken met afgestemde berichten en video’s, probeerde het bedrijf de balans in het voordeel van Trump te laten doorslaan.

Het verzamelen van allerlei gebruikersdata door derde partijen is niet alleen lachwekkend simpel, Facebook laat het al die jaren ook gewoon toe, omdat alles moet wijken voor het grote doel van Zuckerberg: groei. Voor de buitenwereld mocht het schandaal dan als een verrassing komen, voor Facebook was het dat bepaald niet, luidt de aanklacht. Sterker nog: Facebook moedigde Cambridge Analytica juist aan zijn dataplatform te gebruiken.

De openbaar aanklager noemt het de “smerige waarheid” van Facebook, een beschrijving die Racine ontleent aan de titel van het vorig jaar gepubliceerde boek van Sheera Frenkel en Cecilia Kang over Facebook. Hierin tonen ze overtuigend aan dat het vergaren van gegevens en het keer op keer schenden van de privacy van gebruikers onderdeel is van een berekenend patroon, waardoor een lokale studentensite in korte tijd kon uitgroeien tot een wereldwijde datastofzuiger met duizelingwekkende winsten en macht.

‘Ongekozen leider van grootschalig digitaal rijk’

Hoe meer Zuckerberg zijn platform met ‘vergif’ injecteert, schrijft de openbaar aanklager, hoe meer tijd de mensen erop doorbrengen en hoe meer data ze delen. De gevolgen zijn groot, blijkt uit de aanklacht: polarisatie, ondermijning van democratieën, bevorderen van genocides en verzwakken van de gezondheid van de bijna drie miljard gebruikers. En dat allemaal onder de leiding van oprichter Zuckerberg, “de ongekozen leider van een grootschalig digitaal rijk met miljarden inwoners”.

Diezelfde Zuckerberg heeft keer op keer gezegd dat zijn bedrijf de verantwoordelijkheid heeft om zijn gebruikers te beschermen, maar het slaagt daar volgens de aanklacht niet in. Zuckerberg, die bijna 60 procent van de stemgerechtigde aandelen in handen heeft, is daarvoor verantwoordelijk.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234