Maandag 14/10/2019

Zomerakkoord

Zomerakkoord eerst uitbundig gevierd, nu in puin en gruis

Premier Charles Michel en zijn regering vierden het zomerakkoord deze voorbije zomer op Tomorrowland. Beeld Illias Teirlinck

Het zomerakkoord brokkelt steeds verder af. Er gaat stilaan geen dag voorbij of een maatregel blijkt toch niet zo’n goed idee te zijn. Of toch niet op te brengen zoals eerst gedacht.

Begroting

De centrumrechtse coalitie sloot eind juli een groot akkoord over de begrotingsopmaak, een nieuwe vermogenstaks en een catalogus sociaal-economische hervormingen. Dit ‘zomerakkoord’ moest de herstart van de regering betekenen en werd uitbundig gevierd op Tomorrowland.

Vier maanden later blijkt: van wind alleen kan je niet leven. Om te beginnen met de begroting: de Europese Commissie heeft het Belgische cijferwerk voor 2018 ondertussen bestudeerd en concludeert dat ons land te weinig maatregelen neemt om zijn begrotingstekort en overheidsschuld te doen dalen.

Het tekort zakt wel maar niet dankzij de regering. België heeft geluk en moet minder intresten betalen door de lage rente. "De begroting is een gemiste kans om aan de uitgavenzijde wat te doen", benadrukt econoom Geert Noels (Econopolis). "De regering heeft daar echt het momentum niet aangegrepen."

Het is de tweede keer op rij dat Europa een onvoldoende geeft aan de Belgische begroting. Nochtans was een gezond en strikt begrotingsbeleid een van de topprioriteiten van de centrumrechtse coalitie. Dit nog rechttrekken wordt lastig.

Effectentaks

Sinds haar ontstaan wordt de regering verdeeld door de vraag: 'Moet er een nieuwe vermogenstaks komen of niet, en in welke vorm dan?' Drie jaar en twee crisissen later sloot de coalitie vorige zomer een compromis: een effectentaks.

Maar de invoering van de effectentaks loopt mank. De Raad van State heeft al twee negatieve adviezen afgeleverd. In beide adviezen klaagt de waakhond hetzelfde probleem aan. Er dreigt discriminatie omdat aandelen die op een effectenrekening staan wel belast zullen worden, maar aandelen die elders geparkeerd staan niet.

Het is afwachten of de regering een oplossing vindt voor dit probleem – of überhaupt wil vinden. Er lijkt geen draagvlak voor een uitbreiding van de effectentaks. CD&V wil wel, maar Open Vld en N-VA willen de vermogenstaks klein houden.

"Iedereen met gezond verstand zet vraagtekens bij de effectentaks. Het is niet eerlijk dat die zo beperkt is", zegt professor fiscaliteit Michel Maus (VUB). "Het verontrust mij ook dat de regering zich zo weinig aantrekt van de kritiek van de Raad van State en de Europese Commissie. Waar gaat die arrogantie eindigen? Met afrekeningen binnen de Raad van State?"

Vennootschapsbelasting

Het is het kroonjuweel van financiënminister Johan Van Overtveldt (N-VA): de hervorming van de vennootschapsbelasting. Bedrijven zullen niet langer 33 procent belastingen moeten betalen, maar tegen 2020 slechts 25 procent. Voor kmo’s gaat het tarief vanaf volgend jaar meteen naar 20 procent. In ruil hiervoor gaan een reeks aftrekposten op de schop.

Maar deze hervorming kost veel geld: op kruissnelheid gaat het om bijna vijf miljard euro. Van Overtveldt gaat er prat op dat dit bedrag sowieso zal worden gecompenseerd. Maar het Rekenhof, de wiskundeknobbels van de overheid, is niet zo zeker. Het Rekenhof hekelt de berekening van de minister en vreest dat er op het einde van de rit een miljardenput achterblijft.

Financiënminister Johan Van Overtveldt. Beeld Photo News

Volgende week woensdag levert de Nationale Bank een nieuw rapport af over de hervorming van de vennootschapsbelasting. Als ook die instelling concludeert dat het cijferwerk rammelt, kan de regering niet anders dan het over te doen.

Arbeidsmarkt

In het zomerakkoord zit ook een reeks maatregelen om de arbeidsmarkt te versterken. Een van de belangrijkste: werknemers, zelfstandigen en gepensioneerden zullen tot 500 euro per maand onbelast kunnen bijklussen. Vaak doen mensen dat gratis, maar als ze er iets voor krijgen, worden die inkomsten zwaar belast en komt er een berg papierwerk bij.

Maar, de maatregel blijkt geen binnenkopper. De Raad van State waarschuwt voor mogelijke discriminatie. Omdat bijvoorbeeld huisvrouwen of wie minder dan vier vijfde werkt niet in aanmerking komt. En omdat bijklussers een karwei onbelast zouden kunnen doen, terwijl een werknemer daarop wel belastingen en socialezekerheidsbijdragen zou moeten betalen.

Ook de Christelijke Mutualiteit, Beweging.net, 11.11.11, Netwerk tegen Armoede en verschillende academici hebben vragen. Ze schreven deze week daarom een open brief in deze krant (DM 29/11). Hun vrees: de organisaties die aangewezen zijn op vrijwilligerswerk dreigen veel vrijwilligers te verliezen omdat ze alleen hun onkosten kunnen vergoeden. Ook CD&V wil de plannen bijschaven.

Noels' oordeel is onverbiddelijk: "Deze maatregel is er gewoon omdat ze het échte probleem, de loonkost, niet durven aanpakken. Dat trachten ze nu op te lossen met alweer een koterij, maar uiteraard draait dat niet goed uit."

Pensioenen

Twee in het zomerakkoord aangekondigde maatregelen liggen ondertussen zelf helemaal in de prullenmand. Zo was het de bedoeling om werklozen ouder dan vijftig een lager pensioen te geven. Maar nadat sp.a-voorzitter John Crombez en Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten zwaar in de clinch gingen over de maatregel, werd dit plan – na nog wekenlange commotie – opgeborgen.

Het zomerakkoord voorzag ook dat elk bedrijf met meer dan honderd werknemers iemand moest aanstellen om het burn-outprobleem aan te pakken. Maar op verzoek van de werkgevers en de vakbonden is die maatregel weg. Zij vreesden dat dit de deur zou openzetten voor charlatans. In de plaats komen er proefprojecten met preventieteams.

Wat zegt de premier?

"We hebben in juli gezegd dat we nog gigantisch veel werk voor de boeg hadden voor de implementatie van de maatregelen. Maar we zitten op koers. We gaan nu verder werken, mét sérieux, zoals altijd”, reageert premier Charles Michel (MR) op de aanhoudende kritiek op de maatregelen in het zomerakkoord.

"De verschillende adviezen zullen in de schoot van de ministerraad worden bekeken Maar daarvoor moeten eerst alle adviezen - zoals ook dat van de Nationale Bank - voorhanden moeten zijn. We hebben eerst een overzicht nodig."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234