Dinsdag 20/10/2020

AnalyseJan Jambon

Zijn kabinet wist van de dood van Jozef Chovanec, waarom Jambon zelf dan niet?

Jan Jambon, op het moment van de feiten minister van Binnenlandse Zaken, wordt dinsdag gehoord in het parlement. Beeld Photo News

Er was een onderhoud met de Slowaakse ambassadeur. Er was een politieverslag. Meerdere kabinetsmedewerkers waren op de hoogte. Volgens een nieuw opgedoken verslag werd Jan Jambon (N-VA) zelfs persoonlijk bevraagd. Hoe is het mogelijk dat Jambon zich ‘niks herinnert’ van de dood van Jozef Chovanec?

Het mag duidelijk zijn: Jambon heeft zich serieus in nesten gewerkt. Zelf is hij ervan overtuigd dat hij zijn onschuld kan aantonen, melden bronnen aan De Morgen. Op zijn kabinet werd donderdag alvast druk gepuzzeld aan een gedetailleerde tijdlijn van zijn behandeling van de zaak-Chovanec.

Tijdens een speciale hoorzitting in het parlement werd woensdag duidelijk dat het kabinet van voormalig minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) wel degelijk op de hoogte was van de dood van de Slowaak Jozef Chovanec in de luchthaven van Charleroi. Zijn kabinet kreeg twee dagen na het incident al een politieverslag, nadat ook de Slowaakse ambassadeur in ons land, Stanistav Vallo, het kabinet gecontacteerd had. In een e-mail van februari 2018, die de openbare omroep kon inkijken, noemde een kabinetsmedewerker het incident een “vreemd verhaal”.

Bovendien zou Jan Jambon persoonlijk over de zaak aangesproken zijn. Dat moet blijken uit documenten die de VRT en De Standaard konden inkijken. Het gaat om een verslag van een gesprek tussen de Slowaakse ambassadeur in ons land en de directeur Bilaterale Relaties van onze FOD Buitenlandse Zaken, op 2 juli 2018. “Ambassadeur Vallo heeft via de Slowaakse ereconsul in Mons contact gehad met minister van Binnenlandse Zaken Jambon en hem de situatie uitgelegd. Minister Jambon gaf geen verdere informatie over de zaak”, zo staat in het verslag.

Jambon zelf zei vorige week nochtans dat hem “nooit, met geen woord” over Chovanec verteld was. Hij corrigeerde dit woensdag naar: “Dit dossier is destijds door mijn kabinet behandeld, maar ik herinner mij niks”. Maar ook die tweede verklaring staat haaks op de uitleg van Vallo over het persoonlijk contact via de ereconsul. De passage in het verslag van de FOD Buitenlandse Zaken blijft echter vaag. Het is onduidelijk hoe het contact dan precies verliep. 

“Dat kan gerust in dat verslag staan. Het zegt ons niks. Absoluut niks. Die ereconsul van Bergen? Het kan dat die mens bestaat. Wij hebben geen herinnering van een ontmoeting met die man. Als een ambassadeur van Slowakije contact wou met Jan Jambon, moest dat echt niet via een ereconsul”, klinkt het bij Olivier Van Raemdonck, woordvoerder van Jambon. 

De Vlaamse minister-president blijft erbij: hij kende het dossier niet. Alleen: daarmee is de kous allesbehalve af. Had hij als minister niet beter geïnformeerd moeten zijn? “Zijn kabinet was alleszins goed op de hoogte van het dossier”, weet een bron. 

Het sluitstuk van de verdediging die Jambon zal opwerpen, is het politieverslag dat op 26 februari aan zijn kabinet werd bezorgd. Volgens Jambon valt daar op geen enkele manier uit af te leiden welke vreselijke taferelen zich afspeelden in de cel van Chovanec. Niet onbelangrijk: Chovanec was (nog) niet overleden toen de politie het verslag overmaakte.

“Je wordt niet vrolijk van die lectuur. Het gaat om een document van twee A4’s waar duidelijk ‘een incident’ wordt omschreven in Charleroi. Maar heel erg zwaar lijkt het niet. Over die Hitlergroet wordt bijvoorbeeld met geen woord gerept”, luidt het in de omgeving van Jambon. “Bovendien had het parket en het Comité P op dat moment de zaak al in handen. Voor ons leek dit dus afgedekt.” Jambon is van plan om het politieverslag dinsdag publiek te maken. Die dag wordt hij, samen met de huidige en vorige politiebaas, uitgehoord in het parlement.

Ambassadeur

En wat dan met het bezoek van de Slowaakse ambassadeur op 2 maart? De man – Stanislav Vallo – werd volgens informatie van De Morgen ontvangen door twee adviseurs van Jambon. De minister zelf was in Spanje. 

