Zondag 17/11/2019

Interview

Zuhal Demir: “Sommige van onze politici doen zelfs hun legerdienst in Turkije. Dat is toch ongelofelijk?”

Na de dood van mijn moeder was ik kwaad op iedereen. De eerste weken kwam ik niet buiten. Maar mijn dochtertje heeft me belet nog dieper te vallen. Beeld Johan Jacobs

Het voorbije anderhalf jaar werd Zuhal Demir staatssecretaris voor Gelijke Kansen en Armoedebestrijding, kreeg ze een dochter en verloor ze haar moeder. Tijdens het rouwproces moest ze haar status van nieuwe leading lady van de N-VA bewijzen in het notoire CD&V-bastion Genk. Het werd een beenharde kiescampagne, met bedreigingen, beledigingen en hakenkruisen. De lokale Turkse gemeenschap zat niet te wachten op een assertieve Vlaams-Koerdische wervelwind die in de gezapig pruttelende Limburgse pot kwam roeren. “Ik heb nog nooit zoveel haat gevoeld.”

Zuhal Demir ontvangt ons op een winderige woensdagavond in haar pas gerenoveerde huis in Genk, dat omheind wordt door een elektrische poort. “Geen overbodige luxe met die Grijze Wolven hier”, verklaart haar man. De vrouw des huizes heeft net een versbereide vegetarische lasagne in de oven geduwd en speelt met dochtertje Rozanne. “Ik ben blij dat ik vanavond nog eens kon koken”, zegt ze. “Door die intense kiescampagne kwam dat er de voorbije maanden te weinig van.”

Ondanks een goed persoonlijk resultaat kon u de coalitie van CD&V en sp.a niet breken. Heeft u gefaald?

Zuhal Demir: “Nee, want wij zijn van 18 naar 28 procent gegaan. Nog nooit haalde een niet-CD&V'er hier zo veel voorkeurstemmen. Maar om in het bestuur te geraken, moesten we de grootste partij worden. Moeilijk, want CD&V bestuurt hier al honderd jaar. Samen met sp.a behielden ze net genoeg zetels om door te gaan. De burgemeester en zijn Turkse kandidaten hebben zwaar campagne gevoerd in de moskee en daar de Turks-nationalistische gevoelens gevoed. Op een fanpagina van de AKP, de partij van de Turkse president Erdogan, werd opgeroepen om voor CD&V te kiezen. Tegelijk zeiden CD&V'ers tegen sommige Vlamingen dat ze niet op mij moesten stemmen, 'want dan krijg je een Turkse burgemeester.' Fouad Gandoul, opiniemaker en ACV-militant, heeft die hypocrisie aangeklaagd op Facebook.”

U bent er zelf toch ook stevig ingevlogen?

“Mijn campagne was niet anti-Turks, ze was voor eenheid. Ik heb gezegd dat we opnieuw één gemeenschap moeten worden, waarin iedereen gelijk is en geen enkele groep wordt bevoordeeld. De Grijze Wolven hebben daarvan gemaakt dat ik tegen de Turken ben. En dat heeft helaas gewerkt. Maar door mijn komst is hier eindelijk een écht debat gestart.”

Sp.a-boegbeeld Meryame Kitir zei: 'We zijn een toffe stad met 103 nationaliteiten. Een toonbeeld van integratie. Zuhal Demir komt hier, en ze wijst iedereen op de verschillen tussen de Genkenaars.'

“Genk heeft 30 procent kinderarmoede, één op de vier jongeren is werkloos, mensen leven in georganiseerde apartheid... Maar volgens Kitir is alles oké? Nee, hè! In de tijd van de mijnen leefden mensen hier sámen. Kleur of religie telde niet, iedereen zag even zwart. Het drama is dat men de sociale woningen de voorbije vijftien jaar allemaal in dezelfde wijken heeft gestoken, zonder oog voor de sociale mix. Daardoor zijn getto's ontstaan, met schrijnende armoede. Dat aanklagen en oplossingen voorstellen mág toch nog?

