Dinsdag 06/12/2022

NieuwsWetenschap

Fabrikanten positief over nieuw medicijn dat alzheimer afremt

null Beeld Getty Images/Image Source
Beeld Getty Images/Image Source

Farmabedrijven Eisai en Biogen melden dat hun nieuwe middel de cognitieve achteruitgang van patiënten met de ziekte van Alzheimer kan remmen. Een doorbraak, menen experts, al vragen sommigen zich af of het effect van de medicatie groot genoeg is opdat patiënten er daadwerkelijk iets aan hebben.

Dieter De Cleene

Het medicijn lecanemab vertraagt de cognitieve achteruitgang bij sommige patiënten met de ziekte van Alzheimer, melden farmaceutische bedrijven Biogen en Eisai in een persbericht. In klinische studies bij bijna 1800 proefpersonen, nam de cognitieve achteruitgang bij patiënten met een milde vorm van de ziekte van Alzheimer na 18 maanden af met 27 procent in vergelijking met controlegroep die een placebo kreeg. Ze scoorden 0,45 punt beter op een 18-puntenschaal die de ernst van de klachten meet.

Het middel bevat antilichamen die eiwitten opruimen die zich ophopen in de hersenen van Alzheimerpatiënten, zogenoemde amyloïde plaques. Onder wetenschappers bestaat onenigheid of die eiwitten echt de oorzaak van de ziekte van Alzheimer zijn of een symptoom, en of patiënten echt beter worden van medicijnen die zich op die eiwitten richten.

“Dit bewijst dat de amyloïd eiwitten wel degelijk een oorzaak zijn van de ziekte van Alzheimer”, zegt Alzheimeronderzoeker Bart De Strooper (KU Leuven/VIB). “Pas bij de publicatie van alle data zullen we goed kunnen inschatten hoe groot het effect is. En er is nog onderzoek nodig om te weten wanneer en aan wie dit middel best wordt toegediend. Maar dit lijkt mij een echte doorbraak.”

Vorig jaar ontstond ophef toen een soortgelijk middel, aducanumab, goedkeuring kreeg van de Amerikaanse geneesmiddelenwaakhond FDA. Biogen zette het onderzoek naar aducanumab aanvankelijk stop, en pas bij een heranalyse van de data vonden de onderzoekers een positief effect. Het middel zou volgens verschillende experts echter nauwelijks een voor patiënten relevant verschil maken, ondanks een aanzienlijk prijskaartje en een behoorlijk grote kans op bijwerkingen.

Is het dit keer anders? “Dit is een grotere en wel volledig zoals gepland uitgevoerde studie”, zegt neuroloog en dementiespecialist Tim Van Langenhove (UZ Gent). “Dit nieuwe middel geeft minder bijwerkingen, en maakt volgens mij wel een aanzienlijk verschil. In het beginstadium van de ziekte is verbetering met bijna 0,5 punt behoorlijk impactvol. Het kan ervoor zorgen dat mensen langer zelfraadzaam blijven”

Wat voor patiënten een verschil maakt, is onder experts voorwerp van discussie. Neuroloog Edo Richard (Radboud UMC) roept ook dit keer op tot terughoudendheid. “Ik vind het zeer twijfelachtig of patiënten en hun omgeving hier iets van zullen merken”, zegt Richard.

Daarnaast moeten we deze bevindingen volgens Richard in het licht van alle eerdere studies met anti-amyloïdmedicijnen zien. “Die laten allemaal geen effect zien. Ook vorige week is nog een onderzoek met een vergelijkbaar middel gepubliceerd: zonder effect. Er is tot dusver geen bewijs dat die eiwitten opruimen tot beter denkvermogen leidt. Laat ons dus de data en peer-review afwachten en de verwachtingen temperen.”

Sowieso lijkt het middel niet voor alle patiënten relevant. “Het is enkel getest bij patiënten in een vroeg stadium en met een milde vorm van de ziekte”, zegt Van Langenhove. “We weten niet of het ook effectief is in een meer vergevorderd stadium. Dat zal verder onderzoek moeten uitwijzen.”

Eisai zal alle studieresultaten eind november vrijgeven en wil het medicijn eerst laten goedkeuren door de FDA. Het bedrijf verwacht in het voorjaar van 2023 een aanvraag voor markttoelating bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) te zullen indienen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234