Tijdens het gesprek zou Vallo zijn bezorgdheid hebben geuit over de dood van Chovanec. De ambassadeur zou echter geen nieuwe elementen hebben aangedragen over de omstandigheden waarin Chovanec overleed. “We konden niet veel meer zeggen dan dat justitie de zaak onderzocht. Vallo leek ook genoegen te nemen met dat antwoord”, klinkt het in de entourage van Jambon. “Daarna is iedereen overgegaan tot de orde van de dag en de zaak vergeten. Tot woensdag, dus.” 

Vallo was donderdag niet bereikbaar voor commentaar. Hij werkt intussen opnieuw in Slowakije.

De vraag is of Jambon de zaak niet meer naar zich toe had moeten trekken. Bij het kabinet Binnenlandse Zaken is een bezoek van een ambassadeur zeker niet iets dat iedere dag gebeurt. “Zelden eigenlijk”, schat een goed ingeburgerde Wetstraat-bron in. Een ambassadeur die persoonlijk komt informeren naar het onfortuinlijke lot van iemand die al te hardhandig door de politie is aangepakt, is nog veel minder business as usual. Het is de normale gang van zaken dat zo’n gesprek minstens wordt doorgesproken met de kabinetschef, en doorgaans ook dat de minister zelf wordt gebrieft. 

Beeld rv

Hoe kan het dan dat Jambon claimt nergens van te weten? Door medewerkers wordt de huidige Vlaamse minister-president omschreven als iemand die veel verantwoordelijkheid deelt. Hij is geen micromanager die van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat nota’s instudeert – in tegenstelling tot bijvoorbeeld zijn partijgenoot Geert Bourgeois. Jambon probeert zelf vooral het overzicht te bewaren. Het is geregeld aan zijn cabinetards om het loopgravenwerk te verrichten. Zoals een gesprek met een ambassadeur afwerken.

Het nadeel van deze aanpak is dat Jambon lang niet elk dossier dat op zijn kabinet passeert in extenso heeft doorgenomen. Hij is afhankelijk van de kwaliteit van zijn ploeg om de dossiers die het alledaagse (ver) overstijgen correct te behandelen. Waar nodig moeten zijn medewerkers dan maar aan zijn mouw trekken. Als zij niet tijdig het alarm deden afgaan, bleef ook Jambon in het ongewisse. Een partijvoorzitter: “Zijn kabinet als minister van Binnenlandse Zaken was zwak.”

Koppel deze cultuur van leiding geven aan Jambons directe, soms onbeholpen communicatiestijl en je weet waarom hij een stilaan indrukwekkend aantal missers op zijn palmares heeft staan.

Zo liet Jambon zich in 2014 in volle kiescampagne ontvallen dat leefloners eerst maar hun huis moesten verkopen. Net na zijn aantreden als minister vertelde hij in de Franstalige kranten dat “collaborateurs zo hun redenen hadden”. Na de terreuraanslagen in Brussel in 2015 beschuldigde Jambon onterecht de Belgische verbindingsofficier in Turkije ervan geblunderd te hebben na de arrestatie van zelfmoordterrorist Ibrahim El Bakraoui. Een jaar later beweerde hij zonder bewijzen dat “een significant deel van de moslimgemeenschap danste naar aanleiding van de aanslagen”. Eind 2019 werkte hij zich als kersvers Vlaams minister-president in de nesten door zijn begrotingstabellen achter te houden. “Ze liggen op mijn bureau maar ik ben niet geneigd om die te geven”, vertelde hij.

Vanuit zijn partij krijgt Jambon nu steun van Vlaams minister Ben Weyts. “Ik denk dat minister Jambon heel oprecht en eerlijk heeft gesproken. Sommigen willen hier rekeningen vereffenen. Er wordt een politiek spel gespeeld, laat ons hier niet in meegaan.” 

Beeld Thomas Sweertvaegher

Exit Jambon?

Toch moet Jambon vrezen dat hij politiek gehavend uit deze episode komt. De indruk ontstaat nu dat Jambon een ‘vergeetachtige’ minister was, die een cruciaal dossier niet de nodige aandacht gaf. “Als ik in de plaats van Jambon was, zou ik ontslag nemen,” zegt Louis Tobback (sp.a), die zelf aftrad als minister van Binnenlandse Zaken na de dood van de uitgewezen Samira Adamu. 

Ook uit onverdachte hoek krijgt Jambon kritiek. Op de Vlaamsgezinde website Doorbraak publiceerde Karl Drabbe, een klinkende naam binnen de Vlaamse beweging, donderdag een artikel waarin al meteen een exit van Jan Jambon uit de Vlaamse regering werd gesuggereerd. Als Vlaams regeringsleider laat Jambon immers geen onuitwisbare indruk na. “Bart De Wever moet deze opportuniteit aangrijpen,” klinkt het. Een nieuwe minister-president kan volgens Drabbe de doorstart betekenen “van een Vlaamse regering die wél een concreet en wervend project uittekent”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234