Maandag 23/09/2019

Politiek

Zwart einde voor Van Dijck: portret van een trouwe partijsoldaat

Kris Van Dijck en Filip Dewinter. Beeld Tim Dirven

Een bon vivant, maar ook een trouwe partijsoldaat die het compromis boven het conflict verkoos. De N-VA beloonde Kris Van Dijck voor zijn loyauteit met de functie van Parlementsvoorzitter. Een bekroning van een solide carrière als backbencher kreeg onverwacht een zwart einde.

Tot voor zijn dronken aanrijding met 1,42 promille in het bloed gold Kris Van Dijck (55) als een nobele onbekende voor veel Vlamingen. Niet zo onder de glazen koepel van het Vlaams Parlement, waar de man uit Dessel een stevige staat van dienst opbouwde. Eerst als Vlaams Parlementslid, later als fractieleider en uiteindelijk als tijdelijk voorzitter van datzelfde Parlement, waarin hij sinds de eerste rechtstreekse verkiezingen onafgebroken zetelde.

Lees nu

🗣 Reconstructie: En toen luisterde niemand nog naar de toespraak: zo kwam Van Dijck ten val

❓ Analyse: ‘Hij mocht net als eerste burger van Vlaanderen het volk toespreken, en dan gebeurt dit

🖋Opinie: ‘Het minst verkwikkelijke aan deze historie: de geur van cliëntelisme

📅 Tijdlijn: het brokkenparcours van Kris Van Dijck

De 11 juli-speech had de bekroning moeten worden voor de trouwe partijsoldaat. Het werd net de zwartste bladzijde uit zijn politieke carrière. De aantijgingen van fraude bleken de druppel na een mediastorm over Van Dijcks positieve ademtest en het voorafgaande auto-ongeval. De kans is dan ook groot dat vooral het voorvoegsel van zijn officiële titel na vandaag zal blijven hangen: tijdelijk.

Ancien

Collega’s en oud-collega’s omschrijven de 55-jarige politicus als een aimabele en goedlachse man. “Hij is de uitgelezen plattelandsburgemeester”, zegt voormalig voorzitter van het Vlaams Parlement Jan Peumans (N-VA), een geestesgenoot binnen de partij. “Hij is benaderbaar en direct. Mij ga je geen slecht woord over hem horen zeggen.” Dat de eerste bezorgdheid binnen de partij was om Van Dijck zo goed en zo kwaad als kon te ondersteunen, toont hoe graag hij gezien was.

Van Dijck stond bekend als een bon vivant. Als iemand die het conflict uit de weg ging en een geschil nooit onopgelost kon of wilde laten. Al kon de Kempenaar ook ernstig en streng uit de hoek komen als dat nodig was. 

Kris Van Dijck en Jan Peumans. Beeld BELGA

Politiek zit hem in het bloed. Zijn grootvader had zich bij de VU aangesloten nadat hij wegens collaboratie in de gevangenis was beland. Kleinzoon Van Dijck zat nog in het middelbaar toen hij een clubje van Vlaams-nationalisten oprichtte. Later engageerde hij zich bij de Vlaams gezinde en katholieke studentenvereniging KVHV, een kweekschool voor heel wat latere N-VA-toppers.

Slechts 16 was Van Dijck toen hij tot de Volksunie toetrad en 25 jaar toen hij voor het eerst schepen werd voor die partij in Dessel. De gemeente waar hij tussen 1995 en 2000 een eerste keer burgemeester werd en vanaf 2007 onafgebroken in die functie bleef. Al die tijd bekleedde hij hetzelfde bureautje. Hij regeert er met een absolute meerderheid.

Toen hij in 1995 voor het eerst verkozen geraakte in het Vlaams Parlement, stapte hij te voet van Dessel naar Brussel om dat te vieren. Hij bleef er tot op vandaag zitten. Eerst voor de Volksunie, tot die uiteenviel in 2001 in N-VA en Spirit. 

Eigenlijk wilde Van Dijck niet dat zijn partij splitste. Samen met onder meer Peumans behoorde hij tot de kleine groep die de VU nog samen wilde houden. 

Hij koos uiteindelijk voor N-VA. Hij werd lid van het partijbestuur en tussen 2002 en 2005 eerste algemeen secretaris. Het is in die periode dat hij het pad kruiste van de jonge Theo Francken, die toen wetenschappelijk medewerker was van de driekoppige N-VA-fractie.

Kris Van Dijck (r.) tijdens de 11 juli-viering op het Brusselse stadhuis. Zijn speech had de bekroning van zijn politieke carrière moeten worden. Het draaide anders uit.  Beeld Tim Dirven

Open minded

Van Dijck werd nadien tot twee keer toe fractieleider voor N-VA. Vaak is die post een opstap naar het ministerschap, niet zo voor Van Dijck. Vanaf 2012 deemsterde hij weg. Hij wierp hij zich op als onderwijsspecialist van de partij, maar kwam sinds vorige legislatuur in de schaduw te staan van zijn partijgenoot Koen Daniëls. 

Hij moest wijken voor vers bloed, terwijl de partijtop tegelijk ook mensen buiten de provincie Antwerpen meer wilde uitspelen. Oost-Vlaming en toen jong talent Matthias Diependaele nam het fractieleiderschap van hem over. Vanuit de Kempen was het lastig opboksen tegen de almacht van Antwerpen-stad binnen de N-VA. “Hij heeft mij een paar keer verteld dat hij zich miskend voelde door de partijtop”, zegt Peumans.

Van Dijck was samen met Wilfried Van Daele een van de laatste oude VU’ers in het Parlement. Hij behoorde tot de eerder linkse strekking van de partij: overtuigd Vlaams, maar evengoed sociaal voelend, open minded en de blik op internationale solidariteit. “Neen, geen vlag van België”, liet de Desselse burgemeester optekenen wanneer Gazet van Antwerpen in zijn bureau de vlaggenverzameling inspecteert. Wel een vlag van Dessel, Vlaanderen en Catalonië.

Die zachtere overtuiging speelde hem parten. In het onderwijsdebat werd hij twee keer teruggefloten. Een eerste keer in 2013, wanneer zijn partij de mede door hem onderhandelde hervorming van het secundair onderwijs terugfluit met de boodschap dat “de N-VA het aso nooit zal afschaffen”. Onlangs nog een tweede keer, wanneer De Wever in volle verkiezingscampagne zegt het kamperen voor de schoolpoort te verkiezen boven de sociale mix. Daarmee gooit hij het compromis, bereikt door Van Dijck in zijn grootste dossier de afgelopen legislatuur, weer te grabbel. “Hij was te veel VU’er, te weinig N-VA’er”, zegt een politiek tegenstander.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234