“Wie hier echt polariseert, is burgemeester Wim Dries. Zijn slogan is 'Iedereen Genkt', maar hij geeft subsidies aan de Turkse antiwesterse vzw Milli Görüs en de Grijze Wolven. Dán ben je pas tegenstellingen aan het vergroten, want die bewegingen zijn tegen integratie. De Grijzen Wolven is een fascistische organisatie die het Turkse ras als superieur beschouwt. Dries heeft hen vorig jaar 80.000 euro gegeven. Stel u voor dat ik Schild & Vrienden zou subsidiëren, of de Ku Klux Klan. Het kot zou te klein zijn, en terecht! Maar als het Turkse fascisten zijn, kraait er geen haan naar. Onwaarschijnlijk.”

U was ook boos omdat Milli Görüs hier een islamschool wil openen. Al snel bleek dat die organisatie al scholen heeft in België, die zich aan de richtlijnen houden. U kunt die nieuwe school niet tegenhouden, want ons land kent vrijheid van onderwijs.

“Vrijheid van onderwijs betekent niet dat Genk zo'n radicale islamschool vrije baan moet geven. De stad had dat gebouw moeten kopen om Milli Görüs de pas af te snijden. Die organisatie verwerpt de seculiere staat en ijvert voor de politieke islam, naar het voorbeeld van de Moslimbroeders. Zo staat het letterlijk in een verslag van de Staatsveiligheid over die beweging. Wim Dries weet dat, maar blijkbaar vindt hij het niet erg dat kinderen antiwesterse doctrines meekrijgen op school en verplicht worden om hoofddoeken te dragen.

“Er waren andere gegadigden om dat gebouw te kopen en er flats van te maken. Zij hebben een proces aangespannen, omdat ze geen eerlijke kans kregen: zo snel heeft de burgemeester handjeklap gedaan met Milli Görüs. Minister van Binnenlandse Zaken Jambon heeft nu een onderzoek gevraagd om uit te vissen waar die vzw 2,5 miljoen euro vandaan haalt om dat gebouw te kopen.”

Na uw protest tegen de school begon er een intimidatiecampagne tegen u.

“Ik heb nog nooit zoveel haat gevoeld. Bijna elke avond werden mijn verkiezingsborden vernield en beklad met grijze verf: 'PKK-hoer', 'terrorist', 'fascist'... Op de elektriciteitscabine in mijn straat stonden hakenkruisen. De boodschap was duidelijk: we weten je wonen. Echt angstaanjagend. Elke ochtend vroeg ik me af wat de schade zou zijn. Ook mijn familie leed eronder. In het begin van de campagne belde mijn vader me 's ochtends op. Die nacht hadden ze het bord voor zijn huis volgeklad met beledigingen. Ik vóélde het verdriet in zijn stem. Voor iemand die zo lang in Turkije heeft gewoond, is 'PKK-terrorist' zoiets als 'IS-strijder'. De weken nadien bleef hij 's nachts wakker. Hij liet het licht aan en had een stok klaarliggen in zijn kamer, voor het geval die vandalen terugkwamen.”

Het was niet de eerste keer dat u bedreigingen kreeg. Durfde u in Genk nog alleen de straat op?

“Ik ben doorgegaan met mijn huisbezoeken, al werd ik een paar keer uitgescholden vanuit voorbijrijdende auto's. Maar er waren ook veel mensen die zeiden dat ik moest doorzetten, onder wie veel vrouwen van Turkse origine.”

U waarschuwde voor de invoering van shariarechtbanken in Genk. Was dat niet een beetje overdreven?

“In Groot-Brittannië bestaan honderden van die sharia councils. Het zijn adviesraden die eigenlijk aan rechtspraak doen, bijvoorbeeld over echtscheidingen. Uiteraard zijn vrouwen daar de dupe van. Als ze zich niet houden aan die adviezen, zetten ze zichzelf buiten de gemeenschap. In sommige Londense buurten patrouilleren zelfs sharia-burgerwachten die homo's belagen en mensen berispen als ze alcohol drinken of een minirok dragen.”

Hier is toch geen enkele partij die dat bepleit?

