Vrijdag 27/01/2023

InterviewThomas Willekens

‘De verhuis van het Klein Kasteeltje naar Dienst Vreemdelingenzaken zal de opvangcrisis niet oplossen’

Mensen wachten aan het Klein Kasteeltje in Brussel om zich te registreren als asielzoeker. Beeld Tim Dirven
Mensen wachten aan het Klein Kasteeltje in Brussel om zich te registreren als asielzoeker.Beeld Tim Dirven

De registratie van asielzoekers gebeurt vanaf maandag niet langer aan het Klein Kasteeltje, maar aan het Pacheco-gebouw van de Dienst Vreemdelingenzaken. Dat lost weinig op, meent Thomas Willekens, beleidsmedewerker van Vluchtelingenwerk Vlaanderen.

Enid Vera Panchana

Het is al een hele tijd onrustig aan het Klein Kasteeltje, hoe komt dat?

Willekens: “Sinds vorige winter slapen mensen op straat rondom het Klein Kasteeltje. Dit zijn hoofdzakelijk mensen met recht op opvang, die nu geen opvangplaats krijgen. Die schrijnende situatie veroorzaakt behoorlijk wat overlast voor de buren, van urinegeur tot afval. Het Klein Kasteeltje als aanmeldcentrum was bedoeld als een tijdelijke oplossing, in afwachting van een nieuw, aangepast aanmeldcentrum. Dat duurt langer dan verwacht. Het geduld is op.

“Als oplossing werd de wachtrij van de achterkant van het Klein Kasteeltje naar de voorkant verplaatst. Daar is echter geen plaats voor wachtrijen, wat leidde tot een erg verkeersonveilige situatie. Daarom zette men de politie in, maar dat veroorzaakte op zijn beurt extra spanningen. En dus kwam men met een oplossing: de verhuizing van de asielregistraties naar Pacheco.”

Is die verhuizing een goede zaak?

“Als de verhuizing ervoor zorgt dat het recht op asiel opnieuw gerespecteerd wordt, is het een goede zaak. We zien dat dit recht momenteel dagelijks wordt geschonden. Dat ligt aan een gebrekkige registratiecapaciteit. Het Klein Kasteeltje was niet geschikt als registratiecentrum, Pacheco hopelijk wel.

“Maar de verhuis zal onze opvangcrisis niet oplossen. Die kan enkel opgelost worden door in voldoende opvangplaatsen te voorzien voor wie vandaag op straat staat. De staatssecretaris deelde in juli mee dat er nieuwe opvangplaatsen zouden komen. En toch slapen er nog altijd honderden mensen op straat.”

Ook deze keer gaat het om een tijdelijke oplossing. Waarom is het zo moeilijk een geschikt aanmeldcentrum te vinden?

“Verschillende actoren moeten het eens zijn over de locatie van een aanmeldcentrum. Er komt heel wat kijken bij een aanmeldcentrum, meer asielzoekers in de buurt is daar een aspect van. Asielaanvragen hoeven echter niet per se op één centrale plaats te worden geregistreerd, je zou dat kunnen decentraliseren.”

Het tekort aan opvangplaatsen zou ook te wijten zijn aan een haperende uitstroom.

“Klopt. Mensen verblijven te lang in het opvangcentrum en daardoor komen er weinig plaatsen vrij. Het Commissariaat-generaal voor de Vluchtelingen en de Staatlozen (CGVS) en de Dienst Vreemdelingenzaken kennen grote dossierachterstanden. Het duurt daardoor enorm lang vooraleer er een beslissing genomen wordt.

“Zodra je erkend wordt als vluchteling, kun je in principe doorstromen naar de private huizenmarkt. Erkende vluchtelingen botsen daar echter op hoge prijzen en lange wachtlijsten voor een sociale woning. Ook dat bemoeilijkt de uitstroom.”

Het proces verloopt duidelijk stroef. Wie is hier eigenlijk verantwoordelijk voor?

“De verantwoordelijkheid kun je niet op een persoon afschuiven. Het gaat om een complexe wisselwerking van verschillende niveaus, zowel federaal als lokaal. Elk niveau speelt een bepaalde rol en kent zijn eigen uitdagingen. Communicatie en samenwerking is daarom erg belangrijk. De opvangcrisis is een landelijke humanitaire crisis. Deze moet landelijk, met de hulp van iedereen, aangepakt worden en niet met politieke spelletjes en onwil. Door deze mindset worden de rechten van asielzoekers elke dag opnieuw geschonden, zonder consequenties of weerstand. Het recht op asiel is een grondrecht, net zoals het recht op opvang. Toch worden deze basisprincipes in vraag gesteld. Dat is uiterst problematisch.”

Wat stelt u dan concreet voor?

“We moeten op zoek naar creatieve oplossingen. Daarbij denk ik aan noodopvang in hotels. Het gaat dan niet om een vijfsterrenhotel maar om simpele, leegstaande hotelkamers. Dat is geen ideale oplossing, maar wel een noodoplossing die snel uitgevoerd kan worden en de acute nood enigszins kan verlichten. We zouden ook het federale rampenplan kunnen afkondigen, zo kan de federale overheid zowel personeel als gebouwen opvorderen om het probleem aan te pakken.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234