Woensdag 07/12/2022

NieuwsPolitiek

Brazilianen vandaag naar de stembus, vrees voor geweld als Bolsonaro verliest

De huidige rechtse president Jair Bolsonaro. Beeld Photo News
De huidige rechtse president Jair Bolsonaro.Beeld Photo News

Vandaag kiezen de Brazilianen een nieuwe president. Volgens de peilingen zou de huidige rechtse president Jair Bolsonaro verliezen van zijn belangrijkste tegenstander, de centrumlinkse ex-president Luiz Ignacio Lula da Silva. De vraag is vooral of Bolsonaro, die al langer hints verspreidt over verkiezingsfraude, de fakkel zo maar zal doorgeven.

Redactie

“Lula”, die al president was tussen 2003 en 2011, haalt in de peilingen al maanden rond de 10 procentpunten meer dan Bolsonaro, 45 tegenover 35 procent. Recent haalde Lula zelfs tot 48 procent, wat binnen de foutenmarge ligt voor een overwinning in de eerste ronde. In een eventuele tweede ronde zou Lula 54 procent halen, tegenover 39 procent voor Bolsonaro. In totaal doen elf kandidaten een gooi naar het presidentschap, maar naast Lula en Bolsonaro haalt niemand in de peilingen 10 procent.

Beide heren waren in 2018 kandidaat bij de presidentsverkiezingen, maar uiteindelijk mocht ex-vakbondsleider Lula niet deelnemen vanwege een gevangenisstraf wegens fraude - volgens zijn aanhangers een politiek gemotiveerde veroordeling. Bolsonaro haalde het uiteindelijk met 55 procent van de vervanger van Lula en zette een extreemrechtse regering op poten. Hij voerde onder meer grote besparingen door in het onderwijs, de gezondheidszorg en de sociale zekerheid, moedigde de ontbossing in het Amazonegebied aan in het voordeel van economische belangen en startte een oorlog met feministische en LGBTQI-groepen door de genderideologie te verwerpen.

Ondanks zijn controversiële agenda bleef Bolsonaro populair bij zijn aanhangers, tot hij door zijn lakse aanpak van de coronacrisis en weinig medeleven met de 680.000 dodelijke slachtoffers aan populariteit begon te verliezen. Vandaag steunt volgens peilingen nog minder dan 30 procent van de Brazilianen hem. Lula’s veroordeling werd vorig jaar dan weer geannuleerd door het Hooggerechtshof, wat hem politiek gezien opnieuw gelanceerd heeft.

Verkiezingsfraude

Toch gelooft Bolsonaro nog in zijn overwinning. Vorige week nog verzekerde hij dat hij de verkiezingen in één ronde zal winnen en dat het andere kamp dat onmogelijk zal klaarkrijgen. Zijn aanhangers verspreiden mee de boodschap dat het feit dat Bolsonaro zondag niet verkozen wordt het gevolg zou zijn van verkiezingsfraude. Dat doet vrezen voor een Braziliaanse versie van de bestorming van het Amerikaanse Capitool in januari vorig jaar. Ook de campagne werd gekenmerkt door geweld, vooral van Bolsonaro-aanhangers tegenover Lula-aanhangers, en tientallen mensen werden in aanloop naar de verkiezingen opgepakt voor verkiezingsfraude.

De verkiezingscampagne is er ook vooral een van persoonlijke verwijten tussen de twee kopmannen. In hun laatste tv-debat donderdag noemde Lula Bolsonaro “corrupt”, terwijl Bolsonaro zijn tegenstander een “leugenaar, ex-gevangene en verrader van de natie” noemde.

Belangrijke thema’s voor de 214 miljoen Brazilianen die toch ter sprake kwamen tijdens de campagne zijn de verslechterende levenskwaliteit, de hoge inflatie en de overvloedige corruptie in het land. En hoewel het bbp in het tweede kwartaal van dit jaar onverwachts groeide met 1,2 procent, slaagt Brazilië er volgens de Financial Times niet in om een effectief en duurzaam model te vinden voor een brede economische groei.

Milieu en klimaat

Minder belangrijk bleken het milieu en het klimaat, nochtans erg belangrijk voor het Amazonegebied waar onder Bolsonaro recordoppervlakten ontbost werden en verwoestende bosbranden plaatsvonden. Lula beloofde in augustus wel om de ontbossing in het Amazonewoud te bestrijden.

Lula heeft zijn pijlen ook gericht op de evangelische christenen, volgens BBC vandaag 30 procent van de bevolking, die de basis vormen van het electoraat van Bolsonaro, door ook in te zetten op de agrosector en de promotie van wapens. Hij wil de economische groei ook stimuleren door te investeren in infrastructuur en belooft de democratische instellingen weer op te bouwen na vier jaar Bolsonaro. Bolsonaro probeert dan weer het vrouwelijke electoraat te verleiden, dat hij heeft weggejaagd met zijn seksistische opmerkingen. Hij zette ook extra in op de noordoostelijke regio van het land, het bolwerk van Lula.

Geïsoleerd Brazilië

Ook buiten Brazilië wordt met aandacht gekeken naar de verkiezingen. Onder Bolsonaro raakte het land meer dan ooit geïsoleerd op diplomatiek vlak. De president reisde zelden naar het buitenland en kreeg het aan de stok met de internationale gemeenschap in verband met het milieu en de mensenrechten. Daarnaast zocht hij toenadering met Hongarije, Polen en Rusland, autoritaire landen die zelf geïsoleerd zijn geraakt. Lula belooft dan ook Brazilië diplomatiek gezien weer op de kaart te zetten.

Voor de Europese Unie zou een nederlaag van Bolsonaro bovendien voordelig kunnen zijn om weer schot te krijgen in de ratificatie van het handelsakkoord uit 2019 met de Mercosur-landen. Dat zit in de koelkast omdat de Franse president Emmanuel Macron het akkoord enkel wil ondersteunen indien Bolsonaro actie onderneemt tegen de ontbossing in zijn land. En ook de Verenigde Staten houden de verkiezingen nauwlettend in het oog. Niet alleen vanwege het discours rond verkiezingsfraude dat lijkt op dat van Donald Trump, maar ook vanwege de sterke handelsrelaties tussen beide landen en het feit dat aartsrivaal China vorig jaar zijn investeringen in Brazilië aanzienlijk optrok.

In Brazilië wordt zondag niet alleen gekozen voor een nieuwe president, maar ook voor volksvertegenwoordigers, senatoren en gouverneurs. De eerste stembureaus openen om 12.00 uur Belgische tijd, de laatste stembureaus sluiten om middernacht. Indien geen van de presidentskandidaten 50 procent van de stemmen haalt, vindt op 30 oktober een tweede ronde plaats.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234