“Nee, maar zulke fenomenen ontstaan als je de georganiseerde apartheid niet aanpakt. Vandaag vindt 39 procent van de Turken dat hun geloof boven de Belgische wet staat. Genkse woningen worden omgebouwd tot koranscholen, waar kinderen van 6 jaar in de weekends worden afgezet, volledig ingepakt, je ziet alleen hun ogen. Dat is verontrustend. Die kinderen zouden beter Nederlandse les volgen of naar de jeugdbeweging gaan. We moeten onderzoeken hoeveel van die schooltjes er zijn en welke lessen daar worden gegeven. En kom nu niet aanzetten met godsdienstvrijheid, hè. Daar wordt te veel misbruik van gemaakt. Godsdienstvrijheid betekent niet dat je kleuters mag sluieren en indoctrineren met radicale ideeën.”

Vreemde Uitspraak

U heeft ook niet graag dat kinderen in Gent Turkse les krijgen. Waarom zijn lessen Italiaans of Frans wel aanvaardbaar, maar lessen Turks niet?

“Dat mensen een tweede taal leren, is prima. Mijn vader en zus spreken Turks tegen Rozanne, omdat ik wil dat ze dat minstens begrijpt. Maar als leerkrachten uit Turkije hier lessen komen geven, wordt het problematisch. In de vorige eeuw lieten we dat toe, zodat kinderen van gastarbeiders Turks konden leren voor het geval ze ooit zouden terugkeren. Ondertussen zitten we aan de derde generatie: die mensen blijven hier. Daarom heeft Vlaanderen het akkoord over die lessen in 2016 stopgezet. Brussel en Wallonië hebben dat níét gedaan. In Gent mogen Turkse leerkrachten met een Waalse licentie lesgeven. Die mannen spreken geen woord Nederlands en worden betaald door Turkije. Dat heeft maar één doel: de link met Turkije versterken en vermijden dat kinderen te westers worden.

“We hebben verdorie het omgekeerde nodig. Taal- en digitale achterstand bij kinderen van vreemde origine veroorzaken schoolmoeheid, schooluitval en jeugdwerkloosheid. Daarom heeft de Vlaamse regering ervoor gezorgd dat scholen met veel anderstalige leerlingen die kinderen een extra taalbadjaar kunnen geven, voor ze naar het eerste leerjaar gaan. Wel, de onderwijskoepels houden dat tegen, want ze vinden het stigmatiserend. Dat is schuldig verzuim. Taal is emancipatie, en je moet die kinderen dezelfde rugzak geven als Vlaamse kinderen.”

“Dat mensen een tweede taal leren, is prima. Mijn vader en zus spreken Turks tegen Rozanne, omdat ik wil dat ze dat minstens begrijpt. Maar als leerkrachten uit Turkije hier lessen komen geven, wordt het problematisch. In de vorige eeuw lieten we dat toe, zodat kinderen van gastarbeiders Turks konden leren voor het geval ze ooit zouden terugkeren. Ondertussen zitten we aan de derde generatie: die mensen blijven hier. Daarom heeft Vlaanderen het akkoord over die lessen in 2016 stopgezet. Brussel en Wallonië hebben dat níét gedaan. In Gent mogen Turkse leerkrachten met een Waalse licentie lesgeven. Die mannen spreken geen woord Nederlands en worden betaald door Turkije. Dat heeft maar één doel: de link met Turkije versterken en vermijden dat kinderen te westers worden.

“We hebben verdorie het omgekeerde nodig. Taal- en digitale achterstand bij kinderen van vreemde origine veroorzaken schoolmoeheid, schooluitval en jeugdwerkloosheid. Daarom heeft de Vlaamse regering ervoor gezorgd dat scholen met veel anderstalige leerlingen die kinderen een extra taalbadjaar kunnen geven, voor ze naar het eerste leerjaar gaan. Wel, de onderwijskoepels houden dat tegen, want ze vinden het stigmatiserend. Dat is schuldig verzuim. Taal is emancipatie, en je moet die kinderen dezelfde rugzak geven als Vlaamse kinderen.”

Beeld Johan Jacobs

U verstrengde uw standpunt over hoofddoeken. Vroeger vond u, net als uw partij, dat scholen zelf mogen beslissen of ze de hoofddoek toelaten. Sinds kort bent u voor een algemeen hoofddoekenverbod op school. Wat is er veranderd?

“Kinderen willen steeds jonger met een hoofddoek naar school. Scholen die dat niet toelaten, moeten elke dag het gevecht met de ouders aangaan. We moeten die knoop doorhakken in het parlement, net zoals we dat met onverdoofd slachten hebben gedaan. Na een breed debat en overleg met de geloofsgemeenschappen heeft Ben Weyts beslist om onverdoofd slachten te verbieden. Laat ons hetzelfde doen met de hoofddoek. Let op, ik pleit niet voor een algemeen hoofddoekenverbod. Twee van mijn vriendinnen hebben op latere leeftijd bewust gekozen voor de hoofddoek. Alle respect daarvoor, maar dit gaat over kínderen. Vinden we het echt normaal dat die zich al op jonge leeftijd moeten bedekken? Ik vind het erg dat je die vraag zelfs niet meer mag stellen zonder racist genoemd te worden. Het migratiedebat is al even ziek: ofwel ben je voor open grenzen, ofwel ben je een racist. Mag er nog nuance zijn?”

Er zit wel een systematiek in het N-VA-discours. De hoofddoek achter het loket en op school, boerkini's, onverdoofd slachten, erkenning van moskeeën: het ligt allemaal moeilijk.

“Onze diverse samenleving kan verrijkend zijn en mensen mogen hun tradities en gebruiken hebben, op voorwaarde dat er een aantal basisregels zijn. Meisjes zo vroeg mogelijk sluieren? Nee, voor ons primeren vrouwenrechten. Onverdoofd slachten? Sorry, dierenrechten zijn belangrijk. Moskeeën? Oké, maar we willen weten wat daar wordt gezegd. Bedreigingen, intimidaties en radicale ideeën zijn onaanvaardbaar. Zo extreem is dat toch niet? Helaas maken andere partijen daarvan dat wij tegen moslims zijn. Dat is het debat fnuiken.”

Hoe staat het met de intrekking van uw dubbele nationaliteit?

“Twee dagen na de verkiezingen kreeg ik bericht dat de Turkse staat ze heeft goedgekeurd. Iedereen zou afstand moeten kunnen doen van zijn dubbele nationaliteit, zodat er maar één land is waar je kunt gaan stemmen. Gelukkig is Erdogan de enige president die hier actief campagne voert en mensen ophitst, maar wat als andere staatshoofden dat ook zouden doen? Dan wordt het hier een slagveld.

“Sommige van onze politici doen zelfs hun legerdienst in Turkije. Ali Caglar van de Genkse CD&V bijvoorbeeld, of de Gentse socialist Resul Tapmaz. Dat is toch ongelofelijk? De Vlaamse bevolking heeft je verkozen en dan neem je tijdens je schepenmandaat loopbaanonderbreking om je legerdienst te gaan doen in Turkije. Ik vind dat je de dubbele nationaliteit minstens moet verbieden voor politici en rechters, zodat het duidelijk is waar hun loyauteit ligt.”

Politicoloog Bart Maddens noemt de N-VA dé verliezer van de provinciale verkiezingen. In vergelijking met 2014 verloor uw partij een kwart van haar kiezers, ze ging van 32,4 naar 24,8 procent. Hoe groot is de paniek?

“Dat is appelen met peren vergelijken. In geen enkele provincie werd de lijst getrokken door één van onze kopstukken. Als we volgend jaar de grote kanonnen inzetten, krijg je een ander resultaat.”

Waarmee gaat u die weglopende kiezers overtuigen? De Vlaamse zaak ligt in coma, de begrotingsdoelstellingen zijn niet gehaald, de pensioenhervorming is een sof geworden, en Bart De Wever gaf al toe dat de regering de migratiecrisis niet aankan. Uw fractieleider Peter De Roover concludeerde dat de kracht van verandering een mager beestje is geworden.

“Ik vond dat een vreemde uitspraak van Peter. We hebben de economie en de jobmotor op volle toeren laten draaien. Dankzij de taxshift krijgen de mensen meer loon naar werken. Het begrotingstekort is bijna helemaal weggewerkt. En niemand kan ontkennen dat Theo Francken in zijn migratiebeleid een breuk heeft gemaakt met het verleden. Hadden we verder willen gaan? Uiteraard. Maar de structuren van dit land zijn log en sommige coalitiepartners stonden zwaar op de rem.

“Wij gaan dus naar de kiezer met méér van hetzelfde, en we zullen er harder op hameren. De vooruitgang die we hebben geboekt, staat op het spel. De socialisten willen de taxshift en de verhoging van de pensioenleeftijd terugdraaien. Dan zitten we straks wéér met een begrotingstekort van 3 procent.”

Professor Maddens betreurt dat u de kiezer 'met de berg geld waar de N-VA op zit' niet warm heeft gemaakt voor de Vlaamse zaak.

“Sander Loones en Matthias Diependaele hebben de voorbije jaren gewerkt op dat thema. Het wordt een belangrijk punt op onze congressen en in onze campagne.”

Maar áls de regering-Michel kan voortdoen, gaat dat punt toch weer gewoon het vriesvak in?

“Staatshervormingen zijn een middel, geen doel op zich. De Vlaming vraagt vooral een centrumrechts beleid. Als we hem dat opnieuw kunnen geven, gaan we die kans niet laten liggen. Maar als centrumrechts niet kan, zullen de Franstaligen bereid moeten zijn om over confederalisme te praten.”

De kans dat de MR nog eens als enige Franstalige partij in een regering stapt, lijkt klein. Achter de schermen hebben de PS en de MR elkaar weer gevonden. Vreest u niet dat de N-VA straks op federaal niveau de keuze krijgt: een regering met de gehate PS, of de oppositie?

“Als de traditionele partijen het zonder ons kunnen doen, zullen ze niet twijfelen. Desnoods met de groenen erbij, of met een minderheid aan Vlaamse kant. Ook om in de Vlaamse regering te blijven, zullen we de grootste partij moeten zijn.”

Riskeren we dan geen impasse op federaal niveau? U bent niet te verzoenen met de PS en Ecolo.

“Dat bewijst toch onze stelling dat België uit twee verschillende democratieën bestaat? Wallonië stemt steeds linkser, Vlaanderen steeds rechtser. Dat wérkt niet meer.”

Waarom doen de traditionele partijen het bij voorkeur zonder de N-VA? Omdat uw partij ook in de regering voortdurend campagne blijft voeren?

“Nee. Wij zijn nog altijd géén traditionele partij en stellen dingen in vraag die niet werken. De provincies, bijvoorbeeld. Of de benoemingen bij de Nationale Bank: wíj hebben een plan gelanceerd met een correcte man-vrouwverhouding, waarin wordt geknipt in het aantal postjes en verloningen. Maar als je dat doet, word je als 'de moeilijke' bekeken.”

Politieke stakingen

U bent anderhalf jaar staatssecretaris. Op welke beleidsdaad bent u het meest fier?

“Op de zorgcentra voor slachtoffers van seksueel geweld die we opgericht hebben in Gent, Brussel en Luik. Voordien moesten slachtoffers van verkrachting eerst naar de politie - waar ze niet altijd goed werden opgevangen - en dan naar het ziekenhuis en de psycholoog. In de nieuwe centra dient een forensisch verpleegster de eerste zorg toe, kunnen slachtoffers klacht indienen, wordt een DNA-staal afgenomen... Vroeger gingen te veel daders vrijuit bij gebrek aan bewijsmateriaal. Nu stijgt het aantal dossiers tegen daders. Vooraf dachten we dat elk van de centra zo'n 600 slachtoffers per jaar zou ontvangen. We zitten aan het dubbele! Daar ben ik van geschrokken. Ik heb met slachtoffers gepraat, en blijkbaar hebben we de drempel verlaagd om klacht in te dienen. Tijdens die gesprekken kon ik alleen maar denken: waarom hebben we dit niet veel eerder gedaan?”

U bent ook bevoegd voor armoedebestrijding. Volgens experts faalt het armoedebeleid: het aantal mensen dat een beroep doet op voedselbedelingen en budgetmeters voor elektriciteit stijgt, minder laaggeschoolden hebben werk, het aantal schoolverlaters zonder diploma stijgt. En de KU Leuven berekende dat de taxshift nadelig is voor de 20 procent armsten.

“Meer mensen doen een beroep op voedselbedelingen omdat dat systeem in sommige steden veel kwalitatiever is geworden. Sommigen halen hun neus ervoor op, maar zolang het nodig is, ben ik blij dat het bestaat. Elektriciteit is duurder geworden, maar de armsten krijgen kortingen. Voor het openbaar vervoer betalen ze ook minder, ik hoop dat dat meegerekend is in die studie.

“Het armoedepercentage is stabiel gebleven. Gezien de asielcrisis vind ik dat eigenlijk al een overwinning. Dertig procent van de leefloners in Antwerpen zijn vluchtelingen. Zij die zeggen dat ons armoedebeleid op niks trekt, zijn dezelfden die vinden dat de hele wereld naar hier mag komen om te genieten van onze welvaartsstaat. Dat gaat niet samen.”

Maar u bent bevoegd: wat gaat u eraan doen?

“Ik ben alleen bevoegd voor een stuk van de uitkeringen, en die heb ik verhoogd, zelfs méér dan onder Di Rupo is gebeurd.”

Maar niet tot aan de Europese armoedegrens, zoals de federale regering beloofde.

“De Europese armoededrempel ligt op 60 procent van het mediaanloon: hoe beter de economie draait, hoe hoger die drempel wordt. Daardoor blijven we achterophinken, en gaan we het deze legislatuur niet halen. Dat heb ik meteen eerlijk toegegeven toen ik aantrad. De begroting was al opgemaakt, en ik had maar een budget van 6 miljoen euro per jaar. Dat is niet genoeg. Toch zei Kris Peeters dat ik die doelstelling moest halen. Zo schijnheilig. Geef me er dan het geld voor, hè.”

Misschien heeft u daar zelf niet zo sterk op aangedrongen. U zei ooit dat werklozen wel harder hun best zullen doen als ze merken dat ze de rekeningen niet meer betaald krijgen.

(zucht) “Ik heb al vaak gezegd dat dat een domme uitspraak was, die niet strookt met wat ik denk. In het regeerakkoord staat dat we de laagste uitkeringen verhogen, maar dat we rekening houden met de werkloosheidsval. Het verschil tussen werken en niet werken moet duidelijk voelbaar blijven. Maar je moet een onderscheid maken tussen mensen die even zonder job vallen en leefloners. Die laatsten leven vaak al jaren in armoede. Het is een utopie om te denken dat je hen naar de arbeidsmarkt krijgt, hoeveel vacatures er ook zijn. Je moet eerst hun situatie aanpakken.

“Ik heb een proefproject opgezet bij vijf OCMW's - waaronder dat van Molenbeek - voor alleenstaande, werkloze vrouwen, die schulden hadden, een ex die geen alimentatie betaalde en van wie sommigen de taal niet spraken. Het heeft geen zin om hen een cv te laten opsturen. Eerst moeten hun problemen opgelost raken, via kinderopvang, taallessen, psychologische hulp, schuldbemiddeling... Na een jaar intensieve begeleiding had de helft van die vrouwen een job, of zaten ze in een opleiding met uitzicht op werk.”

Hoe kijkt u naar de recente stakingen bij Ryanair, Aviapartner en Bpost?

“Ik zie twee soorten: stakingen die terechte bekommernissen aanklagen, en stakingen waarbij de vakbonden vooral zelf aan politiek willen doen. Zoals ze ook in sommige steden tijdens de kiescampagne linkse partijen promootten en daarbij een klein fortuin aan drukwerk uitgaven.”

Bij Ryanair en Aviapartner werd het personeel uitgebuit, bij Bpost klaagt men over de stijgende werkdruk. Gelooft u niet dat de grenzen van het citroenmodel, waarin mensen voortdurend opgejaagd en uitgeperst worden, bereikt zijn?

“De eisen bij Ryanair en Aviapartner waren zeer redelijk. De directies hadden sneller moeten reageren, dat had veel reizigers een hoop stress bespaard.

“Postbodes hadden vroeger tijd voor een praatje en een borrel. Nu krijgen ze een aantal seconden per adres en moeten ze meer huizen doen met minder mensen. Is dat ongezond? De waarheid ligt in het midden. Bedrijven moeten rendabel zijn, maar het werk moet ook draaglijk blijven. De vraag is: los je alles op met stakingen?”

Bij Ryanair en Aviapartner heeft dat wel geholpen.

“Absoluut! Maar bij Bpost zie ik toch ook een politieke boodschap.”

Veel gehuild

U nam als regeringslid drie maanden zwangerschapsverlof. Kreeg u daar reacties op?

“Dat had sinds 1830 nog niemand gedaan (lacht). Op de laatste ministerraad zei een collega: 'Fijne vakantie, hè.' Zwangerschapsverlof is toch geen vakantie? Daaraan zie je hoe die mannen daarover denken. Ik ben blij dat ik die drie maanden heb genomen. Twee keer per week kwam een vroedvrouw me helpen bij de zorg voor Rozanne. Ik heb daar veel aan gehad. Net als elke jonge moeder vroeg ik me af of ik het wel goed deed. Maar stel je voor dat ik al na een maand was teruggekeerd. Welk signaal geef je dan aan andere vrouwen? En aan hun werkgevers! 'Drie maanden zwangerschapsverlof, madammeke? Allez, zelfs de minister komt al terug na vier weken!’”

Als ze ons volgend jaar in de oppositie duwen, ga ik weer kantklossen. Beeld Johan Jacobs

Is het moeilijk om uw functie te combineren met de opvoeding van uw dochter?

“Dat is puzzelen. Als ik haar 's ochtends afzet in de crèche, breekt mijn hart en kijk ik er al naar uit om haar 's avonds weer in mijn armen te nemen. Gelukkig ondersteunt mijn man me en heb ik een goede babysit. Maar ik zeg heel vaak nee tegen recepties en netwerkevenementen. (Fijntjes) Zo kun je natuurlijk geen old boys network opbouwen dat je later aan een zitje bij de Nationale Bank kan helpen. Op dat vlak hebben mannen een streepje voor. Bon, ik verkies meer tijd met mijn dochter.”

Zou het moederschap een reden zijn om volgend jaar te bedanken voor een ministerfunctie?

“Ik voel mij heel goed bij wat ik nu doe. In de regering kun je het verschil maken. Waarom zou ik daarmee moeten stoppen? Charles Michel en Philippe De Backer hebben ook pas kinderen gekregen, waarom krijgen zij die vraag niet? Eigenlijk is dit heel seksistisch.”

We hebben Bart De Wever onlangs ook gevraagd of hij zich niet schuldig voelt omdat hij zo weinig tijd heeft voor zijn gezin.

“Politici hebben een extreem leven. 's Zaterdags loopt mijn job gewoon door. Zelfs op zondagvoormiddag moet ik soms ergens gaan spreken. Toch vind ik dat het combineerbaar moet zijn. Heel soms neem ik Rozanne mee naar mijn kabinet. Ze heeft er een speelpark, en een eigen naamkaartje met functieomschrijving: 'Bemiddeling en relaxatie' (lacht).”

Hebt u nog tijd voor uzelf?

“Bijna al mijn vrije tijd gaat op aan Rozanne, en aan mijn familie. Vroeger jogde ik een paar keer per week. Daar wil ik dringend weer mee beginnen, om de laatste zwangerschapskilo's eraf te krijgen. Ik mis het ook om een goed boek te lezen en af te spreken met vriendinnen. En om te kantklossen, natuurlijk!”

Kantklossen?

“Ja ja, als goede Vlaming heb ik ooit nog demonstraties gegeven in Brugge. Misschien start ik daar weer mee, als ze ons volgend jaar in de oppositie duwen (schatert).”

Uw man heeft nog drie zonen uit een vorige relatie. Hoe kijkt u aan tegen uw rol als plusmama?

“Ik geniet daarvan! Het zijn drie schatten. Alleen is het soms, zoals in veel nieuw samengestelde gezinnen, zoeken naar momenten om samen te zijn. Ik vind het fijn als ik in het weekend voor mijn hele gezin kan koken en we met z'n allen aan tafel zitten. Rozanne is ook altijd blij als de jongens binnenkomen. En zij zijn heel beschermend, zowel voor haar als voor mij. Toen ze hoorden over die intimidaties in de kiescampagne, stuurden ze berichtjes: 'Zu, gaat het? Is papa lief voor jou?' Ik zou hen niet meer kunnen missen.”

Laat u de autoritaire ouderrol over aan uw man?

“Ik neem die zelf ook op, vrees ik. Ze weten: als ik zeg 'we gaan afwassen', bedoel ik eigenlijk 'jullie'. Maar ze aanvaarden dat.

“Mijn familie had het er eerst wel moeilijk mee. Begrijpelijk. Als Rozanne later met een man thuiskomt die al kinderen heeft, zou ik ook vragen stellen. Maar nu ze hen kennen, zijn ze helemaal bijgedraaid. De jongens tonen veel respect voor mijn vader, dat vindt hij heel belangrijk. Op een dag waren we bij hem op bezoek en hij serveerde taart. De jongens lusten dat niet, maar ze durfden niet te weigeren. Ze aten hun stuk braafjes op (lacht). Heel schattig.”

Zes weken na de geboorte van Rozanne overleed uw moeder. Hoe heeft u zich daar doorheen geslagen?

“Dat was heftig. Immens geluk en pijnlijk verdriet liepen door elkaar. Mijn hormonen lagen ook nog overhoop na de bevalling. Mensen die op bezoek kwamen, wisten niet wat ze moesten zeggen: proficiat of gecondoleerd? Dat was heel pijnlijk.

“Mijn moeder heeft negen jaar geleden een herseninfarct gekregen. Ik ben naar Genk verhuisd om haar in de laatste jaren van haar leven te kunnen bijstaan. Dat analisten daar een politieke zet van maakten, kwetste me. Daar had het niks mee te maken. Door mijn Koerdische roots en de dominantie van CD&V was mijn komst naar Genk zelfs een groot politiek risico.

“Ik wens het niemand toe: je moeder verliezen als je zelf net een kind hebt gekregen. Het voelde als het grootste onrecht ter wereld. Ik was kwaad op iedereen. De eerste weken kwam ik niet buiten. Ik had zoveel verdriet dat ik me schuldig voelde tegenover Rozanne. Tegelijk was ze ook een troost en een stimulans om door te gaan. Als ik niet uit mijn bed geraakte, spoorde de vroedvrouw me aan: 'Vooruit, raap jezelf bij elkaar, jij bent de moeder, zorg voor haar.' Dat moederinstinct heeft me belet om nog dieper te vallen. Soms voel ik de drang om met Rozanne bij mijn moeder langs te gaan. Een halve seconde later besef ik dat ik dan naar het kerkhof moet. (Stil) Ik weet niet of ik dat verlies ooit helemaal ga verteren. Mijn enige troost is dat ze Rozanne nog heeft gezien. Ze had voorspeld dat ze niet zou sterven voor haar geboorte. Na de bevalling ging ze snel achteruit, haar doel was bereikt. De dokters hadden haar na dat infarct nog vijf jaar gegeven, ze heeft het negen jaar volgehouden. Ze was een heel sterke vrouw.”

Lees verder onder de foto.

Sommige van onze politici doen zelfs hun legerdienst in Turkije. Dat is toch ongelofelijk? Beeld Johan Jacobs

Wat heeft ze je geleerd?

“Dat we niet mochten worden zoals zij. Ze heeft zich haar hele leven weggecijferd voor haar gezin, als huisvrouw. Het was haar missie om ons sterk en onafhankelijk te maken. 'Zorg dat je werk hebt en een goed loon, zodat je nóóit afhankelijk bent van een man.’”

Wat vond uw vader daarvan?

“Hij vreesde dat we nooit een man zouden vinden. 'Wie moet zulke vrouwen hebben?' (lacht)”

U zit volgende dinsdag in 'Die huis' met Eric Goens. Hoe was dat?

“Ik heb veel gehuild. De aflevering is opgenomen in maart, het verdriet om mijn moeder was nog heel vers. Eric Goens heeft me wel verrast met beelden waarop ik te zien ben als overenthousiast lid van een trouwstoet (Demir uitte in het verleden vaak kritiek op Turkse trouwstoeten die uit de hand liepen, red.) Maar om te weten hoe dat zit, moet je maar kijken.”

Die huis Eén, dinsdag 20 november, 20.40

© HUMO